Qaysin Quliyev. She’rlar

qaysin oga

  Қайсин Қулиев туркий халқлар шеъриятида ўзига хос ва ўзига мос ўрин эгаллаган ижодкор. Унинг Ўзбекистонга, ўзбек халқига бўлган самимий муҳаббати, ўзбек шоирлари, айниқса, Зулфия, Шукрулло ва Абдулла Орипов билан бўлган ҳам ижодий, ҳам дўстона муносабати уни бизга яна ҳам яқинлаштиради.

09
Қайсин Қулиев
ШЕЪРЛАР
Абдулла Орипов таржималари
001

Қулиев Қайсин Шуваевич (1917.1.11 — ҳоз. Кабардин-Балкария Республикаси, Чегем тумани — 1985.4.6) — болқор шоири. 2-жаҳон уруши қатнашчиси (1941—44). Москвадаги Театр санъати ин-тини тугатган (1939). Илк шеърлар китоби — «Ассалом, тонг» (1940). Асарларида инсон кечинмалари, табиат, ватан, озодлик ва турмуш ташвишлари, ўз замонаси ва тарихий ўтмиш воқеалари акс этган. «Қўшниларим» (1939-45), «Даралар қўшиғи» (1960) шеърий тўпламлари ва «Ярадор тош» (1964), «Ер китоби» (1972), «Оқшом» (1974), «Замин чиройи» (1980) каби достонлар муаллифи.
Болқор халқи тарихи ва тақдирига бағишланган «Қиш эди» (1985) эпик асари умрининг охирларида ёзилган. Бир қатор Кавказ халқлари вакиллари қатори Ўрта Осиёга сургун қилинган Қ. 1944—57 й.ларда Қирғизистонда яшаган. Ўзбекистонда ўтказилган нуфузли адабий тадбирларда мунтазам қатнашган. У ўзбек шеъриятини ниҳоятда қадрлаган; Зулфия, Шукрулло, Абдулла Орипов каби ўзбек шоирларининг шеърларини болқор тилига таржима қилган. «Гул ва ханжар» (1968), «Кўзларингни севаман» (1977), «Мени ардоқлаган аёлларга» (2004) китоблари ўзбек тилида нашр қилинган.

001

ШЕЪРИЯТ

Замин деб билган чоғ сени, шеърият,
Ёмғирдай ёғилдим ўтлоқларингга.
Гоҳида бешафқат кўчкин қор сифат,
Ваҳму қутқу солдим қучоқларингга.

Кушод ва муқаддас яловинг тутиб,
Бўлдим лашкарингнинг оддий аскари.
Сени гоҳ дарёдек тасаввур этиб,
Ўзимни ҳис этдим ирмоқ сингари.

Бурқсиб тутаган чоғ туман ва тутун
Тангри ё расулмас, инсонинг бўлдим.
Қутлуғ даргоҳингда таънасиз, забун,
Содиқ дастёрингу дарбонинг бўлдим.

Сенинг мавжудлигинг фаҳм этурман то,
Токи тарк этурман уйқуни саҳар,
Гўзал кўрингайдир кўзимга дунё,
Асло туюлмагай бу ҳаёт заҳар.

Ҳимматим ҳаққига ғамдан, кулфатдан
Майли, асрамагин мени умрбод.
Асра лоқайдлигу енгил шуҳратдан,
Токи келтирмайин мен сенга иснод.

ҲАЙРАТ

Гуллар бош эгади,
Юлдуз чарақлар,
Қор эриб, тоғлар ҳам товланар турлик.
Мен учун дунёда ҳаммадан баттар
Ҳайратни билмаган одамлар шўрлик.

Ижод чаманида такрор ва такрор
Ҳайратга тушамиз буюк санъатдан.
Улар ҳам қачондир туғилган илк бор
Оддий нарсаларга бўлган ҳайратдан.

Ҳайратда боқдим мен гулга, чечакка,
Гарчанд сирларидан эмасман воқиф.
Ҳайратга тушдим мен куй тинглаб якка
Ёки ўзгаларнинг шеърига боқиб.

Дарёлар гувиллаб чопар денгизга,
Қушлар хаёлингни завққа ўрайди.
Замин мўъжизалар берару бизга,
Эвазига фақат ҳайрат сўрайди.

09
Qaysin Quliev
SHE’RLAR
Abdulla Oripov tarjimalari
001

033 Quliev Qaysin Shuvaevich (1917.1.11 — hoz. Kabardin-Balkariya Respublikasi, Chegem tumani — 1985.4.6) — bolqor shoiri. 2-jahon urushi qatnashchisi (1941—44). Moskvadagi Teatr san’ati in-tini tugatgan (1939). Ilk she’rlar kitobi — «Assalom, tong» (1940). Asarlarida inson kechinmalari, tabiat, vatan, ozodlik va turmush tashvishlari, o’z zamonasi va tarixiy o’tmish voqealari aks etgan. «Qo’shnilarim» (1939-45), «Daralar qo’shig’i» (1960) she’riy to’plamlari va «Yarador tosh» (1964), «Yer kitobi» (1972), «Oqshom» (1974), «Zamin chiroyi» (1980) kabi dostonlar muallifi. Bolqor xalqi tarixi va taqdiriga bag’ishlangan «Qish edi» (1985) epik asari umrining oxirlarida yozilgan. Bir qator Kavkaz xalqlari vakillari qatori O’rta Osiyoga surgun qilingan Q. 1944—57 y.larda Qirg’izistonda yashagan.
O’zbekistonda o’tkazilgan nufuzli adabiy tadbirlarda muntazam qatnashgan. U o’zbek she’riyatini nihoyatda qadrlagan; Zulfiya, Shukrullo, Abdulla Oripov kabi o’zbek shoirlarining she’rlarini bolqor tiliga tarjima qilgan. «Gul va xanjar» (1968), «Ko’zlaringni sevaman» (1977), «Meni ardoqlagan ayollarga» (2004) kitoblari o’zbek tilida nashr qilingan.

SHE’RIYAT

Zamin deb bilgan chog’ seni, she’riyat,
Yomg’irday yog’ildim o’tloqlaringga.
Gohida beshafqat ko’chkin qor sifat,
Vahmu qutqu soldim quchoqlaringga.

Kushod va muqaddas yaloving tutib,
Bo’ldim lashkaringning oddiy askari.
Seni goh daryodek tasavvur etib,
O’zimni his etdim irmoq singari.

Burqsib tutagan chog’ tuman va tutun
Tangri yo rasulmas, insoning bo’ldim.
Qutlug’ dargohingda ta’nasiz, zabun,
Sodiq dastyoringu darboning bo’ldim.

Sening mavjudliging fahm eturman to,
Toki tark eturman uyquni sahar,
Go’zal ko’ringaydir ko’zimga dunyo,
Aslo tuyulmagay bu hayot zahar.

Himmatim haqqiga g’amdan, kulfatdan
Mayli, asramagin meni umrbod.
Asra loqaydligu yengil shuhratdan,
Toki keltirmayin men senga isnod.

HAYRAT

Gullar bosh egadi,
Yulduz charaqlar,
Qor erib, tog’lar ham tovlanar turlik.
Men uchun dunyoda hammadan battar
Hayratni bilmagan odamlar sho’rlik.

Ijod chamanida takror va takror
Hayratga tushamiz buyuk san’atdan.
Ular ham qachondir tug’ilgan ilk bor
Oddiy narsalarga bo’lgan hayratdan.

Hayratda boqdim men gulga, chechakka,
Garchand sirlaridan emasman voqif.
Hayratga tushdim men kuy tinglab yakka
Yoki o’zgalarning she’riga boqib.

Daryolar guvillab chopar dengizga,
Qushlar xayolingni zavqqa o’raydi.
Zamin mo»jizalar beraru bizga,
Evaziga faqat hayrat so’raydi.

хдк

(Tashriflar: umumiy 366, bugungi 1)

Izoh qoldiring