Ibrohim G’afurov. Men tug’ilganda

09

27 декабрь — Ёзувчи, таржимон ва адабиётшунос олим Иброҳим Ғафуров таваллуд топган кун

    Мен туғилганда қахратон эди . Қийналиб туғилдим .Заминга тушдим оёғим билан. Отам ёзиб қўйган сиёҳ қаламда эски бир сувратнинг орқасига : жумодил аввалнинг бешинчи куни . Декабрнинг йигирма еттиси . Ўттиз еттинчи йил …

07
Иброхим Ғофуров
МЕН ТУҒИЛГАНДА
Мансура
98

08 Ёзувчи, таржимон, танқидчи Иброҳим Ғафуров 1937 йил 27 декабрда Тошкентда ҳунарманд оиласида туғилди. 1956-1961 йилларда САГУ (ҳозирги ЎзМУ) нинг филология факултетида ўқиди. 1961-1982 йилларда Давлат бадиий адабиёт нашриётида кичик муҳаррир, таҳририят мудири, бош муҳаррир ўринбосари лавозимларида ишлади.
1995 йилда “Миллий тикланиш” демократик партиясини ташкил этиш ташаббускорларидан бири бўлди. У мазкур партиянинг раиси (1996 йилдан), “Миллий тикланиш” газетасининг бош муҳаррири сифатида фаолият юритди.
Иброҳим Ғафуров “Гўзалликнинг олмос қирралари” (1964) “Унитилмаган боғ” (1965), “Жозиба” (1970), “Ёнар сўз” (1973), “Ям-яшил дарахт” (1976), “Юрак -аланга” (1980). “Лириканинг юраги” (1982), “Шеърият — изланиш демак” (1984), “Ўттиз йил изҳори” (1987), “Тил эркинлиги” (1998) цингари адабий танқидий, бадиа китоблар муаллифи. У “Дарвоза”, “Ҳумо қушим”, “Қалдирғочим” цингари шеърий насрлар ёҳуд мансуралари билан эътибор қозонди.
Иброҳим Ғафуров жаҳон адабиётининг “Жиноят ва Жазо”, “Телба”, “Қиморбоз” (Доcтоевский), “Азизим” (Мопассан), “Алвидо, қурол”, “Чол ва Денгиз” (Э.Хемингуей), “Қиёмат”, “Чингизхонниг оқ булути” (Чингиз оқ булути), “Ёнғин” (В.Распутин) сингари асарларини ўзбек тилига таржима қилган.
И. Ғофуров филология фанлари номзоди (1973), Ўзбекистон ёшлари мукофоти (1989) лауреати, “Дўстлик” ордени соҳиби (1995).

98

Мен туғилганда қахратон эди .
Қийналиб туғилдим .Заминга тушдим оёғим билан .
Отам ёзиб қўйган сиёҳ қаламда эски бир сувратнинг орқасига :
жумодил аввалнинг бешинчи куни .

Декабрнинг йигирма еттиси .
Ўттиз еттинчи йил …
Тўқсонга чиққан энага кампир : тушган ,
даҳанлари уришган
Мени ўлган деб ,
ўраб ,
чирмаб эски -тускига
совуқ уйнинг бир чеккасига элтиб қўйди .
Онам хушидан кетган эди .Ўзига келгач :
-Эна ..-деди жуда заиф овози билан –
эна …Келтиринг, бир кўрай, мўрт бўлса ҳам бир
кўрай юзини …-деди .
-О ,энанг тасаддуқ, нимасини кўрасан .
Шукур қил .Жонинг омон қолди .Бундайдан
ҳали қанчасини туғасан, болам …
-Оҳ ,майли ,беринг бир кўрай .Жуда
бўлмаса, қошига, қарай болагинамни …-
ёлворди онам .
Энам ғўнғиллай –ғўнғиллай, мункиллай –мункиллай
лахтакка ўралган мени келтирди .
Онам юзимни очди охиста .
Она исини туйдиммикин, юрагим дукиллаб уриб кетди .
Билинар –билинмас нафас кўринди димоғимда .
Вой ,бунингиз тирик ана нафас оляпти –деди онам заиф товуш билан .
-О худо кўтарсин ..-деди энам .Унга ўлик билан тирик
баробар бўлиб қолган эди .
-Йўқ, ўзингиз қўринг, энажон .Тирик! Тирик! бунингиз –
деб суюнарди онам .
Мен ўттиз еттинчи йил замхарир қиш чилласида шу
тариқа тирик қолганман .
Мен туғилганда қахратон эди .
Қодирий йўқ эди .
Икромов йўқ эди .
Хўжаев йўқ эди .
Чўлпон йўқ эди .
Фитрат йўқ эди
Носирий йўқ эди .
Йўқ эди балки Вавилов …
Онамнинг қанчалар қийналганини ҳис қилганман
туғилганимда …

«Илтижо » тўпламидан олинди

092

07
Ibroxim G’ofurov
MEN TUG’ILGANDA
Mansura
98

08 Yozuvchi, tarjimon, tanqidchi Ibrohim G’afurov 1937 yil 27 dekabrda Toshkentda hunarmand oilasida tug’ildi. 1956-1961 yillarda SAGU (hozirgi O’zMU) ning filologiya fakultetida o’qidi. 1961-1982 yillarda Davlat badiiy adabiyot nashriyotida kichik muharrir, tahririyat mudiri, bosh muharrir o’rinbosari lavozimlarida ishladi.
1995 yilda “Milliy tiklanish” demokratik partiyasini tashkil etish tashabbuskorlaridan biri bo’ldi. U mazkur partiyaning raisi (1996 yildan), “Milliy tiklanish” gazetasining bosh muharriri sifatida faoliyat yuritdi.
Ibrohim G’afurov “Go’zallikning olmos qirralari” (1964) “Unitilmagan bog’” (1965), “Joziba” (1970), “Yonar so’z” (1973), “Yam-yashil daraxt” (1976), “Yurak -alanga” (1980). “Lirikaning yuragi” (1982), “She’riyat — izlanish demak” (1984), “O’ttiz yil izhori” (1987), “Til erkinligi” (1998) singari adabiy tanqidiy, badia kitoblar muallifi. U “Darvoza”, “Humo qushim”, “Qaldirg’ochim” singari she’riy nasrlar yohud mansuralari bilan e’tibor qozondi.
Ibrohim G’afurov jahon adabiyotining “Jinoyat va Jazo”, “Telba”, “Qimorboz” (Doctoevskiy), “Azizim” (Mopassan), “Alvido, qurol”, “Chol va Dengiz” (E.Xeminguey), “Qiyomat”, “Chingizxonnig oq buluti” (Chingiz oq buluti), “Yong’in” (V.Rasputin) singari asarlarini o’zbek tiliga tarjima qilgan.
I. G’ofurov filologiya fanlari nomzodi (1973), O’zbekiston yoshlari mukofoti (1989) laureati, “Do’stlik” ordeni sohibi
(1995).

98

Men tug’ilganda qaxraton edi .
Qiynalib tug’ildim .Zaminga tushdim oyog’im bilan .
Otam yozib qo’ygan siyoh qalamda eski bir suvratning orqasiga :
jumodil avvalning beshinchi kuni .

Dekabrning yigirma yettisi .
O’ttiz yettinchi yil …
To’qsonga chiqqan enaga kampir : tushgan ,
dahanlari urishgan
Meni o’lgan deb ,
o’rab ,
chirmab eski -tuskiga
sovuq uyning bir chekkasiga eltib qo’ydi .
Onam xushidan ketgan edi .O’ziga kelgach :
-Ena ..-dedi juda zaif ovozi bilan –
ena …Keltiring, bir ko’ray, mo’rt bo’lsa ham bir
ko’ray yuzini …-dedi .
-O ,enang tasadduq, nimasini ko’rasan .
Shukur qil .Joning omon qoldi .Bundaydan
hali qanchasini tug’asan, bolam …
-Oh ,mayli ,bering bir ko’ray .Juda
bo’lmasa, qoshiga, qaray bolaginamni …-
yolvordi onam .
Enam g’o’ng’illay –g’o’ng’illay, munkillay –munkillay
laxtakka o’ralgan meni keltirdi .
Onam yuzimni ochdi oxista .
Ona isini tuydimmikin, yuragim dukillab urib ketdi .
Bilinar –bilinmas nafas ko’rindi dimog’imda .
Voy ,buningiz tirik ana nafas olyapti –dedi onam zaif tovush bilan .
-O xudo ko’tarsin ..-dedi enam .Unga o’lik bilan tirik
barobar bo’lib qolgan edi .
-Yo’q, o’zingiz qo’ring, enajon .Tirik! Tirik! buningiz –
deb suyunardi onam .
Men o’ttiz yettinchi yil zamxarir qish chillasida shu
tariqa tirik qolganman .
Men tug’ilganda qaxraton edi .
Qodiriy yo’q edi .
Ikromov yo’q edi .
Xo’jaev yo’q edi .
Cho’lpon yo’q edi .
Fitrat yo’q edi
Nosiriy yo’q edi .
Yo’q edi balki Vavilov …
Onamning qanchalar qiynalganini his qilganman
tug’ilganimda …

«Iltijo » to’plamidan olindi

03

(Tashriflar: umumiy 114, bugungi 1)

Izoh qoldiring