Shukur Qurbon. Ramazoni sharif ilhomlari (1)

065Таниқли  шоир Шукур Қурбон  таваллудининг 65 йиллиги олдидан

   Шоир Шукур Қурбоннинг ўзбек шеъриятида ўзига муносиб ўрни бор. Унинг шеърлари, хусусан тарихий достонлари адабиётимиз хазинасидан муносиб ўрин олган. Шоир таваллудининг 65 йиллиги олдидан унинг  куни-кеча кириб келган қутлуғ Рамазони шарифга бағишланган бир туркум шеърини тақдим этамиз.

Шукур ҚУРБОН
РАМАЗОНИ ШАРИФ ИЛҲОМЛАРИ
04

05   Шукур Қурбон (Олимжон ўғли) — 1951 йил 6 июлда Андижон вилоятининг Балиқчи туманида туғилган. ЎзМУнинг филология факультетини битириб (1968-73), «Шарқ юлдузи» журнали таҳририятида иш фаолиятини бошлаган. Шундан кейин Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасинингТошкент вилоят бўлимида, Ўзбекистон телерадиокомпаниясида, «Соғлом авлод учун» журнали муҳарририятида хизмат қилган. Илк шеърлари Ўзбекистон Қаҳрамони, атоқли адабиётшунос олим Озод Шарафиддинов назарига тушган, устоз унга «Оқ йўл» тилаган. Шоир битиклари дарслик ва қўлланмалардан ўрин олган. Ўзбекистон радиоси «Олтин фонди»да унинг радиопостановка ва юзга яқин қўшиқлари сақланмоқда. Маънавий-маърифий йўналишдаги асарлари учун 1989 йилда шоир Мовароуннаҳр мусулмонлари диний бошқармаси мукофоти соҳиби. Шоир мустақиллик йилларида самарали ижод қилди. Ўнга яқин шеърий тўплам, йигирмага яқин қўшиқ, Озод Шарафиддинов, Абдулла Орипов, Тоҳир Малик ва Муҳаммад Юсуфлар ҳақида бадиа ва эсселар яратди. Жонажон истиқлолимизни шарафловчи сонетлар гулдастасини эълон қилдирди (“Шарқ юлдузи” журналида), маънавиятимиз мероси бўлмиш ҳадиси шарифлар асосида ёзилган 1600 та тўртлиги адабиётимизда ўзига хос воқеа бўлди. Таржима соҳасида ҳам шоир баракали қалам тебратган: у жаҳон адабиёти вакилларидан Франческо Петрарк Адам Мицкевич, Жак Превер, Нозим Ҳикмат, М. Ю. Лермонтов, А. С.Пушкин, Расул Ҳамзатов, Е. Евтушенко ва бошқаларнинг асарларини она тилимизга ўгирган. Шукур Қурбон 1982 йилдан бери Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси. Бугунги кунда Шукур Қурбон Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси “Нашриёт-матбаахизмати”ида бош муҳаррир лавозимида фаолият юритади.

04

***

Рамазони шариф, бошландинг, наҳот?
Файзингдан кўзларим ёшланди, ҳайҳот!
Сенда поклик, сенда эзгулик қанча!
Сен тугасанг, тугаб қолмасми ҳаёт?!

***

Майда фикрлар-ла тўлдирдик онгни,
Арзимас дардлар-ла қийнаймиз жонни.
Дўстим, рамазони шариф жуда кам,
Ўттиз кунда поклаб бўлмас дунёни.

***

Рамазони шариф уқдиради, бас:
Ҳаёт еб-ичишдан иборат эмас.
Оллоҳни таниган ва соғлом инсон
Бу юксак каломни нотўғри демас.

***

Нафс деб тўлғондик, югурдик-елдик,
Охир ўзгармас бир қарорга келдик:
Муҳим билмасайдик емоқ-ичмоқни,
Бошқа нарса билан синалар эдик.

***

Кундузи оч юрганлар кечаси ўлмас,
Рўза тутган, тутмаган бир бўлиб қолмас.
Берар белги, ишора, албатта, Аллоҳ,
Бу гапларни оғзи очиқлар билмас.

***

Рамазони шариф, ҳар кунинг байрам –
Саҳарлигинг сирли, ифторлигинг ҳам,
Байрам шиори, куй, рақс-наволари
Ёт кўзлардан нари – дилда мужассам.

***

Яратган Эгам ва банда ўртасида бор
Кўринмас бир ришта – мангу барқарор.
Ўша ҳаёт-мамот сизу биз учун,
Буни ким ҳис этмас – йўқ ундан абгор.

***

Аллоҳни таниш-чун берилган бу онг,
Иймон деб ёниш-чун берилган бу онг.
Рамазон рўзасини тутиш бир умр
Нафсни тийишга асқотса, не тонг!

***

Ё Раб! Исминг айтиб, сўзни покладик,
Сен томон қарадик – кўзни покладик.
Бор-йўғи ўттиз кун рўзангни тутиб,
Қанчалаб гуноҳдан ўзни покладик.

ШЕЪРГА ТУШГАН ҲАДИСИ ШАРИФЛАРДАН

1.
Икки учи бўлгандек таёқнинг, болам,
Ота-онанг жаннатинг, дўзаҳингдир ҳам.
Дуосин олганлар тушар жаннатга,
Қарғишин олганлар жойи – жаҳаннам.

2.

Кимки хизматин қилиб кекса ота-онасин
Ё улардан бирининг дуосин ололмаса,
Бурни ерга ишқалансин, бурни ерга ишқалансин,
Бурни ерга ишқалансин, жаннатий бўлолмаса.

РАМАЗОН ҚЎШИҒИН АЙТИБ КЕЛДИЛАР

Маслаҳат қилдилар, журъат қилдилар,
Баъзи катталардан сўраб билдилар,
Кўҳна удумларни ҳурмат қилдилар,
Минг йиллик йўллардан қайтиб келдилар,
Болалар рамазон айтиб келдилар.

Бири босиқ эди, бири шўх эди,
Ўт эди юраклар, кўзлар чўғ эди,
Устлари бут эди, қорни тўқ эди,
Минг йиллик йўллардан қайтиб келдилар,
Болалар рамазон айтиб келдилар.

Уйлар қават-қават эди ва баланд,
Зиналар, зиналар эди беадад,
Эшиклар темирдан эди қатма-қат,
Минг йиллик йўллардан қайтиб келдилар,
Болалар рамазон айтиб келдилар.

Ҳеч кимса йўқ каби, тингладилар жим,
Тошдай қотиб қалби, тингладилар жим,
Очмади уларга эшикни ҳеч ким,
Минг йиллик йўллардан қайтиб келдилар,
Болалар рамазон айтиб келдилар.

Табаррук сўзларга тўлди йўлаклар,
Ҳижолат ичинда сўлди йўлаклар,
Заҳаранда билан кулди юраклар:
Минг йиллик йўллардан қайтиб кетдилар,
Болалар рамазон айтиб кетдилар.

065

Shukur QURBON
RAMAZONI SHARIF ILHOMLARI
04

 09Shukur Qurbon (Olimjon o’g’li) — 1951 yil 6 iyulda Andijon viloyatining Baliqchi tumanida tug’ilgan. O’zMUning filologiya fakul`tetini bitirib (1968-73), «Sharq yulduzi» jurnali tahririyatida ish faoliyatini boshlagan. Shundan keyin O’zbekiston Yozuvchilar uyushmasiningToshkent viloyat bo’limida, O’zbekiston teleradiokompaniyasida, «Sog’lom avlod uchun» jurnali muharririyatida xizmat qilgan. Ilk she’rlari O’zbekiston Qahramoni, atoqli adabiyotshunos olim Ozod Sharafiddinov nazariga tushgan, ustoz unga «Oq yo’l» tilagan. Shoir bitiklari darslik va qo’llanmalardan o’rin olgan. O’zbekiston radiosi «Oltin fondi»da uning radiopostanovka va yuzga yaqin qo’shiqlari saqlanmoqda. Ma’naviy-ma’rifiy yo’nalishdagi asarlari uchun 1989 yilda shoir Movarounnahr musulmonlari diniy boshqarmasi mukofoti sohibi. Shoir mustaqillik yillarida samarali ijod qildi. O’nga yaqin she’riy to’plam, yigirmaga yaqin qo’shiq, Ozod Sharafiddinov, Abdulla Oripov, Tohir Malik va Muhammad Yusuflar haqida badia va esselar yaratdi. Jonajon istiqlolimizni sharaflovchi sonetlar guldastasini e’lon qildirdi (“Sharq yulduzi” jurnalida), ma’naviyatimiz merosi bo’lmish hadisi shariflar asosida yozilgan 1600 ta to’rtligi adabiyotimizda o’ziga xos voqea bo’ldi. Tarjima sohasida ham shoir barakali qalam tebratgan: u jahon adabiyoti vakillaridan Franchesko Petrark Adam Mitskevich, Jak Prever, Nozim Hikmat, M. YU. Lermontov, A. S.Pushkin, Rasul Hamzatov, YE. Yevtushenko va boshqalarning asarlarini ona tilimizga o’girgan. Shukur Qurbon 1982 yildan beri O’zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi. Bugungi kunda Shukur Qurbon Alisher Navoiy nomidagi O’zbekiston Milliy kutubxonasi “Nashriyot-matbaaxizmati”ida bosh muharrir lavozimida faoliyat yuritadi.

04

***

Ramazoni sharif, boshlanding, nahot?
Fayzingdan ko’zlarim yoshlandi, hayhot!
Senda poklik, senda ezgulik qancha!
Sen tugasang, tugab qolmasmi hayot?!

***

Mayda fikrlar-la to’ldirdik ongni,
Arzimas dardlar-la qiynaymiz jonni.
Do’stim, ramazoni sharif juda kam,
O’ttiz kunda poklab bo’lmas dunyoni.

***

Ramazoni sharif uqdiradi, bas:
Hayot yeb-ichishdan iborat emas.
Ollohni tanigan va sog’lom inson
Bu yuksak kalomni noto’g’ri demas.

***

Nafs deb to’lg’ondik, yugurdik-yeldik,
Oxir o’zgarmas bir qarorga keldik:
Muhim bilmasaydik yemoq-ichmoqni,
Boshqa narsa bilan sinalar edik.

***

Kunduzi och yurganlar kechasi o’lmas,
Ro’za tutgan, tutmagan bir bo’lib qolmas.
Berar belgi, ishora, albatta, Alloh,
Bu gaplarni og’zi ochiqlar bilmas.

***

Ramazoni sharif, har kuning bayram –
Saharliging sirli, iftorliging ham,
Bayram shiori, kuy, raqs-navolari
Yot ko’zlardan nari – dilda mujassam.

***

Yaratgan Egam va banda o’rtasida bor
Ko’rinmas bir rishta – mangu barqaror.
O’sha hayot-mamot sizu biz uchun,
Buni kim his etmas – yo’q undan abgor.

***

Allohni tanish-chun berilgan bu ong,
Iymon deb yonish-chun berilgan bu ong.
Ramazon ro’zasini tutish bir umr
Nafsni tiyishga asqotsa, ne tong!

***

YO Rab! Isming aytib, so’zni pokladik,
Sen tomon qaradik – ko’zni pokladik.
Bor-yo’g’i o’ttiz kun ro’zangni tutib,
Qanchalab gunohdan o’zni pokladik.

SHE’RGA TUSHGAN HADISI SHARIFLARDAN

1.
Ikki uchi bo’lgandek tayoqning, bolam,
Ota-onang jannating, do’zahingdir ham.
Duosin olganlar tushar jannatga,
Qarg’ishin olganlar joyi – jahannam.

2.

Kimki xizmatin qilib keksa ota-onasin
YO ulardan birining duosin ololmasa,
Burni yerga ishqalansin, burni yerga ishqalansin,
Burni yerga ishqalansin, jannatiy bo’lolmasa.

RAMAZON QO’SHIG’IN AYTIB KELDILAR

Maslahat qildilar, jur’at qildilar,
Ba’zi kattalardan so’rab bildilar,
Ko’hna udumlarni hurmat qildilar,
Ming yillik yo’llardan qaytib keldilar,
Bolalar ramazon aytib keldilar.

Biri bosiq edi, biri sho’x edi,
O’t edi yuraklar, ko’zlar cho’g’ edi,
Ustlari but edi, qorni to’q edi,
Ming yillik yo’llardan qaytib keldilar,
Bolalar ramazon aytib keldilar.

Uylar qavat-qavat edi va baland,
Zinalar, zinalar edi beadad,
Eshiklar temirdan edi qatma-qat,
Ming yillik yo’llardan qaytib keldilar,
Bolalar ramazon aytib keldilar.

Hech kimsa yo’q kabi, tingladilar jim,
Toshday qotib qalbi, tingladilar jim,
Ochmadi ularga eshikni hech kim,
Ming yillik yo’llardan qaytib keldilar,
Bolalar ramazon aytib keldilar.

Tabarruk so’zlarga to’ldi yo’laklar,
Хijolat ichinda so’ldi yo’laklar,
Zaharanda bilan kuldi yuraklar:
Ming yillik yo’llardan qaytib ketdilar,
Bolalar ramazon aytib ketdilar.

07

(Tashriflar: umumiy 99, bugungi 1)

Izoh qoldiring