Xalqimizning buyuk farzandlari xotirasi oldida bosh egib, duo qilaylik

0_1427c9_852eb92f_orig.png1938 йилнинг 4-7 октябрида  миллатимизнинг кўплаб зиёлилари қатл этилган эди

СССР Олий суди  Ҳарбий коллегиясининг 1938 йил 4 октябрдан 16 октябргача бўлган сайёр йиғилишларида 507 нафар ўзбекистонлик сиёсий маҳбуслар устидан ҳукм чиқарилган. Ҳарбий Коллегиянинг 1938 йил 4 октябрдаги йиғилишида отув жазосига ҳукм қилинганлар рўйхатини кўздан кечирар эканмиз, улар орасида Раҳим Иноғомов, Усмонхон Эшонхўжаев, Рустам Исломов, Файзулла Раҳимбоев, Акбар Исломов, Саъдуллахўжа Турсунхўжаев каби давлат ва жамоат арбоблари, Абдулла Қодирий, Абдулҳамид  Чўлпон, Абдурауф Фитрат каби халқнинг ардоқли шоир ва ёзувчилари, Ғози Олим Юнусов, Қаюм Рамазон, Отажон Ҳошимов, Мажид Қодиров, Зиё Саидов каби адабиётшунос олимлар ҳам борлигини кўрамиз. Улар ҳукм чиқарилган куниёқ, 1938 йилнинг 4октябрида, қатл этилган.  Бу мудҳиш кундан олдинроқ Мунаввар Қори, Боту қатл этилган эдилар, кейинчалик шаҳидлар сафига  Усмон Носир каби ўзбек халқининг буюк фарзандлари қўшилди.
Ўзбек халқининг буюк фарзандлари хотираси олдида бош эгайлик. Охиратлари обод, руҳлари шод бўлсин!

ЎЗБЕК ХАЛҚИНИНГ БУЮК ФАРЗАНДЛАРИ ХОТИРАСИ ОЛДИДА БОШ ЭГАЙЛИК
011

1927 йилнинг 4 октябрида Самаркандда Ўзбекистон маданият ходимларининг қурултойи бўлди. Унда маъруза қилган Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитетининг Биринчи котиби Акмал Икромов Чўлпон ҳақидаги мунозарага ҳам якун ясаб, шундай дейди: «Бизда Айннинг Чўлпон ижоди ҳақидаги мақоласи баҳoнасида қатор мунозаралар бўлиб ўтди. Айн Чўлпон ижодининг ғоявий тутуриқсизлигини тўғри таъкидлади. Бу тақризнинг адабиётшунослик жиҳатидан қандай қимматга эгалиги ҳақида гапиришга журъат этмайман. Фақат шуни такрор айтаманки, мафкура соҳасида шундай соғлом танқид бўлиши зарурлиги шак-шубҳасиздир».

Шу тарзда шзбек большавойлари фатвоси ва Айнга ўхшаган «маданият ходимлари»нинг фатвоси билан Чўлпоннинг юзига қора тортилди. У йўқсул халқдан узоқ миллатчи зиёлилар шоири деб эълон қилинди, ижоди мафкуравий жиҳатдан зарарли деб топилди. Чўлпон устидан биринчи маънавий катлиом шу тарзда содир бўлган эди. тақдирнинг ғалати ўйинини қарангки, орадан роппароса ўн бир йил ўтгач, айни 4 октябрь куни уни отиб ташлайдилар.

СССР Олий суди  Ҳарбий коллегиясининг 1938 йил 4 октябрдан 16 октябргача бўлган сайёр йиғилишларида 507 нафар ўзбекистонлик сиёсий маҳбуслар устидан ҳукм чиқарилган. Ҳарбий Коллегиянинг 1938 йил 4 октябрдаги йиғилишида отув жазосига ҳукм қилинганлар рўйхатини кўздан кечирар эканмиз, улар орасида Раҳим Иноғомов, Усмонхон Эшонхўжаев, Рустам Исломов, Файзулла Раҳимбоев, Акбар Исломов, Саъдуллахўжа Турсунхўжаев каби давлат ва жамоат арбоблари, Абдулла Қодирий, Абдулҳамид  Чўлпон, Абдурауф Фитрат каби халқнинг ардоқли шоир ва ёзувчилари, Ғози Олим Юнусов, Қаюм Рамазон, Отажон Ҳошимов, Мажид Қодиров, Зиё Саидов каби адабиётшунос олимлар ҳам борлигини кўрамиз. Улар ҳукм чиқарилган куниёқ, 1938 йилнинг 4октябрида, қатл этилган.  Бу мудҳиш кундан олдинроқ Мунаввар Қори, Боту қатл этилган эдилар, кейинчалик қатл этилганлар сафига  Усмон Носир каби ўзбек халқининг буюк фарзандлари қўшилди.

Ўзбек халқининг буюк фарзандлари хотираси олдида бош эгиб, дуо  қилайлик. Охиратлари обод, руҳлари шод бўлсин!

Хуршид Даврон
ХОТИРОТ ШЕЪРЛАРИ
067

МОЗИЙ ҚУШЛАРИ

20-30-йиллар шоирлари хотирасига

Мозийнинг қушлари учиб келарлар,
Олисдан келарлар, толиқиб чанқоқ.
Мени-да кўрарлар, хандон куларлар.
Чақмоққа қўнарлар –Сўнади чақмоқ.

Мозийнинг қушлари айланар гирён,
Қўнмоққа бехатар масканни кутиб.
Мен эса кутарман бош эгиб ҳайрон,
Қўлимни тиғлардан
Баландроқ тутиб.

1987

1938 ЙИЛ

Шоирларин ўлдирганда халқ
Бўлар экан ўзи қонга ғарқ.

Бўғса агар, бўғилар ўзи,
Мил тортса, кўр бўлади кўзи.

Хор этса гар, ўзи хор бўлгай,
Зор этса гар, ўзи зор бўлгай.

Қулоғига қуйса қўрғошин,
Ўзи уқмас ҳурлик товушин.

Шоир – байроқ, жанг қилар они,
Шоир қони эрур халқ қони…

1988

ABS8Gvf1c10.jpg1938 yilning 4-7 oktyabrida millatimizning ko’plab ziyolilari qatl etilgan edi

O’ZBEK XALQINING BUYUK FARZANDLARI XOTIRASI OLDIDA BOSH EGAYLIK
011

1927 yilning 4 oktyabrida Samarkandda O’zbekiston madaniyat xodimlarining qurultoyi bo’ldi. Unda ma’ruza qilgan O’zbekiston Kompartiyasi Markaziy Komitetining Birinchi kotibi Akmal Ikromov Cho’lpon haqidagi munozaraga ham yakun yasab, shunday deydi: «Bizda Aynning Cho’lpon ijodi haqidagi maqolasi bahonasida qator munozaralar bo’lib o’tdi. Ayn Cho’lpon ijodining g’oyaviy tuturiqsizligini to’g’ri ta’kidladi. Bu taqrizning adabiyotshunoslik jihatidan qanday qimmatga egaligi haqida gapirishga jur’at etmayman. Faqat shuni takror aytamanki, mafkura sohasida shunday sog’lom tanqid bo’lishi zarurligi shak-shubhasizdir».Shu tarzda shzbek bol`shavoylari fatvosi va Aynga o’xshagan «madaniyat xodimlari»ning fatvosi bilan Cho’lponning yuziga qora tortildi. U yo’qsul xalqdan uzoq millatchi ziyolilar shoiri deb e’lon qilindi, ijodi mafkuraviy jihatdan zararli deb topildi. Cho’lpon ustidan birinchi ma’naviy katliom shu tarzda sodir bo’lgan edi. taqdirning g’alati o’yinini qarangki, oradan ropparosa o’n bir yil o’tgach, ayni 4 oktyabr` kuni uni otib tashlaydilar.

SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasining 1938 yil 4 oktyabrdan 16 oktyabrgacha bo’lgan sayyor yig’ilishlarida 507 nafar o’zbekistonlik siyosiy mahbuslar ustidan hukm chiqarilgan. Harbiy Kollegiyaning 1938 yil 4 oktyabrdagi yig’ilishida otuv jazosiga hukm qilinganlar ro’yxatini ko’zdan kechirar ekanmiz, ular orasida Rahim Inog’omov, Usmonxon Eshonxo’jaev, Rustam Islomov, Fayzulla Rahimboev, Akbar Islomov, Sa’dullaxo’ja Tursunxo’jaev kabi davlat va jamoat arboblari, Abdulla Qodiriy, Abdulhamid Cho’lpon, Abdurauf Fitrat kabi xalqning ardoqli shoir va yozuvchilari, G’ozi Olim Yunusov, Qayum Ramazon, Otajon Hoshimov, Majid Qodirov, Ziyo Saidov kabi adabiyotshunos olimlar ham borligini ko’ramiz. Ular hukm chiqarilgan kuniyoq, 1938 yilning 4oktyabrida, qatl etilgan. Bu mudhish kundan oldinroq Munavvar Qori, Botu qatl etilgan edilar, keyinchalik qatl etilganlar safiga Usmon Nosir kabi o’zbek xalqining buyuk farzandlari qo’shildi.
O’zbek xalqining buyuk farzandlari xotirasi oldida bosh egaylik. Oxiratlari obod, ruhlari shod bo’lsin!

Xurshid Davron
XOTIROT SHE’RLARI
067

MOZIY QUSHLARI

20-30-yillar shoirlari xotirasiga

Moziyning qushlari uchib kelarlar,
Olisdan kelarlar, toliqib chanqoq.
Meni-da ko’rarlar, xandon kularlar.
Chaqmoqqa qo’narlar –So’nadi chaqmoq.

Moziyning qushlari aylanar giryon,
Qo’nmoqqa bexatar maskanni kutib.
Men esa kutarman bosh egib hayron,
Qo’limni tig’lardan
Balandroq tutib.

1987

1938 YIL

Shoirlarin o’ldirganda xalq
Bo’lar ekan o’zi qonga g’arq.

Bo’g’sa agar, bo’g’ilar o’zi,
Mil tortsa, ko’r bo’ladi ko’zi.

Xor etsa gar, o’zi xor bo’lgay,
Zor etsa gar, o’zi zor bo’lgay.

Qulog’iga quysa qo’rg’oshin,
O’zi uqmas hurlik tovushin.

Shoir – bayroq, jang qilar oni,
Shoir qoni erur xalq qoni…

1988

011

(Tashriflar: umumiy 351, bugungi 1)

4 izoh

  1. axu ot yurak,bax agmas, kalblarga qirak yakkuqi, bexini tik tutup,hakikat uqun koksini okka tutkan ,kalblarda manggu orun elip ,yadlinip turguqi soyumluk kixilar bizni manggu togra yolni tutximizga, wijdanni pakiz tutiximizga agahlandurup turidu

  2. Men Qodiriy otilmasdan Navoiydagi qamoqxonalardan biriga ximiyaviy ob’ektlarda ishlatish uchun olib kelingani, Qodiriy bu qamoqxonada 50 yillarda vafot etgani haqida internetda o’qib qoldim. Xurshid aka bu haqda fikringizni bilmoqchiydim. Xurmat bilan muxlisingiz Akbar.

  3. Assalom-u Alaykum.Men O’zbekiston Davlat San’at va Madaniyat instituti 2-kurs «Kino rejissorligi» fakultetida o’qiyman.Men aynan mana shu ma’rifatparvar insonlarimizning qatag’on qilinganligi xaqida qisqa metrajli film olmoqchi edim.Qanday maslaxat bera olasiz?Qanday qilsam xalqimizga u insonlarning jasoratini to’liq aks ettira olaman?(Oldindan tashakkur)Sultonov Sanjar.

Izoh qoldiring