Ustoz Abdulla Oripovni yod etib & El suygan adib: Abdulla Oripov. Hujjatli film (2001)

Ashampoo_Snap_2016.11.16_15h39m06s_002_.png    Дарвозадан Абдулла Қаҳҳор кўринди. Уни танимасликнинг иложи йўқ эди. Қаҳҳор ёшлар билан бирга ўтирмади. Оёқ устида сўрашди, икки оғиз гаплашди, сўнг бурилиб ўз уйи томон йўналаркан, бир дамгина тўхтаб ортига қаради.

УСТОЗ АБДУЛЛА ОРИПОВНИ ЁД ЭТИБ
065

БИТТА  АБДУЛЛА ЧИҚМАЙДИ!
Улуғбек ҲАМДАМ

7-8 йил бурун Ботир ака деган, асли самарқандлик, лекин Тошкентда яшаб, жойлашиб қолган, ёши 70 ларни қоралаган инсон билан бирга ишлагандик. Ишхонамизнинг қоровуллигини қотириш билан бирга йиғин ва байрамларда Ботир ака қулинг ўргилсин паловхонтўра пиширарди. Суҳбати ширин, тажрибали одам эди. Менинг ёзувчи эканлигимни эшитиб қолиб, ёнимга келди ва қуйидаги воқеани сўзлаб берди:

Ashampoo_Snap_2016.11.16_15h56m20s_004_a.pngМен ёшлигимдан ош қилишни яхши кўраман. Бир замонлар Дўрмонга бориб, ёзувчиларга ҳам ош дамлаб берардим. Шундай кунларнинг бирида қозоннинг бошида куймаланиб турсам, ташқарида бир машина тўхтади. Мени ош тайёрлашга чақириб, ўзлари сўрида еб-ичиб, суҳбатлашиб ўтирган ёш ёзувчи-шоирларнинг бари келган кишининг истиқболига ўрниларидан қўзғалишди. Дарвозадан Абдулла Қаҳҳор кўринди. Уни танимасликнинг иложи йўқ эди. Қаҳҳор ёшлар билан бирга ўтирмади. Оёқ устида сўрашди, икки оғиз гаплашди, сўнг бурилиб ўз уйи томон йўналаркан, бир дамгина тўхтаб ортига қаради. Дастурхондаги шишаларга бир кўз югуртириб олди-да, ёш шоир Абдулла Ориповни кўрсатиб, “Ҳаммангизни тўплаб манави қозонга солиб, қовурса ҳам, битта Абдулла чиқмайди. Шунинг учун ўзларингдан ҳам кўра уни эҳтиёт қилинглар!” дея танбеҳ берди…

“Нега Ботир аканинг ошлари мазали десам, тақсирнинг қозонига бир йўла икки улуғ Абдулла(ака)нинг назари тушган экан-да!” дея мен ҳазиллашдим. Кулишдик. Лекин ичимда Абдулла Қаҳҳорнинг ўша пайтда ёш бўлган Абдулла Ориповга берган юксак баҳоси ҳақида, шу баҳони бера олган мард, танти юраги ҳақида ўйлаб кетдим. Дарҳақиқат, бугун биз Абдулла Орипов устози Абдулла Қаҳҳор билдирган ишончни тўла-тўкис оқлаганига аминмиз. Абдулла Орипов ижодкор сифатида бугунги кунда ҳар қандай миллатнинг ҳар қандай шоири ҳавас қилса арзигулик бир ҳаёт йўлини босиб ўтди. Бунга асло шубҳа йўқ. Энди охиратлари обод бўлсин! Энди у кишига фақат шу керак, бизга ҳам ярашадигани фақат дуо қилишдир, азизлар! Устознинг охиратлари обод бўлсин!

УСТОЗ АБДУЛЛА ОРИПОВ ВАФОТИГА
Шукур ҚУРБОН

Мустабид давр-ла курашиб мағрур,
Чекса-да ғам-койиш, куйлаган масрур,
Ёзиб мустақил юрт мадҳиясини,
Туйган олам аро тенги йўқ сурур,
Мўъжиза кўрсатиб сўз санъатида,
Ошуфта дилларни айлагану лол,
“Янги Навоий бу!..” – десалар ҳатто
Аҳли маънига-да келмаган малол,
Иқтидор неъматин улуғин бериб,
Сийлаган Аллоҳим билониҳоя,
Ҳасадгўйлар лак-лак ёнида юриб,
Уринган шаънига солай деб соя,
Хато қилишини кутишиб узоқ,
Мақсадга етолмай қанчаси ўтгач,
Қанчаси мункиллаб, мунғайиб, э воҳ!
Кексайган чоғда ҳам безовта этгач,
Иймонин сақлаш-чун тоғу тошларда
Қўй боқиб юргандек мўъмин-мусулмон,
Хасталик баҳона қанча шаҳарда
Кезди дунё бўйлаб бу устоз сарсон.
Ибн Сино юрти – Ўзбекистонда
Наҳот, топилмасди шоирга даво.
Соддагина халқим қолди армонда,
Билмай надир бундай юришдан маъно.
Ўлан тўшагидан нарида – ўзга
Ва олис гўшада узилди жони.
Кўпларнинг кўз ёши келмади кўзга,
Жўшди кўнгилларда қайғу тўфони.
Ва тобут пойида мухлислар гирён,
Шогирдлар аламдан қолдилар гангиб.
Тупроқ тортилганда она қабристон –
Чиғатой оҳ тортиб юборди чангиб.
Дунё бирдан бўшаб қолгандек худди,
Чексиз сукунатга тўлди ҳаммаёқ.
Қуръон тиловатин юраклар ютди,
Юксалди мунғайиб бир уюм тупроқ.
Ва лекин бу не ҳол? Шунда дафъатан
Мунглилар лаб тишлаб кўзин ёшлади.
Дарахтлару гуллар, йўллар тилидан
Устоз сатрлари янграй бошлади.

5–10 ноябрь 2016 йил

ЁНИҚ ЮЛДУЗ УЧДИ…
Қўчқор НОРҚОБИЛ

Юз йилда дунёга келади шоир,
Ҳар куни туғилар одам боласи.
Юз йилликлар оша Сизга ташаккур,
Абдулла Орифнинг онаси!

Чидайсиз, гоҳ шодон, гоҳида озор,
Қуёшга гул тутар шоир хаёли.
Ўз дардин кўчада қилмаган бозор,
Абдулла Орифнинг аёли!

Ёниқ юлдуз учди — самовот қалқди,
Ҳатто титраб кетди ерда гул банди.
Отангиз шу юлдуз ўрнида балқди,
Абдулла Орифнинг фарзанди…

Берамиз Эгаси жон сўраган пайт,
Лек юртдан узилмас шоирнинг жони…
Олов ўғлонингдан розимисан, айт,
Абдулла Орифнинг Ўзбекистони!

ЭНДИ ҚАЙТГАН БАҲОР ТОПОЛМАС СЕНИ
Маҳмуд ИСО (Уйғур шоири)

Кечкуз дарахтларга унсиз пичирлади:
Кеча тун осмондан бир юлдуз йитди.
Оҳ, бу шум хабардан қушлар ўртанди:
Шунқорлар орасидан бир шунқор кетди.

Ҳали армон сандиғи тўлмаган эди,
Энг сўнгги шеърлари битмаган эди,
Куйлари поёнга етмаган эди,
Тўсатдан томири узилди, кетди.

Нукўз кўзларидан оқар ғамлик ёш,
Энди қайтган баҳор тополмас уни.
Сўрайди чечаклар: Эй бобо қуёш,
Булбулсоз шоиринг Абдулла қани?

ШОИРИДАН АЙРИЛДИ ДУНЁ
Малика САЛОМОВА

Тунлар қулоғимга нималарни дер?
Билмам илтижолар неларга қодир?!
Шу тунда туғилди сеҳрли бир шеър,
Ва тонгда дунёдан кетди бир шоир.

Қоп-қаро рўмолин ўради осмон,
Уятдан қизарди қизғалдоқзорлар!
Дунёда сўнги шеър битилган замон,
Тик турган ўликка тўлди мозорлар.

Баробар отилди барча вулқонлар,
Оловлар оқизди денгизлар гўё,
Тун бўйи дард чекиб, инграб тонг саҳар
Битта шоиридан айрилди дунё. 

ШОИР ХОТИРАСИГА
Қобил ЭШМУҲАММАД

Қасрларга сиғмайди шоир
Асрларга сиғмайди шоир
Назму насрларга сиғмайди шоир
Хурсанд бўлманг кўмиб келдик деб
Қабрларга сиғмайди шоир!

ҚУРЪОННИНГ ОЯТЛАРИ ЮРАР ҲАВОДА СУЗИБ
Фозил ФАРҲОД

Парчагина булуту чексиз осмон остида
Ҳаволаб борар тобут, ҳаволаб борар шоир.
Биринчи муҳаббатнинг эҳтироси дастидан
Куйган минг-минг юракни даволаб борар шоир.

Баъзан елдай югуриб, гоҳо тумандай секин
Тобутнинг орқасидан йигит борар эгиб бош.
Мусибатнинг юкини сезиб туради, лекин
Нега йиғи келмайди, юраги бунчалар тош?!

Ўзбегимнинг шоири, Қўнғиротнинг боласи
Бизлардан кетдими, деб ич-ичидан йиғласа.
Йиғласа, бир йиғласа, тинмаса дил ноласи,
Секин-секин йиғласа, лекин чиндан йиғласа.

Шоирни ерга бердик, устига тортдик тупроқ,
Тиловатлар ўқилди ҳатто қорайганда қош.
Янги қабр бошида ҳамма-ҳаммадан кўпроқ
Қолган ўша йигитнинг кўрдим кўзларида ёш.

Қуръон йиғлатди уни, сурон йиғлатди уни,
Қани унга қўшилиб йиғласа барча-барча.
Қиш кирмай кириб келган бўрон йиғлатди уни,
Унинг ҳолини кўриб, юрагим парча-парча.

Бир-бир тарқалди ҳамма, кун ҳам ботди бирпасда,
Балки мендан сўрарсиз: “Йиғлаган ким эди у?”
Қабристондан чиқар чоғ бошини буриб аста:
“Жон оғам, менинг исмим – Ўзбекистон”, деди у!

Кўзимда шашқатор ёш, юзимда шашқатор ёш,
Юракка чўкар оқшом, митти юлдуз порлайди.
Кўз ёшим кўрсатмай, деб дуога яширдим бош,
Шоирнинг озод руҳин Ҳақ қошига чорлайди.

Парчагина булуту нақадар чексиз осмон,
Адирлар ортидаги мангу ёлғизоёқ йўл.
У барча ташвишларни унутдию шўх-шодон,
Соғинган онасининг қошига қайтди буткул.

Ортга қайтаман мен ҳам, юлдузлар порлар аста,
Титилган парёстиқдай борар хаёлим тўзиб.
Энди юрагим оғрир, энди жоним шикаста,
Қуръоннинг оятлари юрар ҳавода сузиб.

10 ноябр, 2016 йил

USTOZ ABDULLA ORIPOVNI YOD ETIB
065

BITTA ABDULLA CHIQMAYDI
Ulug’bek HAMDAM

7-8 yil burun Botir aka degan, asli samarqandlik, lekin Toshkentda yashab, joylashib qolgan, yoshi 70 larni qoralagan inson bilan birga ishlagandik. Ishxonamizning qorovulligini qotirish bilan birga yig’in va bayramlarda Botir aka quling o’rgilsin palovxonto’ra pishirardi. Suhbati shirin, tajribali odam edi. Mening yozuvchi ekanligimni eshitib qolib, yonimga keldi va quyidagi voqeani so’zlab berdi:

Ashampoo_Snap_2016.11.16_15h56m20s_004_a.pngMen yoshligimdan osh qilishni yaxshi ko’raman. Bir zamonlar Do’rmonga borib, yozuvchilarga ham osh damlab berardim. Shunday kunlarning birida qozonning boshida kuymalanib tursam, tashqarida bir mashina to’xtadi. Meni osh tayyorlashga chaqirib, o’zlari so’rida yeb-ichib, suhbatlashib o’tirgan yosh yozuvchi-shoirlarning bari kelgan kishining istiqboliga o’rnilaridan qo’zg’alishdi. Darvozadan Abdulla Qahhor ko’rindi. Uni tanimaslikning iloji yo’q edi. Qahhor yoshlar bilan birga o’tirmadi. Oyoq ustida so’rashdi, ikki og’iz gaplashdi, so’ng burilib o’z uyi tomon yo’nalarkan, bir damgina to’xtab ortiga qaradi. Dasturxondagi shishalarga bir ko’z yugurtirib oldi-da, yosh shoir Abdulla Oripovni ko’rsatib, “Hammangizni to’plab manavi qozonga solib, qovursa ham, bitta Abdulla chiqmaydi. Shuning uchun o’zlaringdan ham ko’ra uni ehtiyot qilinglar!” deya tanbeh berdi…

“Nega Botir akaning oshlari mazali desam, taqsirning qozoniga bir yo’la ikki ulug’ Abdulla(aka)ning nazari tushgan ekan-da!” deya men hazillashdim. Kulishdik. Lekin ichimda Abdulla Qahhorning o’sha paytda yosh bo’lgan Abdulla Oripovga bergan yuksak bahosi haqida, shu bahoni bera olgan mard, tanti yuragi haqida o’ylab ketdim. Darhaqiqat, bugun biz Abdulla Oripov ustozi Abdulla Qahhor bildirgan ishonchni to’la-to’kis oqlaganiga aminmiz. Abdulla Oripov ijodkor sifatida bugungi kunda har qanday millatning har qanday shoiri havas qilsa arzigulik bir hayot yo’lini bosib o’tdi. Bunga aslo shubha yo’q. Endi oxiratlari obod bo’lsin! Endi u kishiga faqat shu kerak, bizga ham yarashadigani faqat duo qilishdir, azizlar! Ustozning oxiratlari obod bo’lsin!

USTOZ ABDULLA ORIPOV VAFOTIGA
Shukur QURBON

Mustabid davr-la kurashib mag’rur,
Cheksa-da g’am-koyish, kuylagan masrur,
Yozib mustaqil yurt madhiyasini,
Tuygan olam aro tengi yo’q surur,
Mo»jiza ko’rsatib so’z san’atida,
Oshufta dillarni aylaganu lol,
“Yangi Navoiy bu!..” – desalar hatto
Ahli ma’niga-da kelmagan malol,
Iqtidor ne’matin ulug’in berib,
Siylagan Allohim bilonihoya,
Hasadgo’ylar lak-lak yonida yurib,
Uringan sha’niga solay deb soya,
Xato qilishini kutishib uzoq,
Maqsadga yetolmay qanchasi o’tgach,
Qanchasi munkillab, mung’ayib, e voh!
Keksaygan chog’da ham bezovta etgach,
Iymonin saqlash-chun tog’u toshlarda
Qo’y boqib yurgandek mo»min-musulmon,
Xastalik bahona qancha shaharda
Kezdi dunyo bo’ylab bu ustoz sarson.
Ibn Sino yurti – O’zbekistonda
Nahot, topilmasdi shoirga davo.
Soddagina xalqim qoldi armonda,
Bilmay nadir bunday yurishdan ma’no.
O’lan to’shagidan narida – o’zga
Va olis go’shada uzildi joni.
Ko’plarning ko’z yoshi kelmadi ko’zga,
Jo’shdi ko’ngillarda qayg’u to’foni.
Va tobut poyida muxlislar giryon,
Shogirdlar alamdan qoldilar gangib.
Tuproq tortilganda ona qabriston –
Chig’atoy oh tortib yubordi changib.
Dunyo birdan bo’shab qolgandek xuddi,
Cheksiz sukunatga to’ldi hammayoq.
Qur’on tilovatin yuraklar yutdi,
Yuksaldi mung’ayib bir uyum tuproq.
Va lekin bu ne hol? Shunda daf’atan
Munglilar lab tishlab ko’zin yoshladi.
Daraxtlaru gullar, yo’llar tilidan
Ustoz satrlari yangray boshladi.

5–10 noyabr` 2016 yil

YONIQ YULDUZ UCHDI…
Qo’chqor NORQOBIL

Yuz yilda dunyoga keladi shoir,
Har kuni tug’ilar odam bolasi.
Yuz yilliklar osha Sizga tashakkur,
Abdulla Orifning onasi!

Chidaysiz, goh shodon, gohida ozor,
Quyoshga gul tutar shoir xayoli.
O’z dardin ko’chada qilmagan bozor,
Abdulla Orifning ayoli!

Yoniq yulduz uchdi — samovot qalqdi,
Hatto titrab ketdi yerda gul bandi.
Otangiz shu yulduz o’rnida balqdi,
Abdulla Orifning farzandi…

Beramiz Egasi jon so’ragan payt,
Lek yurtdan uzilmas shoirning joni…
Olov o’g’loningdan rozimisan, ayt,
Abdulla Orifning O’zbekistoni!

ENDI QAYTGAN BAHOR TOPOLMAS SENI
Mahmud ISO (Uyg’ur shoiri)

Kechkuz daraxtlarga unsiz pichirladi:
Kecha tun osmondan bir yulduz yitdi.
Oh, bu shum xabardan qushlar o’rtandi:
Shunqorlar orasidan bir shunqor ketdi.

Hali armon sandig’i to’lmagan edi,
Eng so’nggi she’rlari bitmagan edi,
Kuylari poyonga yetmagan edi,
To’satdan tomiri uzildi, ketdi.

Nuko’z ko’zlaridan oqar g’amlik yosh,
Endi qaytgan bahor topolmas uni.
So’raydi chechaklar: Ey bobo quyosh,
Bulbulsoz shoiring Abdulla qani?

SHOIRIDAN AYRILDI DUNYO
Malika SALOMOVA

Tunlar qulog’imga nimalarni der?
Bilmam iltijolar nelarga qodir?!
Shu tunda tug’ildi sehrli bir she’r,
Va tongda dunyodan ketdi bir shoir.

Qop-qaro ro’molin o’radi osmon,
Uyatdan qizardi qizg’aldoqzorlar!
Dunyoda so’ngi she’r bitilgan zamon,
Tik turgan o’likka to’ldi mozorlar.

Barobar otildi barcha vulqonlar,
Olovlar oqizdi dengizlar go’yo,
Tun bo’yi dard chekib, ingrab tong sahar
Bitta shoiridan ayrildi dunyo.

SHOIR XOTIRASIGA
Qobil ESHMUHAMMAD

Qasrlarga sig’maydi shoir
Asrlarga sig’maydi shoir
Nazmu nasrlarga sig’maydi shoir
Xursand bo’lmang ko’mib keldik deb
Qabrlarga sig’maydi shoir!

QUR’ONNING OYATLARI YURAR HAVODA SUZIB
Fozil FARHOD

Parchagina bulutu cheksiz osmon ostida
Havolab borar tobut, havolab borar shoir.
Birinchi muhabbatning ehtirosi dastidan
Kuygan ming-ming yurakni davolab borar shoir.

Ba’zan yelday yugurib, goho tumanday sekin
Tobutning orqasidan yigit borar egib bosh.
Musibatning yukini sezib turadi, lekin
Nega yig’i kelmaydi, yuragi bunchalar tosh?!

O’zbegimning shoiri, Qo’ng’irotning bolasi
Bizlardan ketdimi, deb ich-ichidan yig’lasa.
Yig’lasa, bir yig’lasa, tinmasa dil nolasi,
Sekin-sekin yig’lasa, lekin chindan yig’lasa.

Shoirni yerga berdik, ustiga tortdik tuproq,
Tilovatlar o’qildi hatto qorayganda qosh.
Yangi qabr boshida hamma-hammadan ko’proq
Qolgan o’sha yigitning ko’rdim ko’zlarida yosh.

Qur’on yig’latdi uni, suron yig’latdi uni,
Qani unga qo’shilib yig’lasa barcha-barcha.
Qish kirmay kirib kelgan bo’ron yig’latdi uni,
Uning holini ko’rib, yuragim parcha-parcha.

Bir-bir tarqaldi hamma, kun ham botdi birpasda,
Balki mendan so’rarsiz: “Yig’lagan kim edi u?”
Qabristondan chiqar chog’ boshini burib asta:
“Jon og’am, mening ismim – O’zbekiston”, dedi u!

Ko’zimda shashqator yosh, yuzimda shashqator yosh,
Yurakka cho’kar oqshom, mitti yulduz porlaydi.
Ko’z yoshim ko’rsatmay, deb duoga yashirdim bosh,
Shoirning ozod ruhin Haq qoshiga chorlaydi.

Parchagina bulutu naqadar cheksiz osmon,
Adirlar ortidagi mangu yolg’izoyoq yo’l.
U barcha tashvishlarni unutdiyu sho’x-shodon,
Sog’ingan onasining qoshiga qaytdi butkul.

Ortga qaytaman men ham, yulduzlar porlar asta,
Titilgan paryostiqday borar xayolim to’zib.
Endi yuragim og’rir, endi jonim shikasta,
Qur’onning oyatlari yurar havoda suzib.

10 noyabr, 2016 yil

033

(Tashriflar: umumiy 197, bugungi 1)

Izoh qoldiring