Temir Qurbon. Shavkat Rahmon haqida qo’shiq.

044

    Жасоратли ва нозик ҳислар куйчиси Шавкат Раҳмон ижоди ўзбек китобхонининг ҳамиша кўз ўнгида десам, хато қилмайман. Унинг шеърлари нафақат замондошларини, ҳатто ёзилган йилларда дунёга келган ёш авлод вакилларини ҳам ўзига оҳанрабодек тортмоқда. Шоир ҳақида ёзилган хотиралар, унинг шахсияти ва шеъриятига бағишланган эссе ва мақолалар доимий равишда интернет тизимида намоён бўлмоқда. Бугун сизга шоир ва ёзувчи Темир Қурбоннинг «Шавкат Раҳмон ҳақида қўшиқ» шеърий туркумини тақдим этамиз.

09
Темир Қурбон
ШАВКАТ РАҲМОН ҲАҚИДА ҚЎШИҚ
Туркум
055

I

“Сангин қирғоқ”,
“Қисилган денгиз”,
Нафас олар солиб қалдироқ.
Ўзбекнинг бир бебаҳо, тенгсиз
Шоирига ҳаво йўқ бироқ.

Тоғлар бағрин безаги бўлган,
Арчазорлар энг сўлим маъво.
Ҳатто улар ҳавога тўлган,
Бир шоирга етмайди ҳаво.

О, дунё, сен бунча бағритош,
Баҳра олар бағрингда харсанг.
Не бўларди чумолию тош,
Баҳра олган ҳавонгдан берсанг?!

“Аравонда абадий чўккан
Нортуялар” олмоқда нафас.
Юрагига бутун юрт сиққан,
Бир шоирга ҳаво етишмас.

Узоқларда қолган Аравон,
Сулаймонтоғ султонсиз бугун.
Курагига ботар каравот,
Юрагида минг битта тугун…

II

Тоғлар оша бераётир сас,
Баҳорларни соғинган кузлар.
Юрагига ҳаво етишмас,
Тиллар ожиз, шеър сўйлар кўзлар.

Бу кўзлардан шеърлар нур олган,
Шундан ўтлиғ мисралари ҳам.
Бу кўзларга жо бўлиб қолган,
Олойтоғнинг тизмалари ҳам.

Бу кўзларнинг битикларида,
Армон бисёр, бисёр ситамлар.
Азим тоғлар этакларида,
Қолиб кетган беғубор дамлар.

Кўзлар буткул чўккан, мисоли –
Қирғоғини йўқотган денгиз.
Жаранглайди шоир саволи –
Ўткир тиғдек: “Нега келдингиз?!”

Кўнгил сўраш – ғирт бемаънилик,
Ахир шундоқ аён-ку бари.
Ўзгариш йўқ, йўқ бир янгилик,
Фақат ортган игна излари.

Етар унинг тоғдек бардоши,
Дарди оғир бўлса-да тенгсиз.
Тоқатин тоқ қилар ётиши,
Янграр савол: “Нега келдингиз?!”

Йиллар муҳрин ўйиблар кетган,
Юзи улкан тошни эслатмас.
Бутун вужуд бўғриқиб ётган,
Чўнг юракка ҳеч ҳаво етмас.

Бургут нигоҳ Шавкат Раҳмон йўқ,
У дард билан олишган бемор.
Энди ёнмас кўзларида чўғ,
Бу ётишдан қўзғолади ор.

Куз келмасдан бошга ёққан қор,
Юзларида аччиқ изғирин.
Наҳот, дунё бўлса шунча тор,
Бир шоирдан аяса меҳрин.

“Шамол кезар зерикиб, уфлаб,
Саҳаргача табассум бўлмас”.
Қўйган каби кўксини қулфлаб,
Ҳансирайди, ҳавога тўлмас.

“Тоғ хўрсиниб юборди оғир,
Тоғлар каби хўрсинмоқ керак”.
Ич-ичидан хўрсинди шоир,
Тоғлар каби гувранди юрак.

Айвондаги “озодруҳ қушча”,
Шоирдан ҳеч кўзин узмайди.
Бир ой қолди қаҳратон қишга,
У шоирни ўйлаб бўзлайди.

Оппоқ девор, қордай оқ тўшак,
Чўнг юракка туюлар қафас.
Ажал турар пайт пойлаб бешак,
Симирмоққа ҳаво етишмас.

У ажалдан қўрқмайди, йўқ, йўқ,
Қўрқмагандир у шу ёшгача.
Фақат кўксин тилар тилсиз ўқ –
У истаган ўлим бошқача.

Бир ўлимки, ётмаган азал,
Шеъри каби аччиқ, тенги кам.
Шеъри каби аёвсиз, гўзал,
Ҳатто бир оз фожеали ҳам.

III

“Юрак сокин қарар атрофга,
Синдирмайди энди қафасин.
Фақат сезар поёнсизликда
Ўлаётган кузнинг нафасин.

Ҳувиллаган сариқ водийда
Қариган куз ётади беҳол –
Кўзларига осмонни жойлаб,
Ўлса бўлар энди бемалол…”

Шоир ўлди, деган шум хабар
Етиб борди улуғ тоғларга.
Уввос солиб йиғлар майсалар,
Қўшилишиб зардранг боғларга.

Одамларга билдирмай йиғлар,
Гард юқмаган гўзал гиёҳлар.
Мажнунтоллар кўксини тиғлар,
Гуллаган тош дилин сиёҳлар.

Йилларки Ўш остонасида,
Йўлларига тикилган зор-зор.
Бугун унинг хобхонасида,
Нола қилар бир онаизор:

“Карами кенг, қудратли Аллоҳ,
Мен ўзимга тиламам шафқат.
Жон тиласанг, менинг жоним ол,
Шавкатимга шафқат қил, фақат”.

Тоғим дея суянган эди,
Манзуранинг тоғи қулади.
Боғчадаги гулдек унганди,
Энди дилда армон гуллади.

Нодиранинг нолаларига,
Қайси юрак бера олар дош.
Шеъриятнинг болаларига,
Энди кимлар бўла олар бош?

Шоиранинг шодликларига,
Ким бўлади Шоирдек шерик.
Тақдирнинг бу чўнг юкларига,
Шавкат Раҳмон каби зот керак.

“Ўлсам сенга суяниб ўлай”,
Деган эди Шоир пок руҳга.
Энди кимлар чин суянч бўлар,
Отасини берган Шоҳруҳга.

Абадият оралаб шоир,
Ўшга қачон етамиз, дерди.
Мангуликка йўл олди энди,
Мангуликнинг йўлини берди.

055

035    Jasoratli va nozik hislar kuychisi Shavkat Rahmon hayoti va ijodi o’zbek kitobxonining hamisha ko’z o’ngida desam, xato qilmayman. Uning she’rlari nafaqat  zamondoshlarini, hatto yozilgan yillarda dunyoga kelgan yosh avlod vakillarini ham o’ziga ohanrabodek tortmoqda. Shoir haqida yozilgan xotiralar, uning shaxsiyati  va she’riyatiga bag’ishlangan esse va maqolalar doimiy ravishda internet tizimida namoyon bo’lmoqda. Bugun sizga shoir va yozuvchi Temir Qurbonning «Shavkat Rahmon  haqida qo’shiq» she’riy turkumini taqdim etamiz.

03
Temir Qurbon
SHAVKAT RAHMON HAQIDA QO’SHIQ
Turkum
055

I

“Sangin qirg’oq”,
“Qisilgan dengiz”,
Nafas olar solib qaldiroq.
O’zbekning bir bebaho, tengsiz
Shoiriga havo yo’q biroq.

Tog’lar bag’rin bezagi bo’lgan,
Archazorlar eng so’lim ma’vo.
Hatto ular havoga to’lgan,
Bir shoirga yetmaydi havo.

O, dunyo, sen buncha bag’ritosh,
Bahra olar bag’ringda xarsang.
Ne bo’lardi chumoliyu tosh,
Bahra olgan havongdan bersang?!

“Aravonda abadiy cho’kkan
Nortuyalar” olmoqda nafas.
Yuragiga butun yurt siqqan,
Bir shoirga havo yetishmas.

Uzoqlarda qolgan Aravon,
Sulaymontog’ sultonsiz bugun.
Kuragiga botar karavot,
Yuragida ming bitta tugun…

II

Tog’lar osha berayotir sas,
Bahorlarni sog’ingan kuzlar.
Yuragiga havo yetishmas,
Tillar ojiz, she’r so’ylar ko’zlar.

Bu ko’zlardan she’rlar nur olgan,
Shundan o’tlig’ misralari ham.
Bu ko’zlarga jo bo’lib qolgan,
Oloytog’ning tizmalari ham.

Bu ko’zlarning bitiklarida,
Armon bisyor, bisyor sitamlar.
Azim tog’lar etaklarida,
Qolib ketgan beg’ubor damlar.

Ko’zlar butkul cho’kkan, misoli –
Qirg’og’ini yo’qotgan dengiz.
Jaranglaydi shoir savoli –
O’tkir tig’dek: “Nega keldingiz?!”

Ko’ngil so’rash – g’irt bema’nilik,
Axir shundoq ayon-ku bari.
O’zgarish yo’q, yo’q bir yangilik,
Faqat ortgan igna izlari.

Yetar uning tog’dek bardoshi,
Dardi og’ir bo’lsa-da tengsiz.
Toqatin toq qilar yotishi,
Yangrar savol: “Nega keldingiz?!”

Yillar muhrin o’yiblar ketgan,
Yuzi ulkan toshni eslatmas.
Butun vujud bo’g’riqib yotgan,
Cho’ng yurakka hech havo yetmas.

Burgut nigoh Shavkat Rahmon yo’q,
U dard bilan olishgan bemor.
Endi yonmas ko’zlarida cho’g’,
Bu yotishdan qo’zg’oladi or.

Kuz kelmasdan boshga yoqqan qor,
Yuzlarida achchiq izg’irin.
Nahot, dunyo bo’lsa shuncha tor,
Bir shoirdan ayasa mehrin.

“Shamol kezar zerikib, uflab,
Sahargacha tabassum bo’lmas”.
Qo’ygan kabi ko’ksini qulflab,
Hansiraydi, havoga to’lmas.

“Tog’ xo’rsinib yubordi og’ir,
Tog’lar kabi xo’rsinmoq kerak”.
Ich-ichidan xo’rsindi shoir,
Tog’lar kabi guvrandi yurak.

Ayvondagi “ozodruh qushcha”,
Shoirdan hech ko’zin uzmaydi.
Bir oy qoldi qahraton qishga,
U shoirni o’ylab bo’zlaydi.

Oppoq devor, qorday oq to’shak,
Cho’ng yurakka tuyular qafas.
Ajal turar payt poylab beshak,
Simirmoqqa havo yetishmas.

U ajaldan qo’rqmaydi, yo’q, yo’q,
Qo’rqmagandir u shu yoshgacha.
Faqat ko’ksin tilar tilsiz o’q –
U istagan o’lim boshqacha.

Bir o’limki, yotmagan azal,
She’ri kabi achchiq, tengi kam.
She’ri kabi ayovsiz, go’zal,
Hatto bir oz fojeali ham.

III

“Yurak sokin qarar atrofga,
Sindirmaydi endi qafasin.
Faqat sezar poyonsizlikda
O’layotgan kuzning nafasin.

Huvillagan sariq vodiyda
Qarigan kuz yotadi behol –
Ko’zlariga osmonni joylab,
O’lsa bo’lar endi bemalol…”

Shoir o’ldi, degan shum xabar
Yetib bordi ulug’ tog’larga.
Uvvos solib yig’lar maysalar,
Qo’shilishib zardrang bog’larga.

Odamlarga bildirmay yig’lar,
Gard yuqmagan go’zal giyohlar.
Majnuntollar ko’ksini tig’lar,
Gullagan tosh dilin siyohlar.

Yillarki O’sh ostonasida,
Yo’llariga tikilgan zor-zor.
Bugun uning xobxonasida,
Nola qilar bir onaizor:

“Karami keng, qudratli Alloh,
Men o’zimga tilamam shafqat.
Jon tilasang, mening jonim ol,
Shavkatimga shafqat qil, faqat”.

Tog’im deya suyangan edi,
Manzuraning tog’i quladi.
Bog’chadagi guldek ungandi,
Endi dilda armon gulladi.

Nodiraning nolalariga,
Qaysi yurak bera olar dosh.
She’riyatning bolalariga,
Endi kimlar bo’la olar bosh?

Shoiraning shodliklariga,
Kim bo’ladi Shoirdek sherik.
Taqdirning bu cho’ng yuklariga,
Shavkat Rahmon kabi zot kerak.

“O’lsam senga suyanib o’lay”,
Degan edi Shoir pok ruhga.
Endi kimlar chin suyanch bo’lar,
Otasini bergan Shohruhga.

Abadiyat oralab shoir,
O’shga qachon yetamiz, derdi.
Mangulikka yo’l oldi endi,
Mangulikning yo’lini berdi.

011

(Tashriflar: umumiy 85, bugungi 1)

Izoh qoldiring