Mavlono Jaloliddin Rumiy. «Devoni Kabir»dan g’azallar.

rumi

Мавлоно Жалолиддин Румий шеърияти юксак эстетик мазмунга эга бўлиб, ундаги маънавий ғоялар ирқи, миллати ва динидан қатъи назар, инсоннинг ўзини англашига хизмат қилади, инсон қалбига борувчи барча йўлларни бирлаштиради ва азалий моҳиятларни кашф қилиб, инсониятни бағрикенглик ва маънавий комиллик сари етаклайди.

Мавлоно Жалолиддин Румий
«ДЕВОНИ  КАБИР»ДАН  ҒАЗАЛЛАР
Сирожиддин  Саййид таржималари
03

* * *

Эй юзимни даҳр аро мисли қамар қилган ўзинг,
Банд-бандим сўйлатиб, аҳли назар қилган кўзинг.

Эй шамолингдан дарахтим рақс айлаб, ўйнаган,
Номинг айтсам, оғзими шаҳду шакар қилган сўзинг.

Сен билурсанки дарахтим не учун рақс айлагай,
Барг бердингми самар ё бесамар қилган ўзинг?

Баргидин ҳам бир нишон йўқ, мевасидин – бир нишон,
Эй дарахтим сабрини зеру забар қилган ўзинг.

* * *

Гул каби гулшан томон кетмоқдасан,
Сендаман мен, сен қаён кетмоқдасан?

Лолу гунг бўлди сени савсан кўриб,
Гулрухим, савсан томон кетмоқдасан.

Майфуруш икки лабингдин, эй санам,
Бергали мастларга жон кетмоқдасан.

Дилраболар ортинга юлдуз мисол,
Сен тўлин ойсан, жаҳон кетмоқдасан.

Ўзга бир оташ ёқурсан ҳар кима,
Тошми темирдил – ниҳон кетмоқдасан.

Мен сенинг зарранг бўлиб рақс айлагум,
Эй қуёш, равзан томон кетмоқдасан.

Сурма янглиғ кўзга солгайман сени,
Эй дил, эй дил, беомон кетмоқдасан.

* * *

Бир сонияда мени гулистон қиладир,
Бир сонияда яна зимистон қиладир.

Бир сонияда фозилу устод айлар,
Ёш бола мисоли яна нодон қиладир.

Бир пасда уриб тош, мени синдирадир,
Бир пасда яна мисоли султон қиладир.

Бир пасда офтоб била тенг айлар,
Бир пасда қаро туну шабистон қиладир.

Тутдим этагидин икки қўлим бирлан,
Токи кўройин деб, не достон қиладир.

Хуш дардининг майига менман қадаҳ,
Гарчи мени мастларга хон қиладир.

Шул-чун шакаридан оладирман тун-кун,
Токи лақабимни шакаристон қиладир.

* * *

Дилбарим қилгай вафо андаккина,
Чиқди хуш айлаб садо андаккина.

Менга бир кулди кеча ул навбаҳор,
Бўлди рўзгорим зиё андаккина.

Оқ атиргул чиқди хандон айлабон,
Бўлди боғим хушнаво андаккина.

Ул нафис тонгим манга берди нафас,
Шул нафасдин мен адо андаккина.

Оқ булутим қўнди дарё бўйига,
Хок бўлгил, мен – само андаккина.

Мен ёғай ёмғир бўлиб, гуллар очиб,
Бўлки, мен бергум сафо андаккина.

Менга муҳлат бергил, ўздин кетмагил,
Сабр айлай, дилрабо, андаккина.

Кофир ўлгайман, анинг ишқида гар
Сабр қилсам, эй Худо, андаккина.

* * *

Дилимнинг дардини ҳаргиз ҳувайдо айлаюб бўлмас,
Бу кўксим ичра бир сир бор, ки пайдо айлаюб бўлмас.

Сенинг ҳуснинг бизим кўзларга токи тола нур бермас,
Жамолинг боғида асло тамошо айлаюб бўлмас.

Сени то сўйламаскан тил, умрлар ўтса ҳамки бил,
Сенинг лаъли лабингдан бир таманно айлаюб бўлмас.

Бу оламда фақат танҳо сенга юз бурмагунча то,
Сенинг чеҳранг билан дилни мусаффо айлаюб бўлмас.

Меҳр нуринг қилиб ифшо, киши заррангга етмас то,
Масиҳо даҳрининг таркини асло айлаюб бўлмас.

Бутун олам тиниқ кўзгу, ки ишқ майхонасидир бу
Маю ишқ мастлигин бир жойда барпо айлаюб бўлмас.

Агар ошиқ дилидан ким хабарсиздир, шуни билким,
У шайдоликни билмайдур ва шайдо айлаюб бўлмас.

Бу олам узра гар Ийсо чиқиб келмас экандир то,
Бу гумбаз узра бир сайру тамошо айлаюб бўлмас.

Лабининг бодасидиниким қуйибдир Шамс қалбига,
Букун бир қатрасини ҳам ҳувайдо айлаюб бўлмас.

* * *

Кел эй, жонимга жононим, уйинг қайда, уйинг қайда?
Кел эй, дардимга дармоним, уйинг қайда, уйинг қайда?

Ўзинг манзурсану нозир, ўзинг пинҳону ҳам ҳозир,
Сен эй, пайдою пинҳоним, уйинг қайда, уйинг қайда?

Мени маҳжур этурсан ёр, ғам ичра йиғлаюрсан зор,
Сен эй, сен моҳитобоним, уйинг қайда, уйинг қайда?

Ўзинг жонсан, ўзинг жонон, ўзинг ҳусн аҳлига султон,
Сени дерман, сени жоним, уйинг қайда, уйинг қайда?

Мусалсал зулфларинг ҳайҳот, дилимни айлади барбод,
Ўзинг шоҳ бирла султоним, уйинг қайда, уйинг қайда?

Кел эй, сен Шамси Табрезий, тун оқшом ё саҳар кези,
Даф айла фитна бурҳоним, уйинг қайда, уйинг қайда?

Қара, арш томига кетдим, сенинг завқинг ҳадис этдим,
Ўзинг жон бирла жононим, уйинг қайда, уйинг қайда?

* * *

Ғазал айт ёрга, эй мутриб, ки эй ёр, тавбалар қилдим,
Агар ҳар гулки уздим, тилди бир хор, тавбалар қилдим.

Ишимдин гоҳи маст бўлдим, хуморидин гаҳи ўлдим,
Гаҳида зор бўлдим, гоҳи безор, тавбалар қилдим.

Манинг бўйнумгача бошдин оёғим тавбадин тўлди,
Қилинган тавбалардин қайта минг бор тавбалар қилдим.

Кел эй сен, майфуруш келким, қўлимга соғаринг берким,
Кечибмен, ору номус ҳам на даркор, тавбалар қилдим.

Чунон мастдирману беҳуш, на тил бордир, на ақлу ҳуш,
Сиз эй, иссиқ билан совуқ, суву қор, тавбалар қилдим.

Дилимни поралар қилдим ғамимга чоралар истаб,
Ғамимга чорасизлик чора, ночор тавбалар қилдим.

Тўлин ойнинг жамолидин қаро кечамни хуш айла,
Гуноҳларни бу завқдин мўлу бисёр тавбалар қилдим.

Дедимки тавба вақтидир, менга бир хор киши айтди:
Ки мен бир кўҳна тоибман, умр бор – тавбалар қилдим.

Салоҳиддин улушидин келиб мункир сўрар ишқдин:
Бу ишдин қил мени соқит, қил инкор, тавбалар қилдим.

* * *

Лабинг шаҳрига бир кунга мени мир айласанг эрди,
Лабингнинг лаълидин жонимга тақрир айласанг эрди.

Паришон зулфларингни тушда кўрган кечадин бошлаб,
Паришондирману ҳайрон, таъбир айласанг эрди.

Жаҳон оқилларини зулфларинг девоналар қилди,
Ўшал зулфларни бир бор менга занжир айласанг эрди.

Ғамингдин кўзларим икки тифлдай онча йиғларким,
Сен, эй сен, тошбағир, бағрингни тақдир айласанг эрди.

Чиройинг Каъбаси йўлида эҳром бойламишман, кўр,
Неча талбия айтдим, бир такбир айласанг эрди.

Дилим кексайди, эй хушбахт сарв, дарду ғаминг бирла,
Анга эргашмадинг ҳаргиз, ани пир айласанг эрди.

Сенинг ғамзанг ўқидин бежароҳат қолмади бир дил,
Мени ҳам ул арода барчага бир айласанг эрди.

Ки ҳуснинг оятидин бори ақлим ҳам тамом ўлди,
Карам айлаб ул оятдин тафсир айласанг эрди.

Неча жонларни олдингу неча жонларни зор этдинг,
Бу ишда, эй санам, раҳму карам бир айласанг эрди.

Мени ўлдиргали етдингу муҳлат бермадинг бир он,
Туганмас нолаю зоримни охир айласанг эрди.

Сенинг ишқингни ўтида куйиб бўлди дилим буткул,
Бу дардимнинг давосига табошир айласанг эрди.

Ғаму ҳажринг билан охир букун мен ўлгали етдим,
Менингдек хастага, эй ёр, тадбир айласанг эрди.

Юзинг офтоби бирла бирлашибдир ул Зуҳал зулфинг,
Қилибдир неча қирғинларки, таъсир айласанг эрди.

Юзимни остонангга суриб бир нолалар қилдим,
Бу ҳижрон қиссасидин қисса таҳрир айласанг эрди.

На ҳам дердим, сенинг бир эскидан қолган қулингдирман,
Мени кўнгил уйингда қайта тасвир айласанг эрди.

* * *

Дилга кетдим, дилга кирдим бир замон,
Дилни ҳолидин топай деб бир нишон.

Ўз дилим аҳволидин олсам хабар,
Тушмиш ундан бу жаҳонга зўр фиғон.

Мен ҳакимлардин эшитдим қиссалар,
Шаҳру водийларда ҳам – кўп достон.

Барча фарёд айлади дил дастидан,
Бу ҳадисдан кўнглима тушди гумон.

Дил сари қилдим сафарлар тинмайин,
Кўрмадим лек холи дилдан бир макон.

Оқилу орифлар ичра бирма-бир
Айланаркан дил мисоли таржимон.

Дилни дил султонлари билгай фақат,
Бехирадлар қадрини билмиш қачон?

* * *

Жоним менинг, жоним менинг, эй куфру иймоним менинг,
Сен истасанг гавҳар бўлур бошдин оёқ коним менинг.

Куфримни иймон айласанг, жисмим тўла жон айласанг,
Дардимга дармон айласанг, эй дарду дармоним менинг.

То бизга солгайсан назар нур айла бу хоки башар,
Овоз бергил сарбасар, мен – сену, сен шоним менинг.

Сенда ниҳон минг бир сифат, нақш ила аксинг беадад,
Мол бермасанг ҳам майлига, болинг тўла жоним менинг.

Шоҳона жомдин соқиё, менга шароб тут бериё,
Гар тутмасанг – шулдир жазо, ер бирла яксоним менинг.

Бу жон ўшал кондин келур, пешвоз султондин келур,
Қайтиб ватандин ҳам келур, гар етса бурҳоним менинг.

Хомуш бўлойин бул замон, ҳеч кимга қилмай бир фиғон,
Ким Шамси Табрезий келиб, нурланди айвоним менинг.

* * *

Бу хилват уйда биз бирлан бу кеч дилдор тебрангай,
Дилим кўксимда рақс айлар, эшик, девор тебрангай.

Бу шодлик ғул-ғули зўрким, бу ошиқ аҳлини кўрким,
Агар минг наъра уйғонгай, бу дил бир бор тебрангай.

Ҳақиқатдир, буни кўрким, бу ишрат мажлиси ичра
Шаҳидлар бор – ётгайлар, шаҳидлар бор – тебрангай.

Унинг акси жамоли гар кўринса тўққиз айвондин,
Замин гардун мисоли айланур, даввор тебрангай.

Тошиб ўйнайди дарёлар унинг шавқи жамолидин,
Адирлар, тоғлару тошлар қилиб изҳор, тебрангай.

Бу кўнгил мисли гул япроқ, анга бир ел солур титроқ,
Бу ҳолат бирла гуфтордин бўлиб хуштор, тебрангай.

Бу дунё халқини кўргил, дили кар ҳам дили кўрдир,
Шунинг-чун зоҳиду обид била асрор тебрангай.

Ғалат айтдим бу маънидин, ки зоҳид бирла обидмас,
Бу мажлис ичра ул роҳиб ила зуннор тебрангай.

Тилимни тийдим, эй дўстлар, бу гап бир жойга етгай гар,
Бу шаҳру кент, борлиқ – барча мажнунвор тебрангай.

* * *

Боргил, дили хушларга айт, мастлар салом айтмоқдалар,
Ҳам кўлдаги қушларга айт, мастлар салом айтмоқдалар.

Ул мир каби соқийга айт, мастлар салом айтмоқдалар,
Умри узун, боқийга айт, мастлар салом айтмоқдалар.

Ул шўр ила ғавғога айт, мастлар салом айтмоқдалар,
Ҳам суд ила савдога айт, мастлар салом айтмоқдалар.

Э ой, юзингдин ой хижил, мастлар салом айтмоқдалар,
Эй роҳату ороми дил, мастлар салом айтмоқдалар.

Эй жонга жон, эй жонажон, мастлар салом айтмоқдалар,
Эй сен – буёну, минг – уён, мастлар салом айтмоқдалар.

Эй орзу, эй орзу, мастлар салом айтмоқдалар,
Эй парда ичра орази, мастлар салом айтмоқдалар.

Эй сенга юз султон фидо, мастлар салом айтмоқдалар,
Кўйида ой обу адо, мастлар салом айтмоқдалар.

Эй борни йўқ қилган ўзинг, мастлар салом айтмоқдалар,
Тингла бу мастнинг ҳам сўзин, мастлар салом айтмоқдалар.

* * *

Эй жаҳон, эзди мени савдоларинг, савдоларинг,
Қилди талх умримни бу ҳалволаринг, ҳалволаринг.

Марвариду дуру лаълдин тўладир чарх этаги,
Сенга бергай борини – савғоларинг, савғоларинг.

Сел бўлиб кетмоқдадир ошиқларининг жонлари,
Чорлагайдир ул сенинг дарёларинг, дарёларинг.

Кеча берган майларингдан мен букундирман хароб,
Эрта нелар кўргизур даъволаринг, даъволаринг?

Мен ўзимнинг содда жонимга туриб боқсам букун,
Рангини қилмиш сариқ сафроларинг, сафроларинг.

Гавҳарингнинг завқин истаб айладим дилдан назар,
Ойда кўринди сенинг сиймоларинг, сиймоларинг.

Мен сени ой деб хато қилдим, ғалат айтдим сухан,
Сен киму ой ким – бўлур ҳамроларинг, ҳамроларинг?

Шамси Табрезий шунинг-чун айтур ўз номинг билан,
Эй мудом кўнглим аро ғавғоларинг, ғавғоларинг.

* * *

Йўқ бўлишда йўқ бўлиш – диним менинг,
Борлиқ ичра йўқлик – оиним менинг.

Дўст кўйига яёв кетмоқдаман,
Чарх тулпориндадир зиним менинг.

Юз жаҳон кўргум агар бир лаҳзада,
Бўлгай у илк сайру сайроним менинг.

Мен нечун кезгум жаҳон дўст ахтариб?
Дўст – жоним ичра, ул – жоним менинг.

Авлиёлар фахридир Шамсулҳақим,
Тишларининг сини Ёсиним менинг.

* * *

Тебранур ҳар битта шох, лек ўзга шохдин меваси,
Ҳар киши бир ўзга майдин маст бўлиб тебрангуси.

Парда ичра икки юз хотин юзин йиртар, валек
Ҳар бири гар бир аёлдир, ўзга жуфтнинг беваси.

Ҳар балиқнинг танглайи сайёд қармоғиндадир,
Янграюр гоҳ ул балиқ, гоҳ бул балиқнинг ноласи.

Мутриби ишқ аҳлини, эй Шамси Табрезий сени,
Ҳеч қачон йиғлатмасин чархнинг ажиб бу шеваси.

* * *

Эй кўнгил, жонон томон кетмоқдасан,
Ким назарлардан ниҳон кетмоқдасан.

Ой мисол чок айлабон кўйлакларинг,
Офтоб, осмон томон кетмоқдасан.

Эй заминда ўлтирурсан, аслида
Етти ул айвон томон кетмоқдасан.

Суратингдир бунда меҳмонлар билан,
Энг буюк мезбон томон кетмоқдасан.

Энг буюк наққошдадир ул мўйқалам,
Нақшу сурат ичра жон кетмоқдасан.

Сувдайин кетмоқдасан тупроққа сен,
Эй ҳаёт, бўстон томон кетмоқдасан.

Бу жаҳондан ғам чекиб оламжаҳон,
Чарх уриб, рақс айлабон кетмоқдасан.

Қанча эл ғафлатда ётгай ноаён,
Барча элдан ноаён кетмоқдасан.

Ҳолимизни кўргилу еткиз хабар,
Ким буюк султон томон кетмоқдасан.

* * *

Кетгуси ақлу ҳушу тан бирла жон, сен кетмагил,
Менга мендин сен азизроқ, сен ишон, сен кетмагил.

Офтоб бирлан фалак – бори сенинг соянгдадир,
Кетса гар бул офтобу осмон, сен кетмагил.

Эй каломинг пок ҳам табъи латифдин ҳам латиф,
Кетса гар оғзимда тил, табъи равон, сен кетмагил.

Жумла иймон аҳлининг энг сўнгги дамдин хавфи бор,
Кетмагил, эй бори иймон, қол омон, сен кетмагил.

Кетмагил, кетсанг, менинг жонимни ҳам ол биргаким,
Сен агар менсиз кетурсан – ҳеч қачон сен кетмагил.

Боғ билан бўстон эрур сен бирла бу рўйи жаҳон,
Бўлса гар бул боғу бўстонлар хазон, сен кетмагил.

Тош дилимни мен куйиб сув айладим, ҳажринг била
Тошга айланди Бадахшон лаъли, кон, сен кетмагил.

Заррадир гар кимса, айтур: кетмагил, эй офтоб,
Банда бўлса, айтур ул, эй султон, сен кетмагил.

Лек сен оби ҳаётсан, бори халқлардир балиқ,
Эй камолу раҳмату, эй эҳсон, сен кетмагил.

Бу менинг кўнгил туморим мангуликдин ҳам узун,
Сен ўзинг ёздинг уни, қилдинг баён, сен кетмагил.

Сен ўзинг юз мингта байт, юз минг ғазалдин ҳам баланд,
Ўн саккиз минг оламу юз минг жаҳон, сен кетмагил.

Шамси Табрезий сенинг лаъли лабинг бирла ҳаёт,
Эй ҳаёт, мен бирла қол, эй жонга жон, сен кетмагил.

044

Mavlono Jaloliddin Rumiy
«DEVONI KABIR»DAN G’AZALLAR
Sirojiddin Sayyid tarjimalari
03

* * *

Ey yuzimni dahr aro misli qamar qilgan o’zing,
Band-bandim so’ylatib, ahli nazar qilgan ko’zing.

Ey shamolingdan daraxtim raqs aylab, o’ynagan,
Noming aytsam, og’zimi shahdu shakar qilgan so’zing.

Sen bilursanki daraxtim ne uchun raqs aylagay,
Barg berdingmi samar yo besamar qilgan o’zing?

Bargidin ham bir nishon yo’q, mevasidin – bir nishon,
Ey daraxtim sabrini zeru zabar qilgan o’zing.

* * *

Gul kabi gulshan tomon ketmoqdasan,
Sendaman men, sen qayon ketmoqdasan?

Lolu gung bo’ldi seni savsan ko’rib,
Gulruxim, savsan tomon ketmoqdasan.

Mayfurush ikki labingdin, ey sanam,
Bergali mastlarga jon ketmoqdasan.

Dilrabolar ortinga yulduz misol,
Sen to’lin oysan, jahon ketmoqdasan.

O’zga bir otash yoqursan har kima,
Toshmi temirdil – nihon ketmoqdasan.

Men sening zarrang bo’lib raqs aylagum,
Ey quyosh, ravzan tomon ketmoqdasan.

Surma yanglig’ ko’zga solgayman seni,
Ey dil, ey dil, beomon ketmoqdasan.

* * *

Bir soniyada meni guliston qiladir,
Bir soniyada yana zimiston qiladir.

Bir soniyada fozilu ustod aylar,
Yosh bola misoli yana nodon qiladir.

Bir pasda urib tosh, meni sindiradir,
Bir pasda yana misoli sulton qiladir.

Bir pasda oftob bila teng aylar,
Bir pasda qaro tunu shabiston qiladir.

Tutdim etagidin ikki qo’lim birlan,
Toki ko’royin deb, ne doston qiladir.

Xush dardining mayiga menman qadah,
Garchi meni mastlarga xon qiladir.

Shul-chun shakaridan oladirman tun-kun,
Toki laqabimni shakariston qiladir.

* * *

Dilbarim qilgay vafo andakkina,
Chiqdi xush aylab sado andakkina.

Menga bir kuldi kecha ul navbahor,
Bo’ldi ro’zgorim ziyo andakkina.

Oq atirgul chiqdi xandon aylabon,
Bo’ldi bog’im xushnavo andakkina.

Ul nafis tongim manga berdi nafas,
Shul nafasdin men ado andakkina.

Oq bulutim qo’ndi daryo bo’yiga,
Xok bo’lgil, men – samo andakkina.

Men yog’ay yomg’ir bo’lib, gullar ochib,
Bo’lki, men bergum safo andakkina.

Menga muhlat bergil, o’zdin ketmagil,
Sabr aylay, dilrabo, andakkina.

Kofir o’lgayman, aning ishqida gar
Sabr qilsam, ey Xudo, andakkina.

* * *

Dilimning dardini hargiz huvaydo aylayub bo’lmas,
Bu ko’ksim ichra bir sir bor, ki paydo aylayub bo’lmas.

Sening husning bizim ko’zlarga toki tola nur bermas,
Jamoling bog’ida aslo tamosho aylayub bo’lmas.

Seni to so’ylamaskan til, umrlar o’tsa hamki bil,
Sening la’li labingdan bir tamanno aylayub bo’lmas.

Bu olamda faqat tanho senga yuz burmaguncha to,
Sening chehrang bilan dilni musaffo aylayub bo’lmas.

Mehr nuring qilib ifsho, kishi zarrangga yetmas to,
Masiho dahrining tarkini aslo aylayub bo’lmas.

Butun olam tiniq ko’zgu, ki ishq mayxonasidir bu
Mayu ishq mastligin bir joyda barpo aylayub bo’lmas.

Agar oshiq dilidan kim xabarsizdir, shuni bilkim,
U shaydolikni bilmaydur va shaydo aylayub bo’lmas.

Bu olam uzra gar Iyso chiqib kelmas ekandir to,
Bu gumbaz uzra bir sayru tamosho aylayub bo’lmas.

Labining bodasidinikim quyibdir Shams qalbiga,
Bukun bir qatrasini ham huvaydo aylayub bo’lmas.

* * *

Kel ey, jonimga jononim, uying qayda, uying qayda?
Kel ey, dardimga darmonim, uying qayda, uying qayda?

O’zing manzursanu nozir, o’zing pinhonu ham hozir,
Sen ey, paydoyu pinhonim, uying qayda, uying qayda?

Meni mahjur etursan yor, g’am ichra yig’layursan zor,
Sen ey, sen mohitobonim, uying qayda, uying qayda?

O’zing jonsan, o’zing jonon, o’zing husn ahliga sulton,
Seni derman, seni jonim, uying qayda, uying qayda?

Musalsal zulflaring hayhot, dilimni ayladi barbod,
O’zing shoh birla sultonim, uying qayda, uying qayda?

Kel ey, sen Shamsi Tabreziy, tun oqshom yo sahar kezi,
Daf ayla fitna burhonim, uying qayda, uying qayda?

Qara, arsh tomiga ketdim, sening zavqing hadis etdim,
O’zing jon birla jononim, uying qayda, uying qayda?

* * *

G’azal ayt yorga, ey mutrib, ki ey yor, tavbalar qildim,
Agar har gulki uzdim, tildi bir xor, tavbalar qildim.

Ishimdin gohi mast bo’ldim, xumoridin gahi o’ldim,
Gahida zor bo’ldim, gohi bezor, tavbalar qildim.

Maning bo’ynumgacha boshdin oyog’im tavbadin to’ldi,
Qilingan tavbalardin qayta ming bor tavbalar qildim.

Kel ey sen, mayfurush kelkim, qo’limga sog’aring berkim,
Kechibmen, oru nomus ham na darkor, tavbalar qildim.

Chunon mastdirmanu behush, na til bordir, na aqlu hush,
Siz ey, issiq bilan sovuq, suvu qor, tavbalar qildim.

Dilimni poralar qildim g’amimga choralar istab,
G’amimga chorasizlik chora, nochor tavbalar qildim.

To’lin oyning jamolidin qaro kechamni xush ayla,
Gunohlarni bu zavqdin mo’lu bisyor tavbalar qildim.

Dedimki tavba vaqtidir, menga bir xor kishi aytdi:
Ki men bir ko’hna toibman, umr bor – tavbalar qildim.

Salohiddin ulushidin kelib munkir so’rar ishqdin:
Bu ishdin qil meni soqit, qil inkor, tavbalar qildim.

* * *

Labing shahriga bir kunga meni mir aylasang erdi,
Labingning la’lidin jonimga taqrir aylasang erdi.

Parishon zulflaringni tushda ko’rgan kechadin boshlab,
Parishondirmanu hayron, ta’bir aylasang erdi.

Jahon oqillarini zulflaring devonalar qildi,
O’shal zulflarni bir bor menga zanjir aylasang erdi.

G’amingdin ko’zlarim ikki tiflday oncha yig’larkim,
Sen, ey sen, toshbag’ir, bag’ringni taqdir aylasang erdi.

Chiroying Ka’basi yo’lida ehrom boylamishman, ko’r,
Necha talbiya aytdim, bir takbir aylasang erdi.

Dilim keksaydi, ey xushbaxt sarv, dardu g’aming birla,
Anga ergashmading hargiz, ani pir aylasang erdi.

Sening g’amzang o’qidin bejarohat qolmadi bir dil,
Meni ham ul aroda barchaga bir aylasang erdi.

Ki husning oyatidin bori aqlim ham tamom o’ldi,
Karam aylab ul oyatdin tafsir aylasang erdi.

Necha jonlarni oldingu necha jonlarni zor etding,
Bu ishda, ey sanam, rahmu karam bir aylasang erdi.

Meni o’ldirgali yetdingu muhlat bermading bir on,
Tuganmas nolayu zorimni oxir aylasang erdi.

Sening ishqingni o’tida kuyib bo’ldi dilim butkul,
Bu dardimning davosiga taboshir aylasang erdi.

G’amu hajring bilan oxir bukun men o’lgali yetdim,
Meningdek xastaga, ey yor, tadbir aylasang erdi.

Yuzing oftobi birla birlashibdir ul Zuhal zulfing,
Qilibdir necha qirg’inlarki, ta’sir aylasang erdi.

Yuzimni ostonangga surib bir nolalar qildim,
Bu hijron qissasidin qissa tahrir aylasang erdi.

Na ham derdim, sening bir eskidan qolgan qulingdirman,
Meni ko’ngil uyingda qayta tasvir aylasang erdi.

* * *

Dilga ketdim, dilga kirdim bir zamon,
Dilni holidin topay deb bir nishon.

O’z dilim ahvolidin olsam xabar,
Tushmish undan bu jahonga zo’r fig’on.

Men hakimlardin eshitdim qissalar,
Shahru vodiylarda ham – ko’p doston.

Barcha faryod ayladi dil dastidan,
Bu hadisdan ko’nglima tushdi gumon.

Dil sari qildim safarlar tinmayin,
Ko’rmadim lek xoli dildan bir makon.

Oqilu oriflar ichra birma-bir
Aylanarkan dil misoli tarjimon.

Dilni dil sultonlari bilgay faqat,
Bexiradlar qadrini bilmish qachon?

* * *

Jonim mening, jonim mening, ey kufru iymonim mening,
Sen istasang gavhar bo’lur boshdin oyoq konim mening.

Kufrimni iymon aylasang, jismim to’la jon aylasang,
Dardimga darmon aylasang, ey dardu darmonim mening.

To bizga solgaysan nazar nur ayla bu xoki bashar,
Ovoz bergil sarbasar, men – senu, sen shonim mening.

Senda nihon ming bir sifat, naqsh ila aksing beadad,
Mol bermasang ham mayliga, boling to’la jonim mening.

Shohona jomdin soqiyo, menga sharob tut beriyo,
Gar tutmasang – shuldir jazo, yer birla yaksonim mening.

Bu jon o’shal kondin kelur, peshvoz sultondin kelur,
Qaytib vatandin ham kelur, gar yetsa burhonim mening.

Xomush bo’loyin bul zamon, hech kimga qilmay bir fig’on,
Kim Shamsi Tabreziy kelib, nurlandi ayvonim mening.

* * *

Bu xilvat uyda biz birlan bu kech dildor tebrangay,
Dilim ko’ksimda raqs aylar, eshik, devor tebrangay.

Bu shodlik g’ul-g’uli zo’rkim, bu oshiq ahlini ko’rkim,
Agar ming na’ra uyg’ongay, bu dil bir bor tebrangay.

Haqiqatdir, buni ko’rkim, bu ishrat majlisi ichra
Shahidlar bor – yotgaylar, shahidlar bor – tebrangay.

Uning aksi jamoli gar ko’rinsa to’qqiz ayvondin,
Zamin gardun misoli aylanur, davvor tebrangay.

Toshib o’ynaydi daryolar uning shavqi jamolidin,
Adirlar, tog’laru toshlar qilib izhor, tebrangay.

Bu ko’ngil misli gul yaproq, anga bir yel solur titroq,
Bu holat birla guftordin bo’lib xushtor, tebrangay.

Bu dunyo xalqini ko’rgil, dili kar ham dili ko’rdir,
Shuning-chun zohidu obid bila asror tebrangay.

G’alat aytdim bu ma’nidin, ki zohid birla obidmas,
Bu majlis ichra ul rohib ila zunnor tebrangay.

Tilimni tiydim, ey do’stlar, bu gap bir joyga yetgay gar,
Bu shahru kent, borliq – barcha majnunvor tebrangay.

* * *

Borgil, dili xushlarga ayt, mastlar salom aytmoqdalar,
Ham ko’ldagi qushlarga ayt, mastlar salom aytmoqdalar.

Ul mir kabi soqiyga ayt, mastlar salom aytmoqdalar,
Umri uzun, boqiyga ayt, mastlar salom aytmoqdalar.

Ul sho’r ila g’avg’oga ayt, mastlar salom aytmoqdalar,
Ham sud ila savdoga ayt, mastlar salom aytmoqdalar.

E oy, yuzingdin oy xijil, mastlar salom aytmoqdalar,
Ey rohatu oromi dil, mastlar salom aytmoqdalar.

Ey jonga jon, ey jonajon, mastlar salom aytmoqdalar,
Ey sen – buyonu, ming – uyon, mastlar salom aytmoqdalar.

Ey orzu, ey orzu, mastlar salom aytmoqdalar,
Ey parda ichra orazi, mastlar salom aytmoqdalar.

Ey senga yuz sulton fido, mastlar salom aytmoqdalar,
Ko’yida oy obu ado, mastlar salom aytmoqdalar.

Ey borni yo’q qilgan o’zing, mastlar salom aytmoqdalar,
Tingla bu mastning ham so’zin, mastlar salom aytmoqdalar.

* * *

Ey jahon, ezdi meni savdolaring, savdolaring,
Qildi talx umrimni bu halvolaring, halvolaring.

Marvaridu duru la’ldin to’ladir charx etagi,
Senga bergay borini – savg’olaring, savg’olaring.

Sel bo’lib ketmoqdadir oshiqlarining jonlari,
Chorlagaydir ul sening daryolaring, daryolaring.

Kecha bergan maylaringdan men bukundirman xarob,
Erta nelar ko’rgizur da’volaring, da’volaring?

Men o’zimning sodda jonimga turib boqsam bukun,
Rangini qilmish sariq safrolaring, safrolaring.

Gavharingning zavqin istab ayladim dildan nazar,
Oyda ko’rindi sening siymolaring, siymolaring.

Men seni oy deb xato qildim, g’alat aytdim suxan,
Sen kimu oy kim – bo’lur hamrolaring, hamrolaring?

Shamsi Tabreziy shuning-chun aytur o’z noming bilan,
Ey mudom ko’nglim aro g’avg’olaring, g’avg’olaring.

* * *

Yo’q bo’lishda yo’q bo’lish – dinim mening,
Borliq ichra yo’qlik – oinim mening.

Do’st ko’yiga yayov ketmoqdaman,
Charx tulporindadir zinim mening.

Yuz jahon ko’rgum agar bir lahzada,
Bo’lgay u ilk sayru sayronim mening.

Men nechun kezgum jahon do’st axtarib?
Do’st – jonim ichra, ul – jonim mening.

Avliyolar faxridir Shamsulhaqim,
Tishlarining sini Yosinim mening.

* * *

Tebranur har bitta shox, lek o’zga shoxdin mevasi,
Har kishi bir o’zga maydin mast bo’lib tebrangusi.

Parda ichra ikki yuz xotin yuzin yirtar, valek
Har biri gar bir ayoldir, o’zga juftning bevasi.

Har baliqning tanglayi sayyod qarmog’indadir,
Yangrayur goh ul baliq, goh bul baliqning nolasi.

Mutribi ishq ahlini, ey Shamsi Tabreziy seni,
Hech qachon yig’latmasin charxning ajib bu shevasi.

* * *

Ey ko’ngil, jonon tomon ketmoqdasan,
Kim nazarlardan nihon ketmoqdasan.

Oy misol chok aylabon ko’ylaklaring,
Oftob, osmon tomon ketmoqdasan.

Ey zaminda o’ltirursan, aslida
Yetti ul ayvon tomon ketmoqdasan.

Suratingdir bunda mehmonlar bilan,
Eng buyuk mezbon tomon ketmoqdasan.

Eng buyuk naqqoshdadir ul mo’yqalam,
Naqshu surat ichra jon ketmoqdasan.

Suvdayin ketmoqdasan tuproqqa sen,
Ey hayot, bo’ston tomon ketmoqdasan.

Bu jahondan g’am chekib olamjahon,
Charx urib, raqs aylabon ketmoqdasan.

Qancha el g’aflatda yotgay noayon,
Barcha eldan noayon ketmoqdasan.

Holimizni ko’rgilu yetkiz xabar,
Kim buyuk sulton tomon ketmoqdasan.

* * *

Ketgusi aqlu hushu tan birla jon, sen ketmagil,
Menga mendin sen azizroq, sen ishon, sen ketmagil.

Oftob birlan falak – bori sening soyangdadir,
Ketsa gar bul oftobu osmon, sen ketmagil.

Ey kaloming pok ham tab’i latifdin ham latif,
Ketsa gar og’zimda til, tab’i ravon, sen ketmagil.

Jumla iymon ahlining eng so’nggi damdin xavfi bor,
Ketmagil, ey bori iymon, qol omon, sen ketmagil.

Ketmagil, ketsang, mening jonimni ham ol birgakim,
Sen agar mensiz ketursan – hech qachon sen ketmagil.

Bog’ bilan bo’ston erur sen birla bu ro’yi jahon,
Bo’lsa gar bul bog’u bo’stonlar xazon, sen ketmagil.

Tosh dilimni men kuyib suv ayladim, hajring bila
Toshga aylandi Badaxshon la’li, kon, sen ketmagil.

Zarradir gar kimsa, aytur: ketmagil, ey oftob,
Banda bo’lsa, aytur ul, ey sulton, sen ketmagil.

Lek sen obi hayotsan, bori xalqlardir baliq,
Ey kamolu rahmatu, ey ehson, sen ketmagil.

Bu mening ko’ngil tumorim mangulikdin ham uzun,
Sen o’zing yozding uni, qilding bayon, sen ketmagil.

Sen o’zing yuz mingta bayt, yuz ming g’azaldin ham baland,
O’n sakkiz ming olamu yuz ming jahon, sen ketmagil.

Shamsi Tabreziy sening la’li labing birla hayot,
Ey hayot, men birla qol, ey jonga jon, sen ketmagil.

044

(Tashriflar: umumiy 597, bugungi 1)

3 izoh

  1. Ҳазрат Жалолиддин Румий ғазалларидан намуналарни таниқли ўзбек шоири Сирожиддин Саййид таржимасида ўқиб, бениҳоя қувондим. Ҳақиқатдан ҳам жуда гўзал чиқибди! Сирожиддин аканинг бошқа таржималарини ҳам ўқиганман, аммо буниси бутунлай бошқача жаранглаяпти! Аслиятнинг ўзи дейсиз! Чин юракдан табриклайман!
    ЖАЪФАР МУҲАММАД

  2. Сирожиддин, дўстим, таржималар муборак бўлсин! Давоми бор бўлса, бизнинг «Мавлоно Румий олами» саҳифамизга ҳам бериб туринг!!!

  3. Сирожиддин, дўстим, таржималар муборак бўлсин! Давоми бор бўлса, бизнинг «Мавлоно Румий олами» саҳифамизга ҳам (Хуршид ака орқали)
    бериб туринг!!!

Izoh qoldiring