Halima Xudoyberdiyeva. Ajdodlarga tortar go’dak tomiri.

021
Шунча йилдан бери ижод қилиб келяпман-у, аммо шеърнинг нима эканлигини ҳалигача англолмайман. У мен учун доимо сир бўлиб келган. Балки шуниси ҳам маъқулдир. Сир бўлиб қолган нарса инсонни доимо жалб қилаверади, ўзидан нари кетказмайди. Балки шеърнинг аслида нима эканлигини билганимда қўлимга қалам олмаган бўлармидим…Шеър қачон яралади-буни ўзим ҳам билмайман. Шундай вақтлар бўладики, кун бўйи мутлақо бошқа хаёллар билан юраман-у, иш столимга келиб ўтиргач, сатрлар ўз-ўзидан қуйилиб келаверади. Фақат шуни биламанки, қачонки шеър ёзмоқчи бўлсам, албатта ёзаман (Ўзбекистон Халқ шоири Ҳалима Худойбердиева билан суҳбатдан).

056
АЖДОДЛАРГА ТОРТАР ГЎДАК ТОМИРИ
ҲАЛИМА ХУДОЙБЕРДИЕВА
«Китоб дунёси» газетаси, 2014, июль
001

БЕРАР БЎЛСАНГ…

Тўқни кияр тўни бор,
Берар бўлсанг очга бер.
Даланг машоқларини
Терар бўлсанг очга бер.

Қизни берсанг, хор қилмай,
Жондан суйганига бер.
Шу қиздан бошқасидан
Ўзин тийганига бер.

Қизни берсанг, қўрғони
Бўладиганига бер.
Мабодо бермас бўлсанг,
Ўладиганига бер.

Юртни берсанг осмонин
Кўтаргич қанотга бер.
Ўлса, ерни аёлдай
Қучиб ётар зотга бер.

ХАЙРЛАШУВ

Сиз кетдингиз,
Дийдорингиз соғинтирди,
Маъюс ғам дарёларида кечиб юрдим.
Айрилиқ – ўқ, юрагимни тешиб кирди,
Сувми, қонми билмадим не ичиб юрдим.
Кетдингизми,
Энди сизам тушми, Она,
Маҳшаргача энди хайру ҳушми, Она?!

Узилдингиз,
Узилмади тилло занжир,
Тилло занжирингиз ўша қутичада.
Ҳар кўрганда юрагимга ботар ханжар,
Ҳар кўрганда жизғанакман, ўт ичида.
Жон дегани шунчаям мўрт, бўшми, Она,
Маҳшаргача энди хайру ҳушми, Она?!

У борида кўнглим бургут, сор эди-ку,
Бугун оғир қордайми, тумандай юрар.
Биродарлар, кеча онам бор эди-ку…
Бугун у йўқ,
Бугун у йўқ, қандай юрай!?
Она ҳам бир учар-кетар қушми, Она,
Маҳшаргача энди хайру ҳушми, Она?!

Хазон олди ўсар эмиш гуллар бўйи,
Кетар олди қолдингиз сал берман қараб.
Оёғингизни уқалаб тунлар бўйи
Оппоқ пахта сочларингиз ювиб, тараб
Ўрай десам…
Икки қўлим бўшми, Она,
Маҳшаргача энди хайру ҳушми, Она?!

Оҳ, дўстларим, бу дунёда қуши борлар,
Қушингизни асранг,
Кўнгил додлари – бу!
Эй, дунёда тишламоққа тиши борлар,
Тишсиз қолган бир одамнинг фарёди – бу!
Она – фарзанд оғзидаги тишми, Она,
Маҳшаргача энди хайру ҳушми, Она?!

Сиз кетдингиз,
Дийдорингиз соғинтирди…

ВАТАН ДЕБ…

Кўзи ёшлиларни кўп кўрдим зиёд,
Диллар бор, ҳар нарса ўксинтиради.
Йиғлашга мойилни йиғлатар ҳаёт,
Синишга мойилни… у синдиради.

Кўкрак қафасингда яшаса йўлбарс
Ўлгач ҳам ўкириб турса бўлади.
Ҳар Оллоҳдан олиб турса дарс
Оллоҳ билан бирга юрса бўлади.

Ўғлим, кўз ёшинг арт, сўзимни уққин,
Менам “Болам – алп” деб кўкрак керайин.
Ёш тўксанг “Озодлик” учун ёш тўккин,
Йиғласанг “Ватан” деб йиғла, кўрайин.
Бошқа ҳолатларда кўз ёши увол…

ОНА ЭЛИМ

Она элим, дўстингга дўсту
Душманингга хавфу хатарман.
Жилғалардай чулдираб ўсдим,
Илдизингдан келган хабарман.

Ёнган они ё сўнган они
Кетган борми меҳрингга қониб.
Тонготарда сен деб, уйғониб,
Кунботарда сен деб ботарман.

САҲРОДА

Тўхтама, тўхтасанг тамом сен,
Тўхтаган соатга ўхшама.
Тўхтасанг ўликсен, тамомсен,
Юрганим учунам яхшиман.

Саҳрода саратон, бошда дор,
Бошгамас, олдинга тикилгин.
Олдинда… олдинда қудуқ бор,
Йиқилсанг олдинга йиқилгин.

Майлига, куйсин ер, куйсин кўк,
Ишон, айланмаймиз кўмирга.
Ўн йиқил, юз йиқил, ўлим йўқ,
Олдинда қудуқ бор, қимирла!

“Кўз кўрмас” дейсанми, кўз тубан,
Қудуқни кўзсиз ҳам кўрамиз.
Юзтубан то қулаб тушгунча,
Туролмай қолгунча турамиз!

Қани тур!!!

ЎЗИМНИ ЎРГАТДИМ

Тўлдими, албатта тошаркан у жом,
Мудом тўлмасликка ўзни ўргатдим.
Қорайса қорайиб келаверсин шом,
Осон ўлмасликка ўзни ўргатдим.

Яшасам-да боғнинг гиёҳларидай,
Куч-қудрат яширин гиёҳларимда.
Топталсам-да тўфон туёқларида,
Синиб сўлмасликка ўзни ўргатдим.

Билмам қайда ўсдим, қандай ўсдим, бас,
Бу зеру забар матоҳ менинг пўстиммас.
Кўкдан тушолмаслар – менинг дўстиммас,
Мен пастлик, хасликка ўзни ўргатдим.
Жумлага, жумладан менга ҳам равон,
Берсин қодир Худо, аммо юпун, оч.
Бахтсизнинг олдида ярқиратиб тож,
Бахтли бўлмасликка ўзни ўргатдим.

Тўлдими, албатта тошаркан у жом,
Мудом тўлмасликка ўзни ўргатдим…

ПОЛВОН ДАРАХТ ҚУЛАСА…

Дейман бир дўстни ўйлаб,
Хаёлларга чўмаркан –
Полвон дарахт қуласа,
Тупроқ қандай кўмаркан?

Маҳзун ёдини ёдлаб,
Кўз ёшлари томаркан.
Жонон дарахт қуласа,
Тупроқ қандай кўмаркан?

Дилга тушган ёнғиндан
Сувлар чак-чак томаркан.
Юваверса ёмғирлар
Тупроқ қандай кўмаркан?

Тоғдай бошинг қайдаю
Кўзин қай куч юмаркан.
Тирик ёнган жондай у,
Тупроқ қандай кўмаркан?

Кетди Ота муроди,
Одам қайтиб келаркан.
Шундай катта муродни
Тупроқ қандай кўмаркан?

ҚИЗҒОНИШ

Сен бир тоғсан. Арслонлари, қулонлари меники,
Бировларга на қулон, на қилингни бермасман.
Тушунарсан Сендан ўзга бойлиги йўқ фақирни,
Боғ эмас, бир қовжираган гулингни ҳам бермасман.

Чор тарафдан чирмашганман
худди ток новдасидай,
Бир лаҳзага на ўнгинг, на
сўлингни ҳам бермасман.
Соғинч ёшимдан сув сепиб
сочим билан супурдим,
Қоровуллаб сенинг келар
йўлингни ҳам бермасман.

Ялинаман…
Мен ўчгунча сен ўчмай тур,
ўчмагин!
Агар ўчсанг совиб қолган
кулингни ҳам бермасман!

ИНЖУЛАР

Белим сириб боғласам куч, тоб келармикин,
Оқарманми ё ўйим сароб келармикин.
Агар афғон шамолидан йиғлаб ўтинсам,
Навоийнинг ҳидларини обкелармикин?

* * *

Кўклам ҳам гоҳ алдар, ғўр, боли йўқдир,
Алдашга ёздайин дажжоли йўқдир.
Куздан бир амаллаб алданмай ўтсам,
Қишнинг алдашгаям мажоли йўқдир.

* * *

Ҳаётида гуллигича гул,
Йўллигича қолаверди йўл.
Чунки у бир ошиқ сўровди,
Худо берди битта қоровул.

* * *

Куйиб ўз жонима озор чеккизаман мен,
Ердан униб чиқмас уруғ эккизаман мен.
Расулуллоҳ тўғрилолмай кетган дунёга
Нечун таҳрир қаламини теккизаман мен.

* * *

Гарчанд зоҳирим баланд, сархушману қодирман,
Дунё ғамларин қумдай ичимга солодурман.
Сочдан тирноғим қадар қум босмаган ерим йўқ,
Мен бунда юриб турган дашти Карбалодурман.

* * *

Ранжимангиз, сойга, қирга кетгайман,
Шуурга кетгайман, шеърга кетгайман.
Қачон кетсам фақат сиз томон кетдим,
Сиздан кетсам, қаро ерга кетгайман.

* * *

Менам ўз-ўзимча роз айтдим, кетдим,
Не айтдим. Ўзимга хос айтдим. Кетдим.
Бу дунёга келиб бор қилган ишим –
Бир-икки сўз айтдим. Рост айтдим, кетдим.

* * *

Биз ўтсак-да гоҳо ҳалолликка зор,
Биз ўтсак-да гоҳо шайтонга дўст, ёр.
Аждодларга тортар гўдак томири,
Болалар ичида авлиёлар бор.

* * *

Яхшилик қил, билмаганга мен тан, билади,
Бахт қадрини бахт деб юрак ёрган билади.
Бу бойларнинг саховату ҳотамтойлигин
Гадо бўлиб эшигига борган билади.

001

025Ҳалима Худойбердиева 1947 йил 17 майда Сирдарё вилоятининг Боёвут туманида туғилган. Ўзбекистон халқ шоири (1992). ТошДУнинг журналистика факультетини тугатган (1972). «Илк муҳаббат» (1968), «Оқ олмалар» (1973), «Чаман» (1974), «Суянч тоғларим» (1976), «Бобо қуёш» (1977), «Иссиқ қор» (1979), «Садоқат» (1983), «Муқаддас аёл» (1987), «Юрагимнинг оғриқ нуқталари» (1991), «Хўрлик ўти» (1993), «Бу кунларга етганлар бор» (Сайланма, 1994), «Тўмариснинг айтгани» (1996), «Сайланма» (2000), «Йўлдадирман» (2005) ва бошқа шеърий китоблари нашр этилган. Т. Миннуллиннинг «Алла» пьесаси шоиранинг авторлаштирилган таржимасида Ўзбек миллий драма театри саҳнасида кўйилган. Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1990).

Halima Xudoyberdieva 1947 yil 17 mayda Sirdaryo viloyatining Boyovut tumanida tug’ilgan. O’zbekiston xalq shoiri (1992). ToshDUning jurnalistika fakul`tetini tugatgan (1972). «Ilk muhabbat» (1968), «Oq olmalar» (1973), «Chaman» (1974), «Suyanch tog’larim» (1976), «Bobo quyosh» (1977), «Issiq qor» (1979), «Sadoqat» (1983), «Muqaddas ayol» (1987), «Yuragimning og’riq nuqtalari» (1991), «Xo’rlik o’ti» (1993), «Bu kunlarga yetganlar bor» (Saylanma, 1994), «To’marisning aytgani» (1996), «Saylanma» (2000), «Yo’ldadirman» (2005) va boshqa she’riy kitoblari nashr etilgan. T. Minnullinning «Alla» p`esasi shoiraning avtorlashtirilgan tarjimasida O’zbek milliy drama teatri sahnasida ko’yilgan. Hamza nomidagi O’zbekiston Davlat mukofoti laureati (1990).

056
AJDODLARGA TORTAR GO’DAK TOMIRI
HALIMA XUDOYBERDIEVA
«Kitob dunyosi» gazetasi, 2014, iyul
001

BERAR BO’LSANG…

To’qni kiyar to’ni bor,
Berar bo’lsang ochga ber.
Dalang mashoqlarini
Terar bo’lsang ochga ber.

Qizni bersang, xor qilmay,
Jondan suyganiga ber.
Shu qizdan boshqasidan
O’zin tiyganiga ber.

Qizni bersang, qo’rg’oni
Bo’ladiganiga ber.
Mabodo bermas bo’lsang,
O’ladiganiga ber.

Yurtni bersang osmonin
Ko’targich qanotga ber.
O’lsa, yerni ayolday
Quchib yotar zotga ber.

XAYRLASHUV

Siz ketdingiz,
Diydoringiz sog’intirdi,
Ma’yus g’am daryolarida kechib yurdim.
Ayriliq – o’q, yuragimni teshib kirdi,
Suvmi, qonmi bilmadim ne ichib yurdim.
Ketdingizmi,
Endi sizam tushmi, Ona,
Mahshargacha endi xayru hushmi, Ona?!

Uzildingiz,
Uzilmadi tillo zanjir,
Tillo zanjiringiz o’sha qutichada.
Har ko’rganda yuragimga botar xanjar,
Har ko’rganda jizg’anakman, o’t ichida.
Jon degani shunchayam mo’rt, bo’shmi, Ona,
Mahshargacha endi xayru hushmi, Ona?!

U borida ko’nglim burgut, sor edi-ku,
Bugun og’ir qordaymi, tumanday yurar.
Birodarlar, kecha onam bor edi-ku…
Bugun u yo’q,
Bugun u yo’q, qanday yuray!?
Ona ham bir uchar-ketar qushmi, Ona,
Mahshargacha endi xayru hushmi, Ona?!

Xazon oldi o’sar emish gullar bo’yi,
Ketar oldi qoldingiz sal berman qarab.
Oyog’ingizni uqalab tunlar bo’yi
Oppoq paxta sochlaringiz yuvib, tarab
O’ray desam…
Ikki qo’lim bo’shmi, Ona,
Mahshargacha endi xayru hushmi, Ona?!

Oh, do’stlarim, bu dunyoda qushi borlar,
Qushingizni asrang,
Ko’ngil dodlari – bu!
Ey, dunyoda tishlamoqqa tishi borlar,
Tishsiz qolgan bir odamning faryodi – bu!
Ona – farzand og’zidagi tishmi, Ona,
Mahshargacha endi xayru hushmi, Ona?!

Siz ketdingiz,
Diydoringiz sog’intirdi…

VATAN DEB…

Ko’zi yoshlilarni ko’p ko’rdim ziyod,
Dillar bor, har narsa o’ksintiradi.
Yig’lashga moyilni yig’latar hayot,
Sinishga moyilni… u sindiradi.

Ko’krak qafasingda yashasa yo’lbars
O’lgach ham o’kirib tursa bo’ladi.
Har Ollohdan olib tursa dars
Olloh bilan birga yursa bo’ladi.

O’g’lim, ko’z yoshing art, so’zimni uqqin,
Menam “Bolam – alp” deb ko’krak kerayin.
Yosh to’ksang “Ozodlik” uchun yosh to’kkin,
Yig’lasang “Vatan” deb yig’la, ko’rayin.
Boshqa holatlarda ko’z yoshi uvol…

ONA ELIM

Ona elim, do’stingga do’stu
Dushmaningga xavfu xatarman.
Jilg’alarday chuldirab o’sdim,
Ildizingdan kelgan xabarman.

Yongan oni yo so’ngan oni
Ketgan bormi mehringga qonib.
Tongotarda sen deb, uyg’onib,
Kunbotarda sen deb botarman.

SAHRODA

To’xtama, to’xtasang tamom sen,
To’xtagan soatga o’xshama.
To’xtasang o’liksen, tamomsen,
Yurganim uchunam yaxshiman.

Sahroda saraton, boshda dor,
Boshgamas, oldinga tikilgin.
Oldinda… oldinda quduq bor,
Yiqilsang oldinga yiqilgin.

Mayliga, kuysin yer, kuysin ko’k,
Ishon, aylanmaymiz ko’mirga.
O’n yiqil, yuz yiqil, o’lim yo’q,
Oldinda quduq bor, qimirla!

“Ko’z ko’rmas” deysanmi, ko’z tuban,
Quduqni ko’zsiz ham ko’ramiz.
Yuztuban to qulab tushguncha,
Turolmay qolguncha turamiz!

Qani tur!!!

O’ZIMNI O’RGATDIM

To’ldimi, albatta tosharkan u jom,
Mudom to’lmaslikka o’zni o’rgatdim.
Qoraysa qorayib kelaversin shom,
Oson o’lmaslikka o’zni o’rgatdim.

Yashasam-da bog’ning giyohlariday,
Kuch-qudrat yashirin giyohlarimda.
Toptalsam-da to’fon tuyoqlarida,
Sinib so’lmaslikka o’zni o’rgatdim.

Bilmam qayda o’sdim, qanday o’sdim, bas,
Bu zeru zabar matoh mening po’stimmas.
Ko’kdan tusholmaslar – mening do’stimmas,
Men pastlik, xaslikka o’zni o’rgatdim.
Jumlaga, jumladan menga ham ravon,
Bersin qodir Xudo, ammo yupun, och.
Baxtsizning oldida yarqiratib toj,
Baxtli bo’lmaslikka o’zni o’rgatdim.

To’ldimi, albatta tosharkan u jom,
Mudom to’lmaslikka o’zni o’rgatdim…

POLVON DARAXT QULASA…

Deyman bir do’stni o’ylab,
Xayollarga cho’markan –
Polvon daraxt qulasa,
Tuproq qanday ko’markan?

Mahzun yodini yodlab,
Ko’z yoshlari tomarkan.
Jonon daraxt qulasa,
Tuproq qanday ko’markan?

Dilga tushgan yong’indan
Suvlar chak-chak tomarkan.
Yuvaversa yomg’irlar
Tuproq qanday ko’markan?

Tog’day boshing qaydayu
Ko’zin qay kuch yumarkan.
Tirik yongan jonday u,
Tuproq qanday ko’markan?

Ketdi Ota murodi,
Odam qaytib kelarkan.
Shunday katta murodni
Tuproq qanday ko’markan?

QIZG’ONISH

Sen bir tog’san. Arslonlari, qulonlari meniki,
Birovlarga na qulon, na qilingni bermasman.
Tushunarsan Sendan o’zga boyligi yo’q faqirni,
Bog’ emas, bir qovjiragan gulingni ham bermasman.

Chor tarafdan chirmashganman
xuddi tok novdasiday,
Bir lahzaga na o’nging, na
so’lingni ham bermasman.
Sog’inch yoshimdan suv sepib
sochim bilan supurdim,
Qorovullab sening kelar
yo’lingni ham bermasman.

Yalinaman…
Men o’chguncha sen o’chmay tur,
o’chmagin!
Agar o’chsang sovib qolgan
kulingni ham bermasman!

INJULAR

Belim sirib bog’lasam kuch, tob kelarmikin,
Oqarmanmi yo o’yim sarob kelarmikin.
Agar afg’on shamolidan yig’lab o’tinsam,
Navoiyning hidlarini obkelarmikin?

* * *

Ko’klam ham goh aldar, g’o’r, boli yo’qdir,
Aldashga yozdayin dajjoli yo’qdir.
Kuzdan bir amallab aldanmay o’tsam,
Qishning aldashgayam majoli yo’qdir.

* * *

Hayotida gulligicha gul,
Yo’lligicha qolaverdi yo’l.
Chunki u bir oshiq so’rovdi,
Xudo berdi bitta qorovul.

* * *

Kuyib o’z jonima ozor chekkizaman men,
Yerdan unib chiqmas urug’ ekkizaman men.
Rasululloh to’g’rilolmay ketgan dunyoga
Nechun tahrir qalamini tekkizaman men.

* * *

Garchand zohirim baland, sarxushmanu qodirman,
Dunyo g’amlarin qumday ichimga solodurman.
Sochdan tirnog’im qadar qum bosmagan yerim yo’q,
Men bunda yurib turgan dashti Karbalodurman.

* * *

Ranjimangiz, soyga, qirga ketgayman,
Shuurga ketgayman, she’rga ketgayman.
Qachon ketsam faqat siz tomon ketdim,
Sizdan ketsam, qaro yerga ketgayman.

* * *

Menam o’z-o’zimcha roz aytdim, ketdim,
Ne aytdim. O’zimga xos aytdim. Ketdim.
Bu dunyoga kelib bor qilgan ishim –
Bir-ikki so’z aytdim. Rost aytdim, ketdim.

* * *

Biz o’tsak-da goho halollikka zor,
Biz o’tsak-da goho shaytonga do’st, yor.
Ajdodlarga tortar go’dak tomiri,
Bolalar ichida avliyolar bor.

* * *

Yaxshilik qil, bilmaganga men tan, biladi,
Baxt qadrini baxt deb yurak yorgan biladi.
Bu boylarning saxovatu hotamtoyligin
Gado bo’lib eshigiga borgan biladi.

хдк

(Tashriflar: umumiy 218, bugungi 1)

Izoh qoldiring