Asqar Mahkam. Ey, ishq, baloyi jon & Sherali Jo’rayev. Asqar Mahkamni eslaganimda & Shoyim Boʻtayev. Haq yo’lida

6027 ноябрь — Шоир ва таржимон Аскар Махкам таваллудининг 60 йиллиги

   Асқар Маҳкам айтади: “Сўз асл маънода илоҳийдир. Сўз ҳамма истифода этиши мумкин бўлган Оллоҳ марҳаматидир. Чунончи, булоқдан одам ҳам, қуш ҳам баҳраманд бўлаверади. Сўз ёлғон бўлмайди. Унинг соҳиби ёлғончи бўлиши мумкин. Агар бу ёлғончига барча ишонса, унда фалокат рўй беради…”

Шерали Жўраев
АСҚАР МАҲКАМНИ ЭСЛАГАНИМДА
09

034Асқар Маҳкамни эслаганимда биринчи навбатда Маккаи мукаррамадаги муборак ҳаж сафари кўз ўнгимга келади. Шайтонга тош отиш амалини бажо келтиришга бораётганимизда биз, бир гуруҳ ўзбекистонлик ҳожилар баланд овозда “Лаббайка, Аллоҳумма, лаббайк” деб талбия айтиб денгиздек мавж уриб бораётган издиҳом ичида кичик бир кемага ўхшаб ажралиб қолгандик. Айниқса, Асқарнинг ихлос ва эътиқод уфуриб турган ўктам овози бошқа ҳожиларникидан ажралиб турарди. Ҳали-ҳамон ўша овоз қулоғим тагида жаранглайди…

Бир нарсани айтсам, кўпчилик ишонмаслиги мумкин: ижодий фаолиятимнинг дастлабки йилларида муттасил матбуотда фельетон қилинганман. Биттаси чиқиб, мени диний-мистик руҳдаги ашулаларни айтиб юрганимга айблаган бўлса, бошқа биров Ҳазрат Навоийнинг тўртликлари асосида яратган қўшиқларимни “тузсиз сатрлар” тизмаси сифатида баҳолаган пайтлар ҳам бўлган. Ўша пайтларда — ўтган асрнинг етмишинчи йилларда республика ёшлар газетасида менга нотаниш бир қаламкаш ижодим ҳақида катта таҳлилий мақола ёзиб эълон қилдирганди. У пайтларда менинг бирор унвоним ҳам йўқ эди, унвони бор ё унвондан умиди бор санъаткорларнинг кўпи мени ўзига ашаддий рақиб деб билиб, турли гап-сўзларни тарқатиб юрган пайтларда сени мутлақо танимайдиган бир инсон ҳеч қандай ғараз-таъмасиз ижодинг ҳақида холис ва самимий фикрларини баралла айтиши руҳингни кўтараркан. Раҳматли Асқарни дастлаб ўша беғараз ва самимий мақоласи орқали билганман.

1988 йил. Асқарнинг “Эй Ишқ, балойи жон” деган шеърини жияним — Илҳом Жўраев куйга солган экан. Ховос йўлида тўйга кетаётганимда ўша ашулани мошина магнитофонида эшитиб қолдим. Қўшиқ Мирзачўлнинг кенгликлари узра товланаётган қуёшнинг заррин нурларига омухта бўлиб ўша пайтдаги кайфиятимга жуда мос тушганди. Беихтиёр Ишқ ҳақида ўйлай бошладим. Ишқ ўзи нима? Қаердан, қачон пайдо бўлган? Ишқсиз яшаш мумкинми? Нега Ишққа мукаммал таъриф беришнинг имкони йўқ?… Ғазал туфайли пайдо бўлган шу тахлит адоқсиз ва жавобсиз саволлар “Ишқ” деган китобимнинг яралишига туртки бўлди.

Асқар дўстлик шартига қаттиқ риоя қиладиган инсон эди. Дўстингни дўст тутарди, душманингдан юз ўгирарди. Мунофиқлик қилолмасди. Айрим таниш шоирларга ўхшаб, ҳар куни битта шеър кўтариб келиб, “шуни ашула қилинг”, деб айтмасди. Суҳбатларимиз ҳамиша адабиёт, шеърият, қўшиқ ҳақида бўлса-да, суҳбат давомида “мен” деган сўзни ишлатмасдан мулоҳаза юритишни маъқул кўрарди. Умри қисқа экан. Аллоҳ раҳмат қилсин…

08

Шойим Бўтаев
ҲАҚ ЙЎЛИДА
09

Ленинобод (ҳозирги Хўжанд) Давлат педагогика институти филология факультетининг ўзбек тили ва адабиёти бўлимига ўқишга кирганимда Асқар Маҳкам иккинчи курсда эди. “Шоир” деса, кўпчилик иккиланмай уни кўрсатар эди.

Кейин кейин анча мунча яқинлашиб қолдик.

У заҳматлари бесамар кетмаслигига комил ишонч ла ўша даврда пешқадам ҳисобланганларнинг асарларига иштиёқ билан шўнғир, айниқса, Абдулла Ориповга ихлоси баланд, унинг ижодини бошдан оёқ ёддан биларди, десам муболаға бўлмас. Учинчи курсда бўлса керак, почта орқали бир даста қўлёзмаларини Абдулла Ориповга юборди. Кўп ўтмай оқ қоғозда шошиб ёзилган бир бетлик жавоб хати келди. Мен унинг мазмунидан ҳам кўра, шоир дастхатига ҳавас билан тикилганим таассуроти ҳали ҳануз қалбимда сақланиб қолган. Аммо мазмуни ҳам чакки эмас, Асқар Маҳкамнинг ўша маҳаллардаги изланишларига самимий тарзда ўз муносабатини билдирган эди. Энг муҳими, эътиборсиз қарамаган эди. Кейинчалик Асқар Маҳкамнинг Шавкат Раҳмон билан муносабати янада теран тус олиб, юксак инсонийлик билан йўғрилиб кетганига кўпчилик ҳавас билан қарашади.

Ўшанда, талабалик йилларимизда бир куни Хўжанддан Тошкентга келдик. У маҳалларда “Шарқ Юлдузи” журнали наинки Ўзбекистонда, балки Марказий Осиё минтақасида жуда машҳур эди. Юз минглаб нусхаларда чоп этилса ҳам дўконлардан топиб бўлмас эди. Қисса ёки роман сингари йирик жанрларни ку қўяверинг, бу журналда бир туркум шеъри чоп этилган шоир ҳам энг баланд маошдан кўра кўпроқ қалам ҳақи олиши ҳақида ҳам узунқулоқ гаплар орқали эшитган жойимиз бор эди.

Тошкентга келгач, дастлаб шу журнал таҳририяти жойлашган манзилни излаб топдик. “Ўзбекистон” меҳмонхонасининг ўнг томонида, йўлнинг нарёғидаги беқиёс меъморий кўринишга эга уч қаватли кўркам бинода Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси жойлашган экан. Бу ер ҳамиша гавжум бўлар экан. Ижод аҳли учун кутубхона, ошхона сингари шарт шароитлар ҳам муҳайё этиб қўйилган экан. “Шарқ Юлдузи” журнали таҳририяти эса шу бинонинг иккинчи қаватида экан. Биз Асқар Маҳкамнинг шеърларини шу журналда чоп эттириш мақсадимизни баён этиб, унинг салмоқлигина қўлёзмаларини журналнинг шеърият бўлими ходими Шукур Қурбон қўлига тутқаздик (Шукур ака мени ҳар кўрганда ўша лаҳзаларни ҳозир ҳам ёдга олиб турадилар). У киши Асқар Маҳкамнинг қўлёзмаларини эринмай ўқиб чиқди. Баъзан бош чайқар, баъзан эса завқланганидан “яхши!” дея хитоб қилиб қўяр эди.

— Шеърларингиз менга ёқди, — деди ахийри у бош кўтариб. – Катта шоир экансиз.

Биз бу эътирофдан ниҳоятда қувондик. Аммо Шукур Қурбон унинг форсча тожикча сўзларни ҳаддан зиёд кўп қўллаб юборганини важ қилиб, шеърларни ҳозирча журналда чоп эта олмасликларини очиқ ойдин айтди. Иккимизнинг ҳам тарвузимиз қўлтиғимиздан тушди.

Кейинчалик, орадан ўн йилдан ортиқ вақт ўтганда буюк сўфий шоир Мавлоно Жалолиддин Румий “Маснавий”сининг таржимасига Асқар Маҳкам қўл урди. Биз ана шу таржимадан парчалар бермоқчи бўлганимизда, бу пайтда радионинг шеърият бўлимида фаолият кўрсатаётган Шукур Қурбон таржимада ҳам форсча тожикча сўзлар кўп қўллаб юборилгани, иложи бўлса уларни туркийлаштириш ҳақида оқилона маслаҳат берган эди. Шоир таржиманинг эфирга узатиладиган қисмини таҳририятнинг ўзида ишлаб бергач, эфирга берилган, бу тингловчиларда ёқимли таассурот қолдирган эди.

У ниҳоятда сермаҳсул эди. Буни адабиёт ихлосмандлари яхши билишади. Ижодкор зиммасидаги масъулиятни теран ҳис этарди. Имон, эътиқод, дину диёнат, илму урфон, миллату халқ масалаларида ҳам ўзига хос қарашларга эга бўлган шоир наздидаги яққол кўриниб турган Ҳақ йўлни гуёки кўпчилик пайқай олмаётгани, назаримда, уни изтиробга соларди. Ўзликка интилиш, ўзликни топиш орқали эзгуликка ишонч, буюк аждодларга муҳаббат ҳислари унинг ижодига ўзига хос инқилобий руҳ бағишлагани эса, шубҳасиз, мангуликка дахлдордир.

Асқар Маҳкам
ШЕЪРЛАР
09

ЭЙ ИШҚ — БАЛОЙИ ЖОН!055

Сен менга жазо бергил, ошкора сазо бергил,
Кўйида адо бергил, эй Ишқ — балойи жон!

Қисматки азал шулдир, ёндир, мени куйдиргил,
Дардимга даво бергил, эй Ишқ — балойи жон!

Гар йўқману пайдоман, йўқсилману дороман,
Созимга садо бергал, эй Ишқ — балойи жон!

Менким адашиб сендин, айро тушайин элдин,
Минг қатла хато бергил, эй Ишқ — балойи жон!

Дунёси қилиб торлик, пойимга илиб чориқ,
Илкимга асо бергил, эй Ишқ — балойи жон!

Девоналарим басдур, афсоналарим басдур,
Бир ақли расо бергил, эй Ишқ — балойи жон!

Васлингта етолмасдан пойингда агар ўлсам,
Бир пора мато бергил, эй Ишқ — балойи жон!

Ёнсам чидамас маҳшар, куйсам чидамас машҳар,
Руҳимга сафо бергил, эй Ишқ — балойи жон!

Гар Ёр жафо истар, пайваста хато истар,
Умримга қазо бергил, эй Ишқ — балойи жон!

* * *

Кўнглим менинг истаган ёр йўқ,
Руҳим менинг истаган ёр йўқ.

Мен қатлдан кўрқмасмен ҳаргиз,
Оғочлари баландроқ дор йўқ…

Ҳама гуллар оёқ остинда,
Ани асрай дегувчи хор йўқ.

Мухаббат ҳам шаҳватдир асли,
Магар бунда парда йўқ, ор йўқ…

Биҳамдиллаҳ ўлим айиргай,
Қўшай дема ҳеч қўшмозор йўқ…

Тортиб бўлдик барини буткул
Биз тортмаган ғаму озор йўқ.

Сотиб олай десам бир ҳамдард
Бухорода бундай бозор йўқ…

***

Бу йўлларда мендан кейин ҳам,
Яна кимдир тентирар бехуд.
Ким бўлар у?
Агар мен билсам,
Оёғига келтиргум сужуд.

Балки у ҳам куйлар бурунги
Қўшиқларни ғамгин, саргашта.
Бу йўлларга топингай, чунки,
Бу йўлларга қайтмагай қайта.

Одамларни севгани учун,
Болаларча, телбаларча ё,
Одамлардан шубҳасиз бир кун,
Қарғиш тегар, тегар ё дуо…

Кейин…
У ҳам кетар мен каби.
Йўл четида боқар деворлар…
Бизни эсга оларсиз балки
Юрагида жунуни борлар!..

ШEЪР ҚАБРИ

Кузак эди — дарбадар, дайди,
бир жонворга сўйладим дилдан:
«Кечир, сенга ем бўлолмайди,
мен бир умр шеър ёзган билан…»

Кузак эди — дарбадар, дайди,
бир кўппакка ниҳоят айтдим:
«Кечир, сенга нон бўлолмайди,
менинг на шеър, на бирор байтим…»

Кузак эди — дарбадар, дайди,
қирғоқда бир балиқ ётарди.
Дедим:»Қултум сув бўлолмайди
кўзларимнинг тахир ёшлари…»

Кузак эди … Ва ёнларидан
ўтиб кетдим шеърим қабрига.
Улар нафрат билан боқдилар
бир девона қотилларига…

ОДАМ — ВАТАН

Ватан — одам…
Ватан — энг оддий одам.
Унинг айрим фарқи — боши ва тани.
Ватанни ҳам сотар, қолганини ҳам,
бошин уриб ёрган бир беватанни.

Бурун ўша Одам ватан тошини
тумор қилиб таққан замонлар эди.
Кимдир кесиб олди унинг бошини,
чуқур томоғига ташлади, еди…

Одам, сендек бўлсам кошкийди мен ҳам,
майли кимдир есин бу хоки-танни.
…Очликда ўзини еб қўйган одам,
шубҳасиз еб қўяр ўз ватанини!..

27 NOYABR — ISTEʼDODLI SHOIR VA TARJIMON ASKAR MAXKAM TAVALLUDINING 60 YILLIGI

Asqar Mahkam aytadi: “Soʻz asl maʼnoda ilohiydir. Soʻz hamma istifoda etishi mumkin boʻlgan Olloh marhamatidir. Chunonchi, buloqdan odam ham, qush ham bahramand boʻlaveradi. Soʻz yolgʻon boʻlmaydi. Uning sohibi yolgʻonchi boʻlishi mumkin. Agar bu yolgʻonchiga barcha ishonsa, unda falokat roʻy beradi…”

Sherali Joʻrayev
ASQAR MAHKAMNI ESLAGANIMDA
09

003Asqar Mahkamni eslaganimda birinchi navbatda Makkai mukarramadagi muborak haj safari koʻz oʻngimga keladi. Shaytonga tosh otish amalini bajo keltirishga borayotganimizda biz, bir guruh oʻzbekistonlik hojilar baland ovozda “Labbayka, Allohumma, labbayk” deb talbiya aytib dengizdek mavj urib borayotgan izdihom ichida kichik bir kemaga oʻxshab ajralib qolgandik. Ayniqsa, Asqarning ixlos va eʼtiqod ufurib turgan oʻktam ovozi boshqa hojilarnikidan ajralib turardi. Hali-hamon oʻsha ovoz qulogʻim tagida jaranglaydi…

Bir narsani aytsam, koʻpchilik ishonmasligi mumkin: ijodiy faoliyatimning dastlabki yillarida muttasil matbuotda felyeton qilinganman. Bittasi chiqib, meni diniy-mistik ruhdagi ashulalarni aytib yurganimga ayblagan boʻlsa, boshqa birov Hazrat Navoiyning toʻrtliklari asosida yaratgan qoʻshiqlarimni “tuzsiz satrlar” tizmasi sifatida baholagan paytlar ham boʻlgan. Oʻsha paytlarda — oʻtgan asrning yetmishinchi yillarda respublika yoshlar gazetasida menga notanish bir qalamkash ijodim haqida katta tahliliy maqola yozib eʼlon qildirgandi. U paytlarda mening biror unvonim ham yoʻq edi, unvoni bor yo unvondan umidi bor sanʼatkorlarning koʻpi meni oʻziga ashaddiy raqib deb bilib, turli gap-soʻzlarni tarqatib yurgan paytlarda seni mutlaqo tanimaydigan bir inson hech qanday gʻaraz-taʼmasiz ijoding haqida xolis va samimiy fikrlarini baralla aytishi ruhingni koʻtararkan. Rahmatli Asqarni dastlab oʻsha begʻaraz va samimiy maqolasi orqali bilganman.

1988 yil. Asqarning “Ey Ishq, baloyi jon” degan sheʼrini jiyanim — Ilhom Joʻrayev kuyga solgan ekan. Xovos yoʻlida toʻyga ketayotganimda oʻsha ashulani moshina magnitofonida eshitib qoldim. Qoʻshiq Mirzachoʻlning kengliklari uzra tovlanayotgan quyoshning zarrin nurlariga omuxta boʻlib oʻsha paytdagi kayfiyatimga juda mos tushgandi. Beixtiyor Ishq haqida oʻylay boshladim. Ishq oʻzi nima? Qayerdan, qachon paydo boʻlgan? Ishqsiz yashash mumkinmi? Nega Ishqqa mukammal taʼrif berishning imkoni yoʻq?… Gʻazal tufayli paydo boʻlgan shu taxlit adoqsiz va javobsiz savollar “Ishq” degan kitobimning yaralishiga turtki boʻldi.

Asqar doʻstlik shartiga qattiq rioya qiladigan inson edi. Doʻstingni doʻst tutardi, dushmaningdan yuz oʻgirardi. Munofiqlik qilolmasdi. Ayrim tanish shoirlarga oʻxshab, har kuni bitta sheʼr koʻtarib kelib, “shuni ashula qiling”, deb aytmasdi. Suhbatlarimiz hamisha adabiyot, sheʼriyat, qoʻshiq haqida boʻlsa-da, suhbat davomida “men” degan soʻzni ishlatmasdan mulohaza yuritishni maʼqul koʻrardi. Umri qisqa ekan. Alloh rahmat qilsin…

004Shoyim Boʻtayev 
HAQ YOʻLIDA
09

Leninobod (hozirgi Xoʻjand) Davlat pedagogika instituti filologiya fakultetining oʻzbek tili va adabiyoti boʻlimiga oʻqishga kirganimda Asqar Mahkam ikkinchi kursda edi. “Shoir” desa, koʻpchilik ikkilanmay uni koʻrsatar edi.

Keyin keyin ancha muncha yaqinlashib qoldik.

U zahmatlari besamar ketmasligiga komil ishonch la oʻsha davrda peshqadam hisoblanganlarning asarlariga ishtiyoq bilan shoʻngʻir, ayniqsa, Abdulla Oripovga ixlosi baland, uning ijodini boshdan oyoq yoddan bilardi, desam mubolagʻa boʻlmas. Uchinchi kursda boʻlsa kerak, pochta orqali bir dasta qoʻlyozmalarini Abdulla Oripovga yubordi. Koʻp oʻtmay oq qogʻozda shoshib yozilgan bir betlik javob xati keldi. Men uning mazmunidan ham koʻra, shoir dastxatiga havas bilan tikilganim taassuroti hali hanuz qalbimda saqlanib qolgan. Ammo mazmuni ham chakki emas, Asqar Mahkamning oʻsha mahallardagi izlanishlariga samimiy tarzda oʻz munosabatini bildirgan edi. Eng muhimi, eʼtiborsiz qaramagan edi. Keyinchalik Asqar Mahkamning Shavkat Rahmon bilan munosabati yanada teran tus olib, yuksak insoniylik bilan yoʻgʻrilib ketganiga koʻpchilik havas bilan qarashadi.

Oʻshanda, talabalik yillarimizda bir kuni Xoʻjanddan Toshkentga keldik. U mahallarda “Sharq Yulduzi” jurnali nainki Oʻzbekistonda, balki Markaziy Osiyo mintaqasida juda mashhur edi. Yuz minglab nusxalarda chop etilsa ham doʻkonlardan topib boʻlmas edi. Qissa yoki roman singari yirik janrlarni ku qoʻyavering, bu jurnalda bir turkum sheʼri chop etilgan shoir ham eng baland maoshdan koʻra koʻproq qalam haqi olishi haqida ham uzunquloq gaplar orqali eshitgan joyimiz bor edi.

Toshkentga kelgach, dastlab shu jurnal tahririyati joylashgan manzilni izlab topdik. “Oʻzbekiston” mehmonxonasining oʻng tomonida, yoʻlning naryogʻidagi beqiyos meʼmoriy koʻrinishga ega uch qavatli koʻrkam binoda Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi joylashgan ekan. Bu yer hamisha gavjum boʻlar ekan. Ijod ahli uchun kutubxona, oshxona singari shart sharoitlar ham muhayyo etib qoʻyilgan ekan. “Sharq Yulduzi” jurnali tahririyati esa shu binoning ikkinchi qavatida ekan. Biz Asqar Mahkamning sheʼrlarini shu jurnalda chop ettirish maqsadimizni bayon etib, uning salmoqligina qoʻlyozmalarini jurnalning sheʼriyat boʻlimi xodimi Shukur Qurbon qoʻliga tutqazdik (Shukur aka meni har koʻrganda oʻsha lahzalarni hozir ham yodga olib turadilar). U kishi Asqar Mahkamning qoʻlyozmalarini erinmay oʻqib chiqdi. Baʼzan bosh chayqar, baʼzan esa zavqlanganidan “yaxshi!” deya xitob qilib qoʻyar edi.

— Sheʼrlaringiz menga yoqdi, — dedi axiyri u bosh koʻtarib. – Katta shoir ekansiz.

Biz bu eʼtirofdan nihoyatda quvondik. Ammo Shukur Qurbon uning forscha tojikcha soʻzlarni haddan ziyod koʻp qoʻllab yuborganini vaj qilib, sheʼrlarni hozircha jurnalda chop eta olmasliklarini ochiq oydin aytdi. Ikkimizning ham tarvuzimiz qoʻltigʻimizdan tushdi.

Keyinchalik, oradan oʻn yildan ortiq vaqt oʻtganda buyuk soʻfiy shoir Mavlono Jaloliddin Rumiy “Masnaviy”sining tarjimasiga Asqar Mahkam qoʻl urdi. Biz ana shu tarjimadan parchalar bermoqchi boʻlganimizda, bu paytda radioning sheʼriyat boʻlimida faoliyat koʻrsatayotgan Shukur Qurbon tarjimada ham forscha tojikcha soʻzlar koʻp qoʻllab yuborilgani, iloji boʻlsa ularni turkiylashtirish haqida oqilona maslahat bergan edi. Shoir tarjimaning efirga uzatiladigan qismini tahririyatning oʻzida ishlab bergach, efirga berilgan, bu tinglovchilarda yoqimli taassurot qoldirgan edi.

U nihoyatda sermahsul edi. Buni adabiyot ixlosmandlari yaxshi bilishadi. Ijodkor zimmasidagi masʼuliyatni teran his etardi. Imon, eʼtiqod, dinu diyonat, ilmu urfon, millatu xalq masalalarida ham oʻziga xos qarashlarga ega boʻlgan shoir nazdidagi yaqqol koʻrinib turgan Haq yoʻlni guyoki koʻpchilik payqay olmayotgani, nazarimda, uni iztirobga solardi. Oʻzlikka intilish, oʻzlikni topish orqali ezgulikka ishonch, buyuk ajdodlarga muhabbat hislari uning ijodiga oʻziga xos inqilobiy ruh bagʻishlagani esa, shubhasiz, mangulikka daxldordir.

Asqar Mahkam
SHEʼRLAR
09

EY ISHQ — BALOYI JON!

Sen menga jazo bergil, oshkora sazo bergil,
Koʻyida ado bergil, ey Ishq — baloyi jon!

Qismatki azal shuldir, yondir, meni kuydirgil,
Dardimga davo bergil, ey Ishq — baloyi jon!

Gar yoʻqmanu paydoman, yoʻqsilmanu doroman,
Sozimga sado bergal, ey Ishq — baloyi jon!

Menkim adashib sendin, ayro tushayin eldin,
Ming qatla xato bergil, ey Ishq — baloyi jon!

Dunyosi qilib torlik, poyimga ilib choriq,
Ilkimga aso bergil, ey Ishq — baloyi jon!

Devonalarim basdur, afsonalarim basdur,
Bir aqli raso bergil, ey Ishq — baloyi jon!

Vaslingta yetolmasdan poyingda agar oʻlsam,
Bir pora mato bergil, ey Ishq — baloyi jon!

Yonsam chidamas mahshar, kuysam chidamas mashhar,
Ruhimga safo bergil, ey Ishq — baloyi jon!

Gar Yor jafo istar, payvasta xato istar,
Umrimga qazo bergil, ey Ishq — baloyi jon!

* * *

Koʻnglim mening istagan yor yoʻq,
Ruhim mening istagan yor yoʻq.

Men qatldan koʻrqmasmen hargiz,
Ogʻochlari balandroq dor yoʻq…

Hama gullar oyoq ostinda,
Ani asray deguvchi xor yoʻq.

Muxabbat ham shahvatdir asli,
Magar bunda parda yoʻq, or yoʻq…

Bihamdillah oʻlim ayirgay,
Qoʻshay dema hech qoʻshmozor yoʻq…

Tortib boʻldik barini butkul
Biz tortmagan gʻamu ozor yoʻq.

Sotib olay desam bir hamdard
Buxoroda bunday bozor yoʻq…

***

Bu yoʻllarda mendan keyin ham,
Yana kimdir tentirar bexud.
Kim boʻlar u?
Agar men bilsam,
Oyogʻiga keltirgum sujud.

Balki u ham kuylar burungi
Qoʻshiqlarni gʻamgin, sargashta.
Bu yoʻllarga topingay, chunki,
Bu yoʻllarga qaytmagay qayta.

Odamlarni sevgani uchun,
Bolalarcha, telbalarcha yo,
Odamlardan shubhasiz bir kun,
Qargʻish tegar, tegar yo duo…

Keyin…
U ham ketar men kabi.
Yoʻl chetida boqar devorlar…
Bizni esga olarsiz balki
Yuragida jununi borlar!..

SHEʼR QABRI

Kuzak edi — darbadar, daydi,
bir jonvorga soʻyladim dildan:
«Kechir, senga yem boʻlolmaydi,
men bir umr sheʼr yozgan bilan…»

Kuzak edi — darbadar, daydi,
bir koʻppakka nihoyat aytdim:
«Kechir, senga non boʻlolmaydi,
mening na sheʼr, na biror baytim…»

Kuzak edi — darbadar, daydi,
qirgʻoqda bir baliq yotardi.
Dedim:»Qultum suv boʻlolmaydi
koʻzlarimning taxir yoshlari…»

Kuzak edi … Va yonlaridan
oʻtib ketdim sheʼrim qabriga.
Ular nafrat bilan boqdilar
bir devona qotillariga…

ODAM — VATAN

Vatan — odam…
Vatan — eng oddiy odam.
Uning ayrim farqi — boshi va tani.
Vatanni ham sotar, qolganini ham,
boshin urib yorgan bir bevatanni.

Burun oʻsha Odam vatan toshini
tumor qilib taqqan zamonlar edi.
Kimdir kesib oldi uning boshini,
chuqur tomogʻiga tashladi, yedi…

Odam, sendek boʻlsam koshkiydi men ham,
mayli kimdir yesin bu xoki-tanni.
…Ochlikda oʻzini yeb qoʻygan odam,
shubhasiz yeb qoʻyar oʻz vatanini!..

007

(Tashriflar: umumiy 112, bugungi 1)

Izoh qoldiring