Xurshid Davron. Yuragimiz derazalari

31 АВГУСТ — ҚАТАҒОН ҚУРБОНЛАРИНИ ЁД ЭТИШ КУНИ

Миллий озодлик, ватан эркинлиги, халқ тинч ҳаёти йўлида курашиб, беҳисоб қурбонлар берган ота-боболаримиз жасорати хотирамиздан ҳеч қачон ўчмайди. Менинг ижодимда ҳам қатағон мавзуси асосий йўналишлардан бири бўлиб келган. Бугун сизга қатағон қурбонларига бағишланган шеърларимдан айримларини тақдим этаман.

01
Хуршид Даврон
ЮРАГИМИЗ ДЕРАЗАЛАРИ
011

20-30 ЙИЛЛАР ШОИРЛАРИ ХОТИРАСИГА

Мозийнинг қушлари учиб келарлар,
Олисдан келарлар толиқиб,чанқоқ.
Мени-да кўрарлар,хандон куларлар,
Чақмоққа қўнарлар – сўнади чақмоқ.

Мозийнинг қушлари айланар гирён,
Қўнмоққа бехатар масканни кутиб,
Мен эса турарман бош эгиб ҳайрон,
Қўлимни тиғлардан баландроқ тутиб.

1987

ҚОДИРИЙНИНГ СЎНГИ СУРАТИ

Бунча алам,
Бунча муҳаббат…
Қорачиқда ёнар ҳасрати.
Сен нимани тилайсан мендан,
Қодирийнинг сўнги сурати?

Ёки сўйлаб бермоқчимисан
Кумушбиби,Отабек дардин,
Ё ўз дардинг сўйламоқчисан,
Қодирийнинг сўнги сурати?

Тунлар жимжит,
Тунлар кўп узун –
Тугамайди диллар суҳбати.
Шеър оқисам тинглайсан маҳзун,
Қодирийнинг сўнги сурати?

Йўлларимда учраса хато,
Дил ўтаса элим ҳасрати,
Келиб сендан тилайман паноҳ,
Қодирийнинг сўнги сурати?

1970

ҚОДИРИЙНИ ЎҚИБ

Йиллар ўтиб борса-да, ҳамон
Қумсаб-қумсаб ўқиймиз сизни.
Сиз бамисли зангори осмон,
Биз қумсаймиз осмонимизни.
Олис, чаъир тошли йўллардан
Отда елиб ўтамиз бирга,
Айлантириб Кумушнинг оддий
Сўзларини бокира шеърга.

Яна ортга қайтамиз кейин,
Келажакка боқамиз мафтун.
Нимадандир ичикиб, қийин
Ўйлар ичра қоламиз беун.

Кейин яна уў деразасин
Очган каби соф ҳаволарга,
Бўъриққан, дим уй деразасин
Очган каби шўх наволарга-

Туйиб дилда масъум унларни,
Титраб-титраб дил ларзасидан,
Биз очамиз «Ўтган кунлар»ни
Юрагимиз деразасидай.

1983

ЧЎЛПОН

Унут,тупурилган қутлуғ сўзларга
Макон бўлган тупроқ аро мен борман.
Бўғзимда қотган сўз, бўйнимда арқон,
Бу арқон ёдгор мен осилган дордан.

Кўксимда — қўрғошин, қулоқда — симоб,
Елкамда зулмнинг қонли излари…
Юракда — муҳаббат, ғазаб, изтироб
Ва эркнинг муқаддас, қутлуғ сўзлари.

Осмонда булутмас, йиртиб ташланган
Менинг шеър дафтарим учиб бормоқда,
Сўзлари тўкилиб она тупроққа…

Бу сўзлар таланган, ёнган, тишланган —
Униб чиқар баҳор келса ҳар бир сўз…
Бу — анғиз, бу — ялпиз, бу-чи,бўтакўз…

1985

АБДУЛҲАМИД ЧЎЛПОН

I

Совуқ, зах, тор хона.Бу қамоқхона.
Бу ерга қуёшнинг нурлари етмас.
Бу ерда азобда қийналар сийна,
Бу ердан зулумот шарпаси кетмас.

Бу ерга етмагай қушлар ялласи,
Кўринмас кўкдаги беҳисоб чироқ.
Кўкда эркин сузган булут галаси
Бу ердан кўринмас, бу ердан йироқ.

Фақат сўзлар келар — худодай танҳо,
Фақат сўзлар келар — пайғамбардек пок.
У билар… Шу сўзлар ҳаққи яшар у,
Шу сўзлар бир куни этади ҳалок.

II

Қамоқдан қўрқмас у,
Очликдан қўрқмас,
Қўрқмагай истибдод деган ёвуздан.
Фақат қўрқар: юрак сирини ошкор
Қила олмайдиган ожиза сўздан.

Қамоқдан қўрқмайди,
Ахир,у билар…
Вужуди зиндондир, вужуди — қамоқ,
Шоирлик топталган Сўзни зиндондан
Худди қушлар каби озод айламоқ.

Қора қамоқхона кўксини тилиб
Ёғду қуюлгандек деразалардан,
Олис хотиралар юртидан келиб
Нурдек ситилади ёш кўзларидан.

Фақат ой,
Фақат ой,
Фақатгина ой
Тунлар ёритади шеър қоғозини,
У шеърлар ёзади,тинглаб ой нурин
Топтаб ўтаётганлар овозини…

1988

1937 ЙИЛ

Шоирларин ўлдирганда халқ,
Бўлар экан ўзи қонга ғарқ.

Бўғса агар,бўғилар ўзи,
Мил тортса,кўр бўлади ўзи.

Хор этса гар,ўзи хор бўлгай,
Зор этса гар,ўзи зор бўлгай.

Қулоғига қуйса қўрғошин,
Ўзи уқмас ҳурлик товушин.

Шоир — байроқ,жанг қилар они,
Шоир қони эрур халқ қони.

1988

гул

31 AVGUST — QATAG’ON QURBONLARINI YOD ETISH KUNI

Milliy ozodlik, vatan erkinligi, xalq tinch hayoti yo’lida kurashib, behisob qurbonlar bergan ota-bobolarimiz jasorati xotiramizdan hech qachon o’chmaydi. Mening ijodimda ham qatag’on mavzusi asosiy yo’nalishlardan biri bo’lib kelgan. Bugun sizga qatag’on qurbonlariga bag’ishlangan she’rlarimdan ayrimlarini taqdim etaman.

01
Xurshid Davron
YURAGIMIZ DERAZALARI
011

20-30 YILLAR SHOIRLARI XOTIRASIGA

Moziyning qushlari uchib kelarlar,
Olisdan kelarlar toliqib,chanqoq.
Meni-da ko’rarlar,xandon kularlar,
Chaqmoqqa qo’narlar – so’nadi chaqmoq.

Moziyning qushlari aylanar giryon,
Qo’nmoqqa bexatar maskanni kutib,
Men esa turarman bosh egib hayron,
Qo’limni tig’lardan balandroq tutib.

1987

QODIRIYNING SO’NGI SURATI

Buncha alam,
Buncha muhabbat…
Qorachiqda yonar hasrati.
Sen nimani tilaysan mendan,
Qodiriyning so’ngi surati?

Yoki so’ylab bermoqchimisan
Kumushbibi,Otabek dardin,
Yo o’z darding so’ylamoqchisan,
Qodiriyning so’ngi surati?

Tunlar jimjit,
Tunlar ko’p uzun –
Tugamaydi dillar suhbati.
She’r oqisam tinglaysan mahzun,
Qodiriyning so’ngi surati?

Yo’llarimda uchrasa xato,
Dil o’tasa elim hasrati,
Kelib sendan tilayman panoh,
Qodiriyning so’ngi surati?

1970

QODIRIYNI  O’QIB

Yillar o`tib borsa-da, hamon
Qumsab-qumsab o`qiymiz sizni.
Siz bamisli zangori osmon,
Biz qumsaymiz osmonimizni.
Olis, cha`ir toshli yo`llardan
Otda еlib o`tamiz birga,
Aylantirib Kumushning oddiy
So`zlarini bokira shе’rga.

Yana ortga qaytamiz kеyin,
Kеlajakka boqamiz maftun.
Nimadandir ichikib, qiyin
O`ylar ichra qolamiz bеun.

Kеyin yana uo` dеrazasin
Ochgan kabi sof havolarga,
Bo«riqqan, dim uy dеrazasin
Ochgan kabi sho`x navolarga-

Tuyib dilda mas’um unlarni,
Titrab-titrab dil larzasidan,
Biz ochamiz «O`tgan kunlar»ni
Yuragimiz dеrazasiday.

1983

CHO’LPON

Unut,tupurilgan qutlug’ so’zlarga
Makon bo’lgan tuproq aro men borman.
Bo’g’zimda qotgan so’z, bo’ynimda arqon,
Bu arqon yodgor men osilgan dordan.

Ko’ksimda — qo’rg’oshin, quloqda — simob,
Yelkamda zulmning qonli izlari…
Yurakda — muhabbat, g’azab, iztirob
Va erkning muqaddas, qutlug’ so’zlari.

Osmonda bulutmas, yirtib tashlangan
Mening she’r daftarim uchib bormoqda,
So’zlari to’kilib ona tuproqqa…

Bu so’zlar talangan, yongan, tishlangan —
Unib chiqar bahor kelsa har bir so’z…
Bu — ang’iz, bu — yalpiz, bu-chi,bo’tako’z…

1985

ABDULHAMID CHO’LPON

I

Sovuq, zax, tor xona.Bu qamoqxona.
Bu yerga quyoshning nurlari yetmas.
Bu yerda azobda qiynalar siyna,
Bu yerdan zulumot sharpasi ketmas.

Bu yerga yetmagay qushlar yallasi,
Ko’rinmas ko’kdagi behisob chiroq.
Ko’kda erkin suzgan bulut galasi
Bu yerdan ko’rinmas, bu yerdan yiroq.

Faqat so’zlar kelar — xudoday tanho,
Faqat so’zlar kelar — payg’ambardek pok.
U bilar… Shu so’zlar haqqi yashar u,
Shu so’zlar bir kuni etadi halok.

II

Qamoqdan qo’rqmas u,
Ochlikdan qo’rqmas,
Qo’rqmagay istibdod degan yovuzdan.
Faqat qo’rqar: yurak sirini oshkor
Qila olmaydigan ojiza so’zdan.

Qamoqdan qo’rqmaydi,
Axir,u bilar…
Vujudi zindondir, vujudi — qamoq,
Shoirlik toptalgan So’zni zindondan
Xuddi qushlar kabi ozod aylamoq.

Qora qamoqxona ko’ksini tilib
Yog’du quyulgandek derazalardan,
Olis xotiralar yurtidan kelib
Nurdek sitiladi yosh ko’zlaridan.

Faqat oy,
Faqat oy,
Faqatgina oy
Tunlar yoritadi she’r qog’ozini,
U she’rlar yozadi,tinglab oy nurin
Toptab o’tayotganlar ovozini…

1988

1937  YIL

Shoirlarin o’ldirganda xalq,
Bo’lar ekan o’zi qonga g’arq.

Bo’g’sa agar,bo’g’ilar o’zi,
Mil tortsa,ko’r bo’ladi o’zi.

Xor etsa gar,o’zi xor bo’lgay,
Zor etsa gar,o’zi zor bo’lgay.

Qulog’iga quysa qo’rg’oshin,
O’zi uqmas hurlik tovushin.

Shoir — bayroq,jang qilar oni,
Shoir qoni erur xalq qoni.

1988

Muallif: O’zbekiston xalq shoiri Xurshid Davron 

(Tashriflar: umumiy 56, bugungi 1)

Izoh qoldiring