Mukarrama Murodova. She’rlar

091     Ўтган асрнинг 70 йилларида ўзбек шеъриятига ўзига хос овоз ва дард билан кириб келган Мукаррама Муродова номини бугунги авлод эслаб қолишини жуда-жуда истардим. Айниқса, бугун шоира қизларимиз давлат мукофоти илинжида Ватан ҳақида ҳавойи ва дардсиз шеърлари билан шеъриятимиз минтақасини тўлдириб юборган бир пайтда Мукаррама опанинг содда ва дардкаш шеърлари юракларимизни тозалашига, юмшатишига ишонгим келади.

Мукаррама МУРОДОВА
ШЕЪРЛАР
045

* * *

Мен ҳақимда ўйлар эмишсан,
Дўстларингга сўйлар эмишсан.

У ҳам мени ўйлармикан, деб
Олислардан бўйлар эмишсан.

Ёнингдамиш менинг суратим,
Ёдингдамиш менинг суратим.

Аввалида суйсанг ҳам мени,
Айтмабсанмиш пинҳон ёниб жим.

Яна мени ўйлар эмишсан,
Ёниб, ёниб куйлар эмишсан.

Ҳануз мени ўйлармикан, деб
Олислардан бўйлар эмишсан.

* * *

Узоқларни қўмсайди қалбим,
Узоқларга қўнсайди қалбим.
Ёнгинангда ёниб юргандан
Узоқларда сўнсайди қалбим.

Бўйларингни кўрмасам қани,
Тўйларингни кўрмасам қани.
Тонг маҳали ишга ўтарда
Уйларингни кўрмасам қани.

Узоқларни қўмсайди қалбим,
Узоқларда сўнсайди қалбим.

* * *

Сиз йўлнинг уёғида,
Биз эсак буёғида —

Турибмиз узатмай қўл.
Узатсак, қирқилар йўл.

Дарёга ўнг қирғоқ — Сиз,
Сўл қирғоғи эса — Биз.

Учрашиб бўлмас аммо,
Учрашсак, қурир дарё.

Йўл — кўпларнинг қаноти.
Дарё —кўпнинг ҳаёти.

Йўлни кесолмайман, оқ!
Дарёни тўсиш — гуноҳ…

ОНА ТИЛИМ

Онаси бетоблангач,
Уни илк бор ўйлаган,
Жон фидо қилишга шай турган фарзанд мисоли —
Ёниб, она тилини авж пардада куйлаган —
Шоирлардек, мен сени алқамагандим ҳали…
Ёниб ёза олмаган армоним, она тилим!
Мангулик йўлларида сарбоним — она тилим!

Таърифга сиғмас дедим, чунки сен — ҳаёт тузи,
Халқ жигари асрлаб поклаган тоза қонсан.
Куйлаш эмас кўринди, чунки сен — менинг ўзим,
Сен — ўтмишим, ҳаётим, истиқболим, имонсан.
Қалбим ҳосилин йиққан хирмоним, она тилим!
Мангулик йўлларида сарбоним — она тилим!

Шонли йўлинг шархламоқ ортиқчадир, ёқсалар,
Самандарлар мисоли боқий ғолиб қолгансан.
Бўғмоқчи бўлиб келган тиллар шохин қайириб,
Гавҳарларин қўйнингга аста солиб олгансан.
Тош остида етилган маржоним, она тилим!
Мангулик йўлларида сарбоним — она тилим!

Дунёда тиллар кўпдир, ҳаммаси ҳам сержаранг,
Ёлғизим, сен улардан устун демасман зинҳор.
Балки шундан, кўнглимга шубҳа сола — бошлар жанг:
Оламда лотин тили янглиғ ўлган тиллар бор!
Бўлай оби ҳаётинг, дармонинг, она тилим!
Жон олиб жон беришдан дархоним — она тилим!

Не қуйма тафаккурлар, не олим, закий зотлар
Излаб топа олмади чашми ибтидоингни.
Ишонгум: ҳеч қандайин ЭҲМу роботлар
Тополмагай лимиту сарҳад, интиҳоингни.
Собит ишонч, беписанд карвоним, она тилим!
Мангулик йўлларида сарбоним— она тилим!

Ёрга севгисин ҳатто ажнабий тилда айтган
Валадлардан Навоий, Бобур чеккан изтироб.
Кун келиб чин Қомусим зарҳал ила битилгай,
Она тилда ёзилгай Қарор, ҳужжат деган боб.
Қонунда қўриқланган қўрғоним, она тилим!
Мангулик йўлларида сарбоним — она тилим!

Ғурур билан, баралла мадҳ айласам ҳаққим бор.
Бурчлимиз қадринг байроқ айлашга шеъримизда.
Ўттиз милён ўзбекка тақдирсан, рағбат, афкор,
Сен қувват манбаисан бахтимиз, шўримизда.
Шеърият минбаридан Фармоним — она тилим!
Мангулик йўлларида сарбоним — она тилим!

* * *

Табиат, бир кунлик ҳусн ато эт,
Бугун қаршисида ўтирай порлаб.
Бугун жигар-бағрин келайин доғлаб,
Табиат, бир кунлик ҳусн ато эт!

Нодир либосимни кияй, онажон,
Гарчи шоҳиларга эмасдим банда.
Бугун товусмисол товлансин танда,
Нодир либосимни кияй, онажон!

Муҳаббат! Бир кунлик қудрат бер менга..
Тўйига мен ўзим бугун бўлай бош.
Кўзимдан қатра ҳам чиқармайин ёш.
Муҳаббат, бир кунлик қудрат бер менга…

ҚОҚИГУЛЛАР

Ёр тарафга элтар йўллар –
Банд айлабди қоқигуллар.

Қайсидир бир доно демиш:
“Сариқ гуллар – ҳижрон эмиш”.

Сариқ гуллар гилам-гилам,
Гул рангидан йўқдир гинам.

Қоқигулни эккан кимдир
Қиш, баҳору боғбон жимдир.

Баҳор гули гилам-гилам,
Эҳ, сен ёшлик! Мард қизгина!

Ёр тарафга элтар йўллар –
Эгаллабди қоқигуллар.

* * *

Мен ўйлардим, дуч келсак агар
Ўзлигимни йўқотгум тамом.
Пешонамдан тер чиқиб ғар-ғар,
Қўл-оёқда қолмайди дармон.

Ўйлардимки, ўшал ҳисларим
Ғуруримни кетгуси топтаб.
Тўлқинланиб, тинган кўзларим –
Боқармикан ҳолингни сўраб?

Ўйлардиму қўрқиб юрардим,
Биз дуч келдик, тамом ўзга фол.
Бу не бахтки, бу не толеки,
Сенда кечди, менда кутган ҳол?

* * *

Эшигим ортида кезади шарпа,
Чироқни ўчириб, қулоқ тутаман.
Ўзимни бир лаҳза, о, унутаман,
Эшигим ортида кезади шарпа.

Иқболим турибди, ана, қаршимда,
Чиқмоққа шошаман мен унга пешвоз.
Қоронғи уй ичра қиламан пардоз,
Иқболим турибди, ана, қаршимда.

Эшик тутқичида титрар қўлларим,
Бошимда бир нарса портлайди шу тоб,
Юрагим виждонга беролмай жавоб,
Эшик тутқичидан олдим қўлларим.

ЧОРЛАШ

Майлига, нима деб ўйласанг, ўйла,
Майлига, не келса кўнглига унинг.
Барибир ўтарман мен сени ўйлаб,
Йилда бир олисдан кўриниб қўйгин.

Илтижо қилмасман чорлаб ёнимга,
Дуч келсанг, ўтарман кўз қирин ташлаб.
Тан олдим, ортиқ бахт йўқ имконимда –
Кўриб, бир хўрсиниб олишдан бошқа.

* * *

Қуюлтиргил, ҳаво туманни,
Кўрсатмай тур қуёшни бир бор.
Ногоҳ, қайғу қуршади мени,
Ёшимни ул кўрмасин зинҳор

Чарақлашдан чарақла, осмон,
Қуёш, юлдуз пориллаб турсин.
Кўзимда нур, кулгилар – шодмон,
Шодлигимни ул кўриб қўйсин.

* * *

Бошини ёстиққа олиб қўяй деб,
Уйғонсам,
Қизим –
Ғунчадек қимтиниб, тугуниб ётар.
Ой уни имларди ойнага келиб,
Сочига юлдузлар қадар эди зар.

Юракдан юзига тушган учқунлар
Оралаб ёйилди ҳайрат қушларим.
Бу қандай баҳорий тошқин, кўчкинлар,
Тун, менга аён эт қизим тушларин?

* * *

Биз кечирган юлдузсиз тунлар
Туташтирди йўлларимизни.
Ҳамроҳига зор ёлғиз унлар
Бирлаштирди қўлларимизни.

Ва уйғониб ғафлатдан, бирдан
Таниб қолди юракни юрак.
Бу кунларга бўлиб ёдгорлик
Эртанги ҳур кунлар қолажак.

* * *

Қайтма, қайтма,
Қайтма, тўлқин,
Яна битта журъат қил!
Сен – денгизнинг истиқболи,
Юкдан туғилган ўғил.

Қайтма, қайтма,
Қайтма, тўлқин.
Шиддат отин қамчила.
Тош соҳиллар нурар, албат,
Турсанг доим қайчилаб.

Қайтма, тўлқин,
Тўлқин, қайтма!..

091
O’tgan asrning 70 yillarida o’zbek she’riyatiga o’ziga xos ovoz va dard bilan kirib kelgan Mukarrama Murodova nomini bugungi avlod eslab qolishini juda-juda istardim. Ayniqsa, bugun shoira qizlarimiz davlat mukofoti ilinjida Vatan haqida havoyi va dardsiz she’rlari bilan rasmiy adabiy nashrlarimizni to’ldirib yuborgan bir paytda Mukarrama opaning sodda va dardkash she’rlari yuraklarimizni tozalashiga, yumshatishiga ishongim keladi.

Mukarrama MURODOVA
SHE’RLAR
045

* * *

042

Men haqimda o’ylar emishsan,
Do’stlaringga so’ylar emishsan.

U ham meni o’ylarmikan, deb
Olislardan bo’ylar emishsan.

Yoningdamish mening suratim,
Yodingdamish mening suratim.

Avvalida suysang ham meni,
Aytmabsanmish pinhon yonib jim.

Yana meni o’ylar emishsan,
Yonib, yonib kuylar emishsan.

Hanuz meni o’ylarmikan, deb
Olislardan bo’ylar emishsan.

* * *

Uzoqlarni qo’msaydi qalbim,
Uzoqlarga qo’nsaydi qalbim.
Yonginangda yonib yurgandan
Uzoqlarda so’nsaydi qalbim.

Bo’ylaringni ko’rmasam qani,
To’ylaringni ko’rmasam qani.
Tong mahali ishga o’tarda
Uylaringni ko’rmasam qani.

Uzoqlarni qo’msaydi qalbim,
Uzoqlarda so’nsaydi qalbim.

* * *

Siz yo’lning uyog’ida,
Biz esak buyog’ida —

Turibmiz uzatmay qo’l.
Uzatsak, qirqilar yo’l.

Daryoga o’ng qirg’oq — Siz,
So’l qirg’og’i esa — Biz.

Uchrashib bo’lmas ammo,
Uchrashsak, qurir daryo.

Yo’l — ko’plarning qanoti.
Daryo —ko’pning hayoti.

Yo’lni kesolmayman, oq!
Daryoni to’sish — gunoh…

ONA TILIM

Onasi betoblangach,
Uni ilk bor o’ylagan,
Jon fido qilishga shay turgan farzand misoli —
Yonib, ona tilini avj pardada kuylagan —
Shoirlardek, men seni alqamagandim hali…
Yonib yoza olmagan armonim, ona tilim!
Mangulik yo’llarida sarbonim — ona tilim!

Ta’rifga sig’mas dedim, chunki sen — hayot tuzi,
Xalq jigari asrlab poklagan toza qonsan.
Kuylash emas ko’rindi, chunki sen — mening o’zim,
Sen — o’tmishim, hayotim, istiqbolim, imonsan.
Qalbim hosilin yiqqan xirmonim, ona tilim!
Mangulik yo’llarida sarbonim — ona tilim!

Shonli yo’ling sharxlamoq ortiqchadir, yoqsalar,
Samandarlar misoli boqiy g’olib qolgansan.
Bo’g’moqchi bo’lib kelgan tillar shoxin qayirib,
Gavharlarin qo’yningga asta solib olgansan.
Tosh ostida yetilgan marjonim, ona tilim!
Mangulik yo’llarida sarbonim — ona tilim!

Dunyoda tillar ko’pdir, hammasi ham serjarang,
Yolg’izim, sen ulardan ustun demasman zinhor.
Balki shundan, ko’nglimga shubha sola — boshlar jang:
Olamda lotin tili yanglig’ o’lgan tillar bor!
Bo’lay obi hayoting, darmoning, ona tilim!
Jon olib jon berishdan darxonim — ona tilim!

Ne quyma tafakkurlar, ne olim, zakiy zotlar
Izlab topa olmadi chashmi ibtidoingni.
Ishongum: hech qandayin EHMu robotlar
Topolmagay limitu sarhad, intihoingni.
Sobit ishonch, bepisand karvonim, ona tilim!
Mangulik yo’llarida sarbonim— ona tilim!

Yorga sevgisin hatto ajnabiy tilda aytgan
Valadlardan Navoiy, Bobur chekkan iztirob.
Kun kelib chin Qomusim zarhal ila bitilgay,
Ona tilda yozilgay Qaror, hujjat degan bob.
Qonunda qo’riqlangan qo’rg’onim, ona tilim!
Mangulik yo’llarida sarbonim — ona tilim!

G’urur bilan, baralla madh aylasam haqqim bor.
Burchlimiz qadring bayroq aylashga she’rimizda.
O’ttiz milyon o’zbekka taqdirsan, rag’bat, afkor,
Sen quvvat manbaisan baxtimiz, sho’rimizda.
She’riyat minbaridan Farmonim — ona tilim!
Mangulik yo’llarida sarbonim — ona tilim!

* * *

Tabiat, bir kunlik husn ato et,
Bugun qarshisida o’tiray porlab.
Bugun jigar-bag’rin kelayin dog’lab,
Tabiat, bir kunlik husn ato et!

Nodir libosimni kiyay, onajon,
Garchi shohilarga emasdim banda.
Bugun tovusmisol tovlansin tanda,
Nodir libosimni kiyay, onajon!

Muhabbat! Bir kunlik qudrat ber menga..
To’yiga men o’zim bugun bo’lay bosh.
Ko’zimdan qatra ham chiqarmayin yosh.
Muhabbat, bir kunlik qudrat ber menga…

QOQIGULLAR

Yor tarafga eltar yo’llar –
Band aylabdi qoqigullar.

Qaysidir bir dono demish:
“Sariq gullar – hijron emish”.

Sariq gullar gilam-gilam,
Gul rangidan yo’qdir ginam.

Qoqigulni ekkan kimdir
Qish, bahoru bog’bon jimdir.

Bahor guli gilam-gilam,
Eh, sen yoshlik! Mard qizgina!

Yor tarafga eltar yo’llar –
Egallabdi qoqigullar.

* * *

Men o’ylardim, duch kelsak agar
O’zligimni yo’qotgum tamom.
Peshonamdan ter chiqib g’ar-g’ar,
Qo’l-oyoqda qolmaydi darmon.

O’ylardimki, o’shal hislarim
G’ururimni ketgusi toptab.
To’lqinlanib, tingan ko’zlarim –
Boqarmikan holingni so’rab?

O’ylardimu qo’rqib yurardim,
Biz duch keldik, tamom o’zga fol.
Bu ne baxtki, bu ne toleki,
Senda kechdi, menda kutgan hol?

* * *

Eshigim ortida kezadi sharpa,
Chiroqni o’chirib, quloq tutaman.
O’zimni bir lahza, o, unutaman,
Eshigim ortida kezadi sharpa.

Iqbolim turibdi, ana, qarshimda,
Chiqmoqqa shoshaman men unga peshvoz.
Qorong’i uy ichra qilaman pardoz,
Iqbolim turibdi, ana, qarshimda.

Eshik tutqichida titrar qo’llarim,
Boshimda bir narsa portlaydi shu tob,
Yuragim vijdonga berolmay javob,
Eshik tutqichidan oldim qo’llarim.

CHORLASH

Mayliga, nima deb o’ylasang, o’yla,
Mayliga, ne kelsa ko’ngliga uning.
Baribir o’tarman men seni o’ylab,
Yilda bir olisdan ko’rinib qo’ygin.

Iltijo qilmasman chorlab yonimga,
Duch kelsang, o’tarman ko’z qirin tashlab.
Tan oldim, ortiq baxt yo’q imkonimda –
Ko’rib, bir xo’rsinib olishdan boshqa.

* * *

Quyultirgil, havo tumanni,
Ko’rsatmay tur quyoshni bir bor.
Nogoh, qayg’u qurshadi meni,
Yoshimni ul ko’rmasin zinhor

Charaqlashdan charaqla, osmon,
Quyosh, yulduz porillab tursin.
Ko’zimda nur, kulgilar – shodmon,
Shodligimni ul ko’rib qo’ysin.

* * *

Boshini yostiqqa olib qo’yay deb,
Uyg’onsam,
Qizim –
G’unchadek qimtinib, tugunib yotar.
Oy uni imlardi oynaga kelib,
Sochiga yulduzlar qadar edi zar.

Yurakdan yuziga tushgan uchqunlar
Oralab yoyildi hayrat qushlarim.
Bu qanday bahoriy toshqin, ko’chkinlar,
Tun, menga ayon et qizim tushlarin?

* * *

Biz kechirgan yulduzsiz tunlar
Tutashtirdi yo’llarimizni.
Hamrohiga zor yolg’iz unlar
Birlashtirdi qo’llarimizni.

Va uyg’onib g’aflatdan, birdan
Tanib qoldi yurakni yurak.
Bu kunlarga bo’lib yodgorlik
Ertangi hur kunlar qolajak.

* * *

Qaytma, qaytma,
Qaytma, to’lqin,
Yana bitta jur’at qil!
Sen – dengizning istiqboli,
Yukdan tug’ilgan o’g’il.

Qaytma, qaytma,
Qaytma, to’lqin.
Shiddat otin qamchila.
Tosh sohillar nurar, albat,
Tursang doim qaychilab.

Qaytma, to’lqin,
To’lqin, qaytma!..

06

(Tashriflar: umumiy 112, bugungi 1)

Izoh qoldiring