Usmon Qo’chqor. Yoding har narsani yoddan chiqardi

Ashampoo_Snap_2016.11.05_15h39m08s_008_.png    Муаллифдан: Шарқ меъморчилигида муқарнас деб аталувчи усул бор. Биноларнинг гумбаз ва қуббаларига ушбу усулда ўйма ёки қабариқ қилиб ишланган бир хил шакл, айни ўлчамдаги нақшларида ўзига хос ҳаётий фалсафа ҳам яширинган дейишади. Мумтоз адабиётда бу сўзнинг “осмон”, “кўк гумбази”, “фалак чархи” каби маънолари ҳам бор. Шеъриятимизда иккиликлар ўз жанрига кўра турфа номлар билан аталса-да, мен ўз машқларимни муқарнас деб аташни ҳавас қилдим.

Усмон ҚЎЧҚОР
ЁДИНГ ҲАР НАРСАНИ ЁДДАН ЧИҚАРДИ
009

Усмон Қўчқор 1953 йил 15 июлида Бухоро вилоятининг Шофиркон туманида туғилган. ТошДУнинг филология факультетини тамомлаган (1975). «Ҳаяжонга кўмилган дунё» (1982), «Акссиз садолар» (1986), «Уйқудаги минора» (1987), «Оғир карвон» (1991), «Чамангул» (1996), «Ширқ» каби шеърий китоблари нашр этилган. «Қувғун» достони ва «Имом Бухорий» шеърий драмасининг муаллифи. Ҳусайн Жовиднинг «Амир Темур» ва «Шайх Санъон» драмаларини, Юсуф Самадўғлининг «Қатл куни», Анорнинг «Беш қаватли уйнинг олтинчи қавати», Собир Рустамхонлининг «Кўк тангри» романлари, турк ва азарбайжон шоирлари шеърларини ўзбек тилига таржима қилган.

009

Эй Навоий, тоқини мен доғи ашкимдан йиқай,
Чун менга қисм этти бу чархи муқарнас йиғламоқ.

Алишер Навоий

* * *
c1f7ff06c8b9d5ba467d33e30bf7f694.jpg
Кенг битта тўн кийсам, хоҳ терс, ўнг кийсам,
Тиздан қуйи тушиб турса енглари.

* * *

Ҳам азал, ҳам абад менинг кўнглимда,
Унга дуч келгайсан қай ёндан келсанг.

* * *

Тонг ўрнин шом олар, не тонг, хазондек
Учириб кетса бул шамоллар мени.

* * *

Мен сенга юзма-юз чиқмоқчи эдим,
Юзимга урилди ўтрук шамоллар.

* * *

Нафсимнинг ҳур ити ҳуриди, эвоҳ,
Тишланган ойларга ташланмоқ бўлар.

* * *

Ўйинга тушса-да шомон шамоллар,
Шом олди қуволмас рўёларимни.

* * *

Кўлкадан ўтаман чумоли каби,
Кўлка эгасига тушмайди кўзим.
* * *
Азал жамолидан бир шамол келди –
Йиғлади азалнинг жамолисан деб.
* * *
Овозанг эшитдим, овозингни – йўқ,
Юзингни кўрсаму тоғдай кул бўлсам.

* * *

Елланиб ўтаркан этагинг ели,
Тўзғиб кетсам Қаҳкашон каби.

* * *

Йўл индим, ялиндим, такбирга келдим,
Хок эдим, пок бўлдим Акбар отингдан.

* * *

Юрагимга тушди буюк бир қўрқув,
Қўрқмасдан қўйдим мен энди ҳеч кимдан.

* * *

Кўнглимнинг уйига тўрт девор қўйдим –
Ишорат, иродат, ибрат, итоат.

* * *

Эргашиб борадир қаерга борсам,
Сужудга бордиму вужуддан бездим.

* * *

Кўрмана керакмас, келиб кўр мани,
Тикилиб турибман кўзларим юмиб.
* * *
Теран хилватларга қочганим сари
Теранлашиб борди сенинг нигоҳинг.

* * *

Ошиқдан ошиқроқ ошиқмоқдаман,
Эшигин бекитмай турсайди Тавба.

* * *

Шам оппоқ йиғлади, мен йиғладим қон,
Билдим, алвон экан муҳаббат ранги.

* * *

Куз айтди баҳоринг олдиндадир деб,
Баҳор йиғлаб мени кузга кузатди.

* * *

Фаслингдан умид йўқ, умид – васлингдан,
Еган олмам учун афу эт мени.

* * *

Ярқ этиб кўнгилнинг кўзи очилди,
Юм-юм меҳр тўкиб чиқар ҳар кеча.

* * *

Бол оққан, сут оққан ариқлар дея
Нафсим қитиқлама… Менга васлинг бас.

* * *

Кўнгилнинг уйини кенг қилдим беҳад,
Энди унга сиғмас Сендан ўзгаси.

* * *

Қон қонга, жон жонга қоришиб кетди,
Тандирдан нон эмас, сув чиқиб келар.

* * *

Уҳ, мени кемангга олгин, уҳ, мени,
Ботиб бораётир ерга оёғим.

* * *

Ёдинг ҳар нарсани ёддан чиқарди,
Дўзахга кирсам ҳам – ёдда Сен ўзинг…

* * *

Ювсайдим, қувсайдим Улуғ кунгача
Буғдойдан бошланган гуноҳларимни.

* * *

Умримга бепоён таскин битта сўз:
Кўнгил, кўнгил; кўнгил, кўнгил; кўнгил, кўн…

* * *

Куй энди, юракнинг ёнмоғи гумон,
Руҳ учди, қолган бу вужуд – куйинди.

* * *

Қошларинг хаёли кетмас қошимдан…
Очунда қоч ундан, очунда қоч ундан…

* * *

Ёрдан чиққан бу жафо ётдан чиқмас,
Кўнгилдан чиқмагай, ҳеч ёддан чиқмас.

* * *

Лабо-лаб қонли май ичдим лаб оллаб,
Балойи ишқдан озод лоуболийман.

* * *

Умид юлдузларинг пир-пир чекинди,
Ҳар битта қайғуни бир-бир чек энди.

* * *

Қаёнда эдинг сен, қай онда эдинг,
Эй менинг пинҳоним, аёним менинг.

* * *

Гумон уммонини босди бир туман,
Еру осмон чўкди, иймон чўкмади.

* * *

Ул-булдан куйган бир чўғми бул булбул,
Ёнди ул қўнган гул, чаманлар куйди.

* * *

Ҳайрато, биз ҳайратомуз гул кўрдик,
Шабнам бўлиб йиғлашни маъқул кўрдик.

* * *

Муаззин, овозинг бунчалар ҳазин,
Ишққа чақирмаслар. Кўнгил ухламас.

* * *

Ҳузурига юз буриб айтма узрлар,
Бу ўтдан ҳузурлар қилгин, ҳузурлар.

* * *

Тунлар юлдузларга боқиб ётурман,
Ҳали ёпилмаган умиднинг томи.

* * *

Ишқ – бу не тўзонди, қўлим узанди,
Ердан оёғимни ўзинг уз энди.

* * *

Куйиб кетмоқдаман кўрмайин ҳали,
Жамолинг кўрганда не кечар ҳолим.

* * *

Шунчалик кенгсанки, кечмоққа шайсан
Қилиб улгурмаган гуноҳларимни.

Манба: «Китоб дунёси» газетасининг веб-саҳифаси

   Muallifdan: Sharq me’morchiligida muqarnas deb ataluvchi usul bor. Binolarning gumbaz va qubbalariga ushbu usulda o’yma yoki qabariq qilib ishlangan bir xil shakl, ayni o’lchamdagi naqshlarida o’ziga xos hayotiy falsafa ham yashiringan deyishadi. Mumtoz adabiyotda bu so’zning “osmon”, “ko’k gumbazi”, “falak charxi” kabi ma’nolari ham bor. She’riyatimizda ikkiliklar o’z janriga ko’ra turfa nomlar bilan atalsa-da, men o’z mashqlarimni muqarnas deb atashni havas qildim.

Usmon QO’CHQOR
YODING HAR NARSANI YODDAN CHIQARDI

009

   Usmon Qo’chqor 1953 yil 15 iyulida Buxoro viloyatining Shofirkon tumanida tug’ilgan. ToshDUning filologiya fakul`tetini tamomlagan (1975). «Hayajonga ko’milgan dunyo» (1982), «Akssiz sadolar» (1986), «Uyqudagi minora» (1987), «Og’ir karvon» (1991), «Chamangul» (1996), «Shirq» kabi she’riy kitoblari nashr etilgan. «Quvg’un» dostoni va «Imom Buxoriy» she’riy dramasining muallifi. Husayn Jovidning «Amir Temur» va «Shayx San’on» dramalarini, Yusuf Samado’g’lining «Qatl kuni», Anorning «Besh qavatli uyning oltinchi qavati», Sobir Rustamxonlining «Ko’k tangri» romanlari, turk va azarbayjon shoirlari she’rlarini o’zbek tiliga tarjima qilgan.

009

Ey Navoiy, toqini men dog’i ashkimdan yiqay,
Chun menga qism etti bu charxi muqarnas yig’lamoq.

Alisher Navoiy

* * *
104325720_mosque_casablanca_04.jpg
Keng bitta to’n kiysam, xoh ters, o’ng kiysam,
Tizdan quyi tushib tursa yenglari.

* * *

Ham azal, ham abad mening ko’nglimda,
Unga duch kelgaysan qay yondan kelsang.

* * *

Tong o’rnin shom olar, ne tong, xazondek
Uchirib ketsa bul shamollar meni.

* * *

Men senga yuzma-yuz chiqmoqchi edim,
Yuzimga urildi o’truk shamollar.

* * *

Nafsimning hur iti huridi, evoh,
Tishlangan oylarga tashlanmoq bo’lar.

* * *

O’yinga tushsa-da shomon shamollar,
Shom oldi quvolmas ro’yolarimni.

* * *

Ko’lkadan o’taman chumoli kabi,
Ko’lka egasiga tushmaydi ko’zim.
* * *
Azal jamolidan bir shamol keldi –
Yig’ladi azalning jamolisan deb.
* * *
Ovozang eshitdim, ovozingni – yo’q,
Yuzingni ko’rsamu tog’day kul bo’lsam.

* * *

Yellanib o’tarkan etaging yeli,
To’zg’ib ketsam Qahkashon kabi.

* * *

Yo’l indim, yalindim, takbirga keldim,
Xok edim, pok bo’ldim Akbar otingdan.

* * *

Yuragimga tushdi buyuk bir qo’rquv,
Qo’rqmasdan qo’ydim men endi hech kimdan.

* * *

Ko’nglimning uyiga to’rt devor qo’ydim –
Ishorat, irodat, ibrat, itoat.

* * *

Ergashib boradir qaerga borsam,
Sujudga bordimu vujuddan bezdim.

* * *

Ko’rmana kerakmas, kelib ko’r mani,
Tikilib turibman ko’zlarim yumib.
* * *
Teran xilvatlarga qochganim sari
Teranlashib bordi sening nigohing.

* * *

Oshiqdan oshiqroq oshiqmoqdaman,
Eshigin bekitmay tursaydi Tavba.

* * *

Sham oppoq yig’ladi, men yig’ladim qon,
Bildim, alvon ekan muhabbat rangi.

* * *

Kuz aytdi bahoring oldindadir deb,
Bahor yig’lab meni kuzga kuzatdi.

* * *

Faslingdan umid yo’q, umid – vaslingdan,
Yegan olmam uchun afu et meni.

* * *

Yarq etib ko’ngilning ko’zi ochildi,
Yum-yum mehr to’kib chiqar har kecha.

* * *

Bol oqqan, sut oqqan ariqlar deya
Nafsim qitiqlama… Menga vasling bas.

* * *

Ko’ngilning uyini keng qildim behad,
Endi unga sig’mas Sendan o’zgasi.

* * *

Qon qonga, jon jonga qorishib ketdi,
Tandirdan non emas, suv chiqib kelar.

* * *

Uh, meni kemangga olgin, uh, meni,
Botib borayotir yerga oyog’im.

* * *

Yoding har narsani yoddan chiqardi,
Do’zaxga kirsam ham – yodda Sen o’zing…

* * *

Yuvsaydim, quvsaydim Ulug’ kungacha
Bug’doydan boshlangan gunohlarimni.

* * *

Umrimga bepoyon taskin bitta so’z:
Ko’ngil, ko’ngil; ko’ngil, ko’ngil; ko’ngil, ko’n…

* * *

Kuy endi, yurakning yonmog’i gumon,
Ruh uchdi, qolgan bu vujud – kuyindi.

* * *

Qoshlaring xayoli ketmas qoshimdan…
Ochunda qoch undan, ochunda qoch undan…

* * *

Yordan chiqqan bu jafo yotdan chiqmas,
Ko’ngildan chiqmagay, hech yoddan chiqmas.

* * *

Labo-lab qonli may ichdim lab ollab,
Baloyi ishqdan ozod louboliyman.

* * *

Umid yulduzlaring pir-pir chekindi,
Har bitta qayg’uni bir-bir chek endi.

* * *

Qayonda eding sen, qay onda eding,
Ey mening pinhonim, ayonim mening.

* * *

Gumon ummonini bosdi bir tuman,
Yeru osmon cho’kdi, iymon cho’kmadi.

* * *

Ul-buldan kuygan bir cho’g’mi bul bulbul,
Yondi ul qo’ngan gul, chamanlar kuydi.

* * *

Hayrato, biz hayratomuz gul ko’rdik,
Shabnam bo’lib yig’lashni ma’qul ko’rdik.

* * *

Muazzin, ovozing bunchalar hazin,
Ishqqa chaqirmaslar. Ko’ngil uxlamas.

* * *

Huzuriga yuz burib aytma uzrlar,
Bu o’tdan huzurlar qilgin, huzurlar.

* * *

Tunlar yulduzlarga boqib yoturman,
Hali yopilmagan umidning tomi.

* * *

Ishq – bu ne to’zondi, qo’lim uzandi,
Yerdan oyog’imni o’zing uz endi.

* * *

Kuyib ketmoqdaman ko’rmayin hali,
Jamoling ko’rganda ne kechar holim.

* * *

Shunchalik kengsanki, kechmoqqa shaysan
Qilib ulgurmagan gunohlarimni.

Manba: «Kitob dunyosi» gazetasining veb-sahifasi

008

(Tashriflar: umumiy 100, bugungi 1)

Izoh qoldiring