Ishikava Takuboku. Qo’lqopni echaturib…

Ashampoo_Snap_2016.10.10_11h38m46s_002_.pngСаҳифа буюк япон шоири таваллудининг 130 йиллигига бағишланади

     Такубоку ўз шеърий битикларида инсон ҳаётининг буюк манзараларини яратди. Бу манзаралар баъзан оний кайфият билан чегараланса-да,уларнинг замирида бутун бир инсон умрининг ҳасратлари,ҳайратлари ётади.  Оғир хасталик шоир умрини эрта хазон қилди. У йигирма етти ёшга тўлмай вафот этди. Унинг қабртошига дўстлари томонидан ушбу сатрлар битиб қўйилган:

Ҳар дақиқа тайёрман
Ўз ўрнимдан туришга
Ва ёв билан курашга.

Ишикава ТАКУБОКУ
ҚЎЛҚОПНИ ЕЧАТУРИБ
«Бир ҳовуч қум» китобидан
Хуршид Даврон таржималари
009

* * *
20110927192717.jpg
Қўлқопни еча туриб,
Қўлларим қотиб қолди.
Бағримдан
Сирғалиб
Ўтди хотира.

* * *

Ниҳоят, сотиб олдим
Янги бир  китоб.
Қўлдан қўймай ўқиб чиқдим
Ярим тунгача…
Бу қувончни унутмоқ қийин!

* * *

Дераза ойнаси
Ёмғир ва чангдан
Хира тортибди —
Жудаям қайғули
Дераза!

* * *

Олти йил
Эски папоғимни
Ҳар кун киярдим,
Ҳар куни…
Ўшаниям  йўқотиб қўйдим.

* * *

Титраб ухлар
Оний
Баҳор уйқуси билан
Қорачиғим эркалаган
Биринчи майса.

* * *

Кўҳна ғишт деворга
Айланиб тушар
Ва ўша  он эриб кетади,
Аммо, тўхтамасдан айланиб тушаверади
Баҳорий қор учқунлари.

* * *

Баҳор кўчасидан
Бораман, ана,
Остонада
Чиройли ёзув —
Аёлнинг исми.

* * *

Ёш дарахтлар атри
Тўлдириб юборди
Янги номли кўчани.
Бирор сас йўқ —
Баҳорги жимлик.

* * *

Юрагимда қайғу уйғонди —
Худдики айни маҳал
Қайдадир ёшгина қиз
Жон бераётир.
Ташқарида совуқ муз ёғар.

* * *

Уюм-уюм
Оқ косаларни
Ювиб, артар ва  тахлаб қўяр
Ғамгин юзли ёш  аёл
Ошхона бурчагида.

* * *

Оқшом пайти кимнингдир
Рангпар, сўлғин
Юзи чалинди
Касалхона деразасида.
Бирдан сени эсладим.

* * *

Бир боргина
Уни ўпдим,
Сўнг хайрлашдик.
Ярим тун кўчасида
Олис тонгнинг шуьласи.

* * *

Кичкина
Зангори кўзадан
Сут қуймоқда
Титроқ қўл,
Суюкли қўл.

* * *

Тугатмасдан четга сурдим,
«Кимгаям керак, — дедим
Ёзаётган  битигим?!».
Одамларни кўргим келди бирдан —
Шошилганча кўчага чиқдим.

* * *

Ана, ёшгина аёл,
Кўзлари хира,
Очиқ дераза олдида турар.
Юзларига сачрайди майин
Навбаҳорнинг майда ёмғири.

* * *

Чекаяпмая
Ҳўл тамакини.
Қизиқ,
Худди ўйларим ҳам
Ивиб қолгандек…

* * *

Ёмғир ёғиб ўтгандан кейин
Нам тортган тупроқнинг
Ўткир ҳидини туйдим.
Ногоҳ бутун вужудим билан
Англаб қолдим: ёз ҳам ўтибдн.

* * *

«У бугун келади!»— дедилар менга
Жуда эрта турдим.
Оппоқ кўйлагимнинг енгида
Кирни кўриб
Ташвишга тушдим.

* * *

Қозиқ қоқмоқдалар қайдадир,
Қайдадир, оғир бочка
Гумбурлар нохос…
Барча шовқин-сурон эшитилмоқда!
Қор ёғмоқда, қор.

* * *

Газетанинг кимсасиз
Хонасида ярим тун
Жиринглади тўсатдан
Телефон қўнғироғи  
Ва бирдан тинди.

* * *

Тепаликнинг ён бағрида,
Яшил буғдойзор
Оралаб оқиб ўтган

Сўқмоқ йўлда ногаҳон
Топиб олдим қизилранг тароқ.

* * *

Қишлоқнинг чеккасида,
Ҳув, юксак тоғ томонда
Юксак сарвлар ўрмони аро
Соялар билан ўйнар
Тирамоҳнинг  қуёши.

* * *

Кузнинг илиқ оқшоми,
Туманли деразада
Қуш шарпаси
Чалинди ногоҳ —
Мен ўйимдан адашиб қолдим.

* * *

Отамнинг феъли
Жуда тез эди.
Неча йилки, жаҳли чиқмайди,
«Ҳеч бўлмаса жаҳли чиқса»,
Дея ўйлайман.

* * *

Не учундир тўсатдан
Денгизни кўргим келди.
Шошиб отландим йўлга —
Тонг маҳали қайғумни
Енголмай қолган эдим.

* * *

Бугун шаҳарда менга
Дуч келган аёлларнинг
Барчаси, назаримда,
Қайтаётгандек эди ўйчан
Муҳаббат мозоридан.

* * *

Тонгги шабада
Олиб кирди трамвайга
Мажнунтол япроғини.
Мен уни тўйиб-тўйиб
Томоша қилдим.

* * *

Поездда кетар эдим
Ва тўсатдан адирда
Бир пас тўхтаган маҳал
Димоғимга урилди
Ёз чечагин ифори.

* * *

Поездга чиқиб олдим.
Тонг пайти олис йўлга
Куз мени чорлаганди.
Бурдагина  қотган нон
Ҳамроҳим эди.

* * *

Тўхтадик. Овлоқ ўрмон.
Деразадан тикилдим
Бекатдаги соатга.
Улар тўхтаб қолганди.
Тўхтамасди  уйқусиз ёмғир.

* * *

Поездда кетатуриб
Келажагим ўйлардим.
Бирдан уни кўриб қолдим
Тунги поезд деразасида.
Жуда ғамгин эди у…

* * *

Ботқоқдаги
Нилуфар каби
Чўкмас
Қайғу

Мастлик қаърига.

* * *

Бор нарсамни сотдим.
Қолди фақат биргина,
Ҳаммаёғи титилган,
Эски олмон луғати.
Ёзнинг охири эди.

* * *

Бекордан бекорга
Аразладим дўстимдан.
Кун ўтмасдан олдига
Қидириб бордим.
Кузнинг охири эди.

* * *

Ёдимда қолгани:
Йиғидан
Хира кўзи.
Яна  яноғида
Қоп-қора  холи.

* * *

Ям-яшил ўтлар аро,
Эзилиб-эзилиб,
Бўзларди чигирткалар.
Кенг ўтлоқ ўртасида
Мен мактуб ўқир эдим.

* * *

Ҳаво намчил эди.
Тунни секин
Чулғарди  туман.
Вақтни сезмай
Кўча кезардим.

* * *

Уйимга ёввойи саҳродан
Ўтиб қайтгандай бўлдим.
Жуда узоқ юрдим
Чексиз тунни кечиб,
Токионинг қора кечаси бўйлаб.

 

* * *

«Бахтиқаро севгим!» —
Шивирлайман ўзимга ўзим.
Тун ярмидан ошган.
Мен кўмир ташлайман
Сўнаётган ўчоққа.

* * *

Хавотирда қолган жосусдай,
Қўрқа-писа
Бораман ёлғиз,
Ярим тунда,
Кимсасиз кўчада.

* * *

Ярим тунда,
Кимсасиз бекатнинг ўриндиғида
Ўтирган одам, бирдан
Сапчиб туриб  югуриб кетди.
Бошяланг эди у.

* * *

Чирқиллаб  ўйнашарди
Бамбукзорнинг  ичида
Чумчуқларнинг галаси.
Қор босган дала бўйлаб
Тонгга қараб борардим.

* * *

Октябрь эди.
Туғруқхонанинг узун,
Зах иси анқиган йўлаги бўйлаб
Тўхтамасдан, у ёқ-бу ёққа,
Безовта юрар эдим.

* * *

Қўлларим  ёш боланинг
Юмшоқ баданига теггандайин
Ёруғ эди маним юрагим.
Хиёбоннинг қоронғи йўлагида
Ёлғиз борар эдим жимгина.

* * *

Ютоқиб, биринчи бор
Нафас олганда болам
Кузги тонг ҳавосидан —
Ўлим ҳам қўшилиб
Танига кирди.

* * *

Боғчадаги
Дарахтлар аро
Сакраб ўйнарди қушчалар.
Уларга қараб
Дилим яйрарди.

* * *

Унинг чеҳрасини унутолмайман!
Миршаблар ўровида,
Қамоқхона томонга  
Бораётган бу йигит
Мийиғида илжааяр эди.

* * *

Боласини елкалаб олиб,
Кезиб юрар
Кўҳна  қаср харобасида
Хотини ўлиб қолган
Жонажон дўстим.

* * *

Мен титраб кетдим!
Бу ўша,
Ўша азиз бўса эди.
Чинор япроғи учиб тушаётиб
Сирғалди ёноғимда.

* * *

Ўша куни
Менга айтишди.
«Ўлими олдидан
Секингина… озгина йиғлади…»
Тош тиқилди бирдан бўғзимга.

* * *

Ярим тунда ишхонадан
Уйга қайтишим билан,
Кира солиб қўлга олардим
Жажжи  ўғлимни.
Энди уям йўқ.

* * *

Қишлоқда
Оқ шолғом илдизи
Сув тортиб, кучга тўлганда
Туғилди-ю,
Жон берди  болам.

* * *

Ўғлим тубсиз жумбоқ олдида
Ёлғиз ўзи қолганин сезиб,
Нима қилишни билмай,
Мен кафтимни аста қўйдим
Ўлик бола пешонасига

84917801_20070810161824.jpgSahifa buyuk yapon shoiri tavalludining 130 yilligiga bag’ishlanadi

    Takuboku o’z she’riy bitiklarida inson hayotining buyuk manzaralarini yaratdi. Bu manzaralar ba’zan oniy kayfiyat bilan chegaralansa-da,ularning zamirida butun bir inson umrining hasratlari,hayratlari yotadi. Og’ir xastalik shoir umrini erta xazon qildi. U yigirma yetti yoshga to’lmay vafot etdi. Uning qabrtoshiga do’stlari tomonidan ushbu satrlar bitib qo’yilgan:

Har daqiqa tayyorman
O’z o’rnimdan turishga
Va yov bilan kurashga.

Ishikava TAKUBOKU
QO’LQOPNI YECHATURIB
«Bir hovuch qum» kitobidan
Xurshid Davron tarjimalari
009

* * *
Takuboku 7.jpg
Qo’lqopni yecha turib,
Qo’llarim qotib qoldi.
Bag’rimdan
Sirg’alib
O’tdi xotira.

* * *

Nihoyat, sotib oldim
Yangi  bir  kitob.
Qo’ldan qo’ymay o’qib chiqdim
Yarim tungacha…
Bu quvonchni unutmoq qiyin!

* * *

Deraza oynasi
Yomg’ir va changdan
Xira tortibdi —
Judayam qayg’uli
Deraza!

* * *

Olti yil
Eski papog’imni
Har kun kiyardim,
Har kuni…
O’shaniyam yo’qotib qo’ydim.

* * *

Titrab uxlar
Oniy
Bahor uyqusi bilan
Qorachig’im erkalagan
Birinchi maysa.

* * *

Ko’hna g’isht devorga
Aylanib tushar
Va o’sha on erib ketadi,
Ammo, to’xtamasdan aylanib tushaveradi
Bahoriy qor uchqunlari.

* * *

Bahor ko’chasidan
Boraman, ana,
Ostonada
Chiroyli yozuv —
Ayolning ismi.

* * *

Yosh daraxtlar atri
To’ldirib yubordi
Yangi nomli ko’chani.
Biror sas yo’q —
Bahorgi jimlik.

* * *

Yuragimda qayg’u uyg’ondi —
Xuddiki ayni mahal
Qaydadir yoshgina qiz
Jon berayotir.
Tashqarida sovuq muz yog’ar.

* * *

Uyum-uyum
Oq kosalarni
Yuvib, artar va taxlab qo’yar
G’amgin yuzli yosh ayol
Oshxona burchagida.

* * *

Oqshom payti kimningdir
Rangpar, so’lg’in
Yuzi chalindi
Kasalxona derazasida.
Birdan seni esladim.

* * *

Bir borgina
Uni o’pdim,
So’ng xayrlashdik.
Yarim tun ko’chasida
Olis tongning shu`lasi.

* * *

Kichkina
Zangori ko’zadan
Sut quymoqda
Titroq qo’l,
Suyukli qo’l.

* * *

Tugatmasdan chetga surdim,
«Kimgayam kerak, — dedim
Yozayotgan bitigim?!».
Odamlarni ko’rgim keldi birdan —
Shoshilgancha ko’chaga chiqdim.

* * *

Ana, yoshgina ayol,
Ko’zlari xira,
Ochiq deraza oldida turar.
Yuzlariga sachraydi mayin
Navbahorning mayda yomg’iri.

* * *

Chekayapmaya
Ho’l tamakini.
Qiziq,
Xuddi o’ylarim ham
Ivib qolgandek…

* * *

Yomg’ir yog’ib o’tgandan keyin
Nam tortgan tuproqning
O’tkir hidini tuydim.
Nogoh butun vujudim bilan
Anglab qoldim: yoz ham o’tibdn.

* * *

«U bugun keladi!»— dedilar menga
Juda erta turdim.
Oppoq ko’ylagimning yengida
Kirni ko’rib
Tashvishga tushdim.

* * *

Qoziq qoqmoqdalar qaydadir,
Qaydadir, og’ir bochka
Gumburlar noxos…
Barcha shovqin-suron eshitilmoqda!
Qor yog’moqda, qor.

* * *

Gazetaning kimsasiz
Xonasida yarim tun
Jiringladi to’satdan
Telefon qo’ng’irog’i
Va birdan tindi.

* * *

Tepalikning yon bag’rida,
Yashil bug’doyzor
Oralab oqib o’tgan

So’qmoq yo’lda nogahon
Topib oldim qizilrang taroq.

* * *

Qishloqning chekkasida,
Huv, yuksak tog’ tomonda
Yuksak sarvlar o’rmoni aro
Soyalar bilan o’ynar
Tiramohning quyoshi.

* * *

Kuzning iliq oqshomi,
Tumanli derazada
Qush sharpasi
Chalindi nogoh —
Men o’yimdan adashib qoldim.

* * *

Otamning fe’li
Juda tez edi.
Necha yilki, jahli chiqmaydi,
«Hech bo’lmasa jahli chiqsa»,
Deya o’ylayman.

* * *

Ne uchundir to’satdan
Dengizni ko’rgim keldi.
Shoshib otlandim yo’lga —
Tong mahali qayg’umni
Yengolmay qolgan edim.

* * *

Bugun shaharda menga
Duch kelgan ayollarning
Barchasi, nazarimda,
Qaytayotgandek edi o’ychan
Muhabbat mozoridan.

* * *

Tonggi shabada
Olib kirdi tramvayga
Majnuntol yaprog’ini.
Men uni to’yib-to’yib
Tomosha qildim.

* * *

Poezdda ketar edim
Va to’satdan adirda
Bir pas to’xtagan mahal
Dimog’imga urildi
Yoz chechagin ifori.

* * *

Poezdga chiqib oldim.
Tong payti olis yo’lga
Kuz meni chorlagandi.
Burdagina qotgan non
Hamrohim edi.

* * *

To’xtadik. Ovloq o’rmon.
Derazadan tikildim
Bekatdagi soatga.
Ular to’xtab qolgandi.
To’xtamasdi uyqusiz yomg’ir.

* * *

Poezdda ketaturib
Kelajagim o’ylardim.
Birdan uni ko’rib qoldim
Tungi poezd derazasida.
Juda g’amgin edi u…

* * *

Botqoqdagi
Nilufar kabi
Cho’kmas
Qayg’u

Mastlik qa’riga.

* * *

Bor narsamni sotdim.
Qoldi faqat birgina,
Hammayog’i titilgan,
Eski olmon lug’ati.
Yozning oxiri edi.

* * *

Bekordan bekorga
Arazladim do’stimdan.
Kun o’tmasdan oldiga
Qidirib bordim.
Kuzning oxiri edi.

* * *

Yodimda qolgani:
Yig’idan
Xira ko’zi.
Yana yanog’ida
Qop-qora xoli.

* * *

Yam-yashil o’tlar aro,
Ezilib-ezilib,
Bo’zlardi chigirtkalar.
Keng o’tloq o’rtasida
Men maktub o’qir edim.

* * *

Havo namchil edi.
Tunni sekin
Chulg’ardi tuman.
Vaqtni sezmay
Ko’cha kezardim.

* * *

Uyimga  yovvoyi sahrodan
O’tiba qaytganday bo’ldim.
Juda uzoq yurdim
Cheksiz tunni kechib,
Tokioning qora kechasi bo’ylab.

 

* * *

«Baxtiqaro sevgim!» —
Shivirlayman o’zimga o’zim.
Tun yarmidan oshgan.
Men ko’mir tashlayman
So’nayotgan o’choqqa.

* * *

Xavotirda qolgan josusday,
Qo’rqa-pisa
Boraman yolg’iz,
Yarim tunda,
Kimsasiz ko’chada.

* * *

Yarim tunda,
Kimsasiz bekatning o’rindig’ida
O’tirgan odam, birdan
Sapchib turib yugurib ketdi.
Boshyalang edi u.

* * *

Chirqillab o’ynashardi
Bambukzorning ichida
Chumchuqlarning galasi.
Qor bosgan dala bo’ylab
Tongga qarab borardim.

* * *

Oktyabr` edi.
Tug’ruqxonaning uzun,
Zax isi anqigan yo’lagi bo’ylab
To’xtamasdan, u yoq-bu yoqqa,
Bezovta yurar edim.

* * *

Qo’llarim yosh bolaning
Yumshoq badaniga teggandayin
Yorug’ edi manim yuragim.
Xiyobonning qorong’i yo’lagida
Yolg’iz borar edim jimgina.

* * *

Yutoqib, birinchi bor
Nafas olganda bolam
Kuzgi tong havosidan —
O’lim ham qo’shilib
Taniga kirdi.

* * *

Bog’chadagi
Daraxtlar aro
Sakrab o’ynardi qushchalar.
Ularga qarab
Dilim yayrardi.

* * *

Uning chehrasini unutolmayman!
Mirshablar o’rovida,
Qamoqxona tomonga
Borayotgan bu yigit
Miyig’ida iljaayar edi.

* * *

Bolasini yelkalab olib,
Kezib yurar
Ko’hna qasr xarobasida
Xotini o’lib qolgan
Jonajon do’stim.

* * *

Men titrab ketdim!
Bu o’sha,
O’sha aziz bo’sa edi.
Chinor yaprog’i uchib tushayotib
Sirg’aldi yonog’imda.

* * *

O’sha kuni
Menga aytishdi.
«O’limi oldidan
Sekingina… ozgina yig’ladi…»
Tosh tiqildi birdan bo’g’zimga.

* * *

Yarim tunda ishxonadan
Uyga qaytishim bilan,
Kira solib qo’lga olardim
Jajji o’g’limni.
Endi uyam yo’q.

* * *

Qishloqda
Oq sholg’om ildizi
Suv tortib, kuchga to’lganda
Tug’ildi-yu,
Jon berdi bolam.

* * *

O’g’lim tubsiz jumboq oldida
Yolg’iz o’zi qolganin sezib,
Nima qilishni bilmay,
Men kaftimni asta qo’ydim
O’lik bola peshonasiga

007

(Tashriflar: umumiy 68, bugungi 1)

Izoh qoldiring