Mishel Monten. Hikmatlar

044

Отаси Бордо шаҳрининг мэри (ҳокими) бўлган Мишель Монтеннинг ўзи ҳам кейинчалик икки марта Бордо шаҳрининг раҳбарлигига сайланган. Латин тилини аъло даражада билган. «Тажрибалар» китоби билан жаҳоншумул обрў топган. «Китобимнинг мазмуни менинг ўзимдан иборат» деган эди файласуф.

01
Мишел Монтен
ҲИКМАТЛАР
02

***

Ҳақиқатни журъатим етгунча айтаман, ёшим ўтгани сари журъатим камайиб бормоқда.

***

Кўзгудан эҳтиёт бўлинг, баъзан унда ўзингизни кўришингиз мумкин.

***

Инсон ўта ақлсиздир, у бургани ҳам ярата олмайди, лекин ўнлаб илоҳлар яратиб олади.

***

Қарилик бизнинг юзимиздан кўра кўпроқ ақлий қиёфамизда ажинлар ҳосил қилади.

***

Кам билишимизни англашимиз учун кўп ўқишимиз керак.

***

Ҳеч бир инсон тўғри, адолатли ва ақлли деб билмаган қонунга бўйсуна олмайди.

***

Нима ҳақида бўлишидан қатъий назар, кўпчилик фикрига асосланиб эмас, ақлга таяниб ҳукм чиқариш керак.

***

Оқил одам ўзи учун ҳатто яхши ишларда ҳам чегарани белгилаб олади.

***

Асосийси – илмга муҳаббат уйғотиш, акс ҳолда, биз елкасига китоб ортилган эшакларни тарбиялаган бўламиз.

***

Яхши ишлайдиган мия маълумотларга тўлган миядан қимматлироқ.

***

Инсон ўз мартабасига ҳалол йўл билан эришмаганлиги унинг мақсади ҳам пок бўлмаганидан далолат беради.

***

Манманлик ўзига ҳаддан зиёд юқори, ўзгаларга эса ҳаддан зиёд паст баҳо беришдан келиб чиқади.­

***

Кимки эзгулик илмини эгалламаган бўлса, бош­қа ҳар қандай илм унга фақат зарар келтиради.

***

Ким кўпроқ билишини эмас, ким яхшироқ билишини аниқлаш керак.

***

Инсоннинг энг ёмон ҳолати – ўзини идрок ва ирода қилишдан тўхташи.

***

Ҳеч бир туйғу инсон мулоҳазасини нафратчалик торайтирмайди.

***

Инсоннинг ўзига қаратилган айбловига ҳар доим ишонишади, ўзини мақташига эса – ҳеч қачон.

***

Энг содиқ дўст қиёфасидаги душмандан сақланишдан кўра қийинроқ иш йўқ.

***

Инсоннинг ўзи эмас, эзгу иши мақтовга лойиқ.

***

Ҳақиқий дўстлар икки танда бир қалбга эга бўлганлардир.

***

Умр қанча давом этгани билан эмас, ундан қандай фойдаланилгани билан ўлчанади.

***

Ҳақиқий дўст – менга боғлиқ ҳамма нарсада ўзимдан кўра кўпроқ ишонишим мумкин бўлган инсон.

***

Ўз ақлини бошқалар ақли билан чархлаб, сай­қаллаш ниҳоятда фойдалидир.

***

Ҳар қандай фалсафанинг ибтидосида ҳайрат ётади, унинг ривожи изланиш, интиҳоси эса билимсизликдир.

***

Ўз фикримни яхшироқ баён этиш учунгина бош­қалардан иқтибос келтираман.

005

Otasi Bordo shahrining meri (hokimi) bo’lgan Mishel` Montenning o’zi ham keyinchalik ikki marta Bordo shahrining rahbarligiga saylangan. Latin tilini a’lo darajada bilgan. «Tajribalar» kitobi bilan jahonshumul obro’ topgan. «Kitobimning  mazmuni mening o’zimdan iborat» degan edi faylasuf.

Mishel Monten
HIKMATLAR
02

***

Haqiqatni jur’atim yetguncha aytaman, yoshim o’tgani sari jur’atim kamayib bormoqda.

***

Ko’zgudan ehtiyot bo’ling, ba’zan unda o’zingizni ko’rishingiz mumkin.

***

Inson o’ta aqlsizdir, u burgani ham yarata olmaydi, lekin o’nlab ilohlar yaratib oladi.

***

Qarilik bizning yuzimizdan ko’ra ko’proq aqliy qiyofamizda ajinlar hosil qiladi.

***

Kam bilishimizni anglashimiz uchun ko’p o’qishimiz kerak.

***

Hech bir inson to’g’ri, adolatli va aqlli deb bilmagan qonunga bo’ysuna olmaydi.

***

Nima haqida bo’lishidan qat’iy nazar, ko’pchilik fikriga asoslanib emas, aqlga tayanib hukm chiqarish kerak.

***

Oqil odam o’zi uchun hatto yaxshi ishlarda ham chegarani belgilab oladi.

***

Asosiysi – ilmga muhabbat uyg’otish, aks holda, biz yelkasiga kitob ortilgan eshaklarni tarbiyalagan bo’lamiz.

***

Yaxshi ishlaydigan miya ma’lumotlarga to’lgan miyadan qimmatliroq.

***

Inson o’z martabasiga halol yo’l bilan erishmaganligi uning maqsadi ham pok bo’lmaganidan dalolat beradi.

***

Manmanlik o’ziga haddan ziyod yuqori, o’zgalarga esa haddan ziyod past baho berishdan kelib chiqadi.­

***

Kimki ezgulik ilmini egallamagan bo’lsa, bosh­qa har qanday ilm unga faqat zarar keltiradi.

***

Kim ko’proq bilishini emas, kim yaxshiroq bilishini aniqlash kerak.

***

Insonning eng yomon holati – o’zini idrok va iroda qilishdan to’xtashi.

***

Hech bir tuyg’u inson mulohazasini nafratchalik toraytirmaydi.

***

Insonning o’ziga qaratilgan aybloviga har doim ishonishadi, o’zini maqtashiga esa – hech qachon.

***

Eng sodiq do’st qiyofasidagi dushmandan saqlanishdan ko’ra qiyinroq ish yo’q.

***

Insonning o’zi emas, ezgu ishi maqtovga loyiq.

***

Haqiqiy do’stlar ikki tanda bir qalbga ega bo’lganlardir.

***

Umr qancha davom etgani bilan emas, undan qanday foydalanilgani bilan o’lchanadi.

***

Haqiqiy do’st – menga bog’liq hamma narsada o’zimdan ko’ra ko’proq ishonishim mumkin bo’lgan inson.

***

O’z aqlini boshqalar aqli bilan charxlab, say­qallash nihoyatda foydalidir.

***

Har qanday falsafaning ibtidosida hayrat yotadi, uning rivoji izlanish, intihosi esa bilimsizlikdir.

***

O’z fikrimni yaxshiroq bayon etish uchungina bosh­qalardan iqtibos keltiraman.

005

(Tashriflar: umumiy 228, bugungi 1)

Izoh qoldiring