Rauf Parfi. Onamga xat

04

27 сентябрь — Ўзбекистон халқ шоири Рауф Парфи  таваллуд топган кун.

Рауф Парфи онасини қаттиқ яхши кўрарди деган гапни айтишни ўйладиму тилимни тишладим. Ахир,ким онасини яхши кўрмайди? Ҳаммамиз каби Рауф ака дунёга келибоқ онасини беҳад суйгани табиий.Аммо, Рауф ака ич-ичдан севган икки муқаддас маъво: волидаси — Сакина ая ва ватани — Туркистон эди.У бу икки буюк маъвога бўлган бутун меҳру муҳаббатини юрагининг туб-тубида авайлаб асрар,уни бекордан-бекор ҳа деб кўз-кўз қилмас,бу икки маъво ҳақида нимани ёзмасин,фақат юрагининг туб-тубида асраган туйғулари дилидан тилига чиққандагина қоғозга туширарди.Унинг бутун китоблари асосини мана шу икки маъвога аталган шеърлар ташкил этади.
Рауф ака билан бир неча бор унинг қишлоғига борганда онаси — масъума ва мушфиқа аёл — Сакина аяни кўрганман,унинг «доим иши юришмаган» шоир ўғлига бўлган улкан ачиниш ва чексиз меҳр аралаш муҳаббати акс этиб турган масъюс кўзлари юрагим хотирасида муҳрланиб қолган.
Рауф аканинг ҳар бир китобида онасига атаб ёзилган сатрлар бор.»Кўзлар» китобини ҳам Сакина аяга бағишлаган эди.Сакина ая бўлмаганда Рауф Парфи бўлмасди,Рауф Парфи бўлмаганда,Фитрату Чўлпон ёза бошлаган Туркистон дафтари давом этмасди.
Биз олдин Рауф Парфининг Туркистон дафтари билан сизни таништирган эдик.Бугун эса Сакина аяга бағишланган шеърлардан айримларини сизга тақдим этмоқчимиз.
Меҳрибон Оллоҳ муҳтарама аямизни ва Рауф акамизни ўз раҳматига олсин.

Хуршид Даврон

077
Рауф Парфи
ШЕЪРЛАР
09

ОНАМГА ХАТ

Эшитдим,онажон,хафа эмишсан,
Кечир,ойлаб сенга ёзолмадим хат.
Гарчи муҳаббатдан тилардим эҳсон,
Ёруғ кунларимга бўлгандим илҳақ.

Юзимга нафасинг урилар илиқ,
Ажиб ёруғликка тўлмоқда хона.
Суратим қошида дуолар қилиб,
Тағин йиғладингми,муштипар она?

Ўша гап,севганим шу азиз Ватан,
Бу кадар ташвишлар ютмагил,бағрим,
Ўксик отам каби ҳали ҳам зотан
Қалқиниб-қалқиниб турибди шаҳрим.

Биламан… сирни бой беришлик ёмон,
Ўғлингга бу йўлда бардошлар тила.
Баъзан топганимни ичиб қўяман,
Сирни бой бермасдан улфатлар ила.

Бирок эҳ, билмайман, гўёки зимдан,
Кимдир таъқиб этар мени беомон.
Қандайдир бир кимса балки ҳақимда
Хунук латифалар тўқийди,ёлғон…

Она,куйланмаган бир куй истайман
Ва лекин алдоқчи ҳислар олур жон.
Эҳтимол,қаламим бекор қистайман,
Нетайин,ростини айтгил,онажон.

Яшил дарахтзорни ечинтирар куз,
Пойимда баҳорнинг алвидо уни.
Бепарво ёшликни илғамайди кўз,
Қайлардан ахтарай,онажон,уни.

Борурман…йўлимда ғижирлар тошлар,
Заъфарон куз янглиғ хаёлим тақир.
Шаҳарнинг ғавғоли тинчини ташлаб
Узоқ вақт ёнингга бормадим,ахир.

Эшитдим,онажон,хафа эмишсан,
Кечир,ойлаб сенга ёзолмадим хат.
Гарчи муҳаббатдан тилардим эҳсон,
Ёруғ кунларимга бўлгандим илҳақ.

Бахтсизликка ўхшаб кетар бу ҳолим,
Сенсиз бахтсизликка ўхшайди қисмат.
Сенсиз ёришмасди менинг хаёлим,
Дунёнинг лақаби бўларди «ҳасрат».

1966

БАХТ ВА ТАШВИШ

Онам Сакина Исабек қизига

Дунёга қайта келурман
Лекин бошқа ўғил бўлиб.

                      Миртемир

Бахт деб
Сен чеккан ташвишга
Ўғлинг арзирми,
Уза биларманми бир замон
Узиш мумкин бўлмаган
қарзимни?!
Ташвиш – қўрғошин каби оғир,
бахт каби оғир,
Шунча ёшга келиб,
Шамолдай елиб,
Нима фойдам тегди,
нима, ахир?
Барибир, хафа эмассан мендан,
Тўғрими?
Мени деб ташвиш ютасан,
Мени дунё чоғлаб,
Бошингдан дунёни баланд тутасан,
Қизғонасан тўпори ўғлингни.
Бир машъум зарб ила тўҳташи мумкин
Тақдирлар умри…
Истамайсан ваҳший вулқон ила
Тўсилиб қолсин қуёш.
Шундандир,
қуёшлар қайнови
қонингда.
Шундандир,
кўзларингда баъзан ёш,
Ҳа, дилларнинг доғи бор,
Умрларнинг адоғи бор
бегумон.
Аммо Хиросима даҳшати билан
Бир куни,
Бир зумда
Оламдан ўтишимни истамайсан,
Онажон.

Мени бахтим деганинг
Менинг бахтим эканинг.
Бироқ қийнар ташвиш –
Бахтиёрлик каби жиддий иш.
Сени хижолат этганим,
Сени маломат этганим –
дунёдан бош олиб кетганим!
Майли, ҳаммаси олдинда,
Чекмаган заҳматим,
Битмаган хатим,
Олмаган нафасим олдинда.
Ташвишимни оқларман,
Бахтимни ардоқларман
Қайта туғилган ўғилдай.

1964

* * *

Сира кўника олмайдилар онам шаҳарга.
Келганларида ҳам бирор нарсага урилиб кетмай дегандек бир жойда жим ўтирадилар. Кўчаларни, дўконларни, бозорларни айланиб келинг десам, қўй, ўғлим, тил билмасам, дейдилар.
Қишлоққа онамни кўргани борганимда хурсанд бўладилару тез-тез, “сен тенгилар… сен тенгилар”, — дея афсус ила бош чайқайверадилар.
Бечора онамнинг доимо менга қаттиқ раҳми келиб қараб туриши вужудимни аччиқ жизиллатади.

1978

ona

Rauf Parfi onasini qattiq yaxshi ko’rardi degan gapni aytishni o’yladimu tilimni tishladim. Axir,kim onasini yaxshi ko’rmaydi? Hammamiz kabi Rauf aka dunyoga keliboq onasini behad suygani tabiiy.Ammo, Rauf aka ich-ichdan sevgan ikki muqaddas ma’vo: volidasi — Sakina aya va vatani — Turkiston edi.U bu ikki buyuk ma’voga bo’lgan butun mehru muhabbatini yuragining tub-tubida avaylab asrar,uni bekordan-bekor ha deb ko’z-ko’z qilmas,bu ikki ma’vo haqida nimani yozmasin,faqat yuragining tub-tubida asragan tuyg’ulari dilidan tiliga chiqqandagina qog’ozga tushirardi.Uning butun kitoblari asosini mana shu ikki ma’voga atalgan she’rlar tashkil etadi.
Rauf aka bilan bir necha bor uning qishlog’iga borganda onasi — mas’uma va mushfiqa ayol — Sakina ayani ko’rganman,uning «doim ishi yurishmagan» shoir o’g’liga bo’lgan ulkan achinish va cheksiz mehr aralash muhabbati aks etib turgan mas’yus ko’zlari yuragim xotirasida muhrlanib qolgan.
Rauf akaning har bir kitobida onasiga atab yozilgan satrlar bor.»Ko’zlar» kitobini ham Sakina ayaga bag’ishlagan edi. Sakina aya bo’lmaganda Rauf Parfi bo’lmasdi,Rauf Parfi bo’lmaganda,Fitratu Cho’lpon yoza boshlagan Turkiston daftari davom etmasdi.Bugun Sakina ayaga bag’ishlangan she’rlardan ayrimlarini sizga taqdim etmoqchimiz.
Mehribon Olloh muhtarama ayamizni va Rauf akamizni o’z rahmatiga olsin.

Xurshid Davron

077Rauf Parfi
SHE’RLAR
09

ONAMGA XAT

Eshitdim,onajon,xafa emishsan,
Kechir,oylab senga yozolmadim xat.
Garchi muhabbatdan tilardim ehson,
Yorug’ kunlarimga bo’lgandim ilhaq.

Yuzimga nafasing urilar iliq,
Ajib yorug’likka to’lmoqda xona.
Suratim qoshida duolar qilib,
Tag’in yig’ladingmi,mushtipar ona?

O’sha gap,sevganim shu aziz Vatan,
Bu kadar tashvishlar yutmagil,bag’rim,
O’ksik otam kabi hali ham zotan
Qalqinib-qalqinib turibdi shahrim.

Bilaman… sirni boy berishlik yomon,
O’g’lingga bu yo’lda bardoshlar tila.
Ba’zan topganimni ichib qo’yaman,
Sirni boy bermasdan ulfatlar ila.

Birok eh, bilmayman, go’yoki zimdan,
Kimdir ta’qib etar meni beomon.
Qandaydir bir kimsa balki haqimda
Xunuk latifalar to’qiydi,yolg’on…

Ona,kuylanmagan bir kuy istayman
Va lekin aldoqchi hislar olur jon.
Ehtimol,qalamim bekor qistayman,
Netayin,rostini aytgil,onajon.

Yashil daraxtzorni yechintirar kuz,
Poyimda bahorning alvido uni.
Beparvo yoshlikni ilg’amaydi ko’z,
Qaylardan axtaray,onajon,uni.

Borurman…yo’limda g’ijirlar toshlar,
Za’faron kuz yanglig’ xayolim taqir.
Shaharning g’avg’oli tinchini tashlab
Uzoq vaqt yoningga bormadim,axir.

Eshitdim,onajon,xafa emishsan,
Kechir,oylab senga yozolmadim xat.
Garchi muhabbatdan tilardim ehson,
Yorug’ kunlarimga bo’lgandim ilhaq.

Baxtsizlikka o’xshab ketar bu holim,
Sensiz baxtsizlikka o’xshaydi qismat.
Sensiz yorishmasdi mening xayolim,
Dunyoning laqabi bo’lardi «hasrat».

1966

BAXT VA TASHVISH

Onam Sakina Isabek qiziga

Dunyoga qayta kelurman
Lekin boshqa o’g’il bo’lib.
Mirtemir

Baxt deb
Sen chekkan tashvishga
O’g’ling arzirmi,
Uza bilarmanmi bir zamon
Uzish mumkin bo’lmagan
qarzimni?!
Tashvish – qo’rg’oshin kabi og’ir,
baxt kabi og’ir,
Shuncha yoshga kelib,
Shamolday yelib,
Nima foydam tegdi,
nima, axir?
Baribir, xafa emassan mendan,
To’g’rimi?
Meni deb tashvish yutasan,
Meni dunyo chog’lab,
Boshingdan dunyoni baland tutasan,
Qizg’onasan to’pori o’g’lingni.
Bir mash’um zarb ila to’htashi mumkin
Taqdirlar umri…
Istamaysan vahshiy vulqon ila
To’silib qolsin quyosh.
Shundandir,
quyoshlar qaynovi
qoningda.
Shundandir,
ko’zlaringda ba’zan yosh,
Ha, dillarning dog’i bor,
Umrlarning adog’i bor
begumon.
Ammo Xirosima dahshati bilan
Bir kuni,
Bir zumda
Olamdan o’tishimni istamaysan,
Onajon.

Meni baxtim deganing
Mening baxtim ekaning.
Biroq qiynar tashvish –
Baxtiyorlik kabi jiddiy ish.
Seni xijolat etganim,
Seni malomat etganim –
dunyodan bosh olib ketganim!
Mayli, hammasi oldinda,
Chekmagan zahmatim,
Bitmagan xatim,
Olmagan nafasim oldinda.
Tashvishimni oqlarman,
Baxtimni ardoqlarman
Qayta tug’ilgan o’g’ilday.

1964

* * *

Sira ko’nika olmaydilar onam shaharga.
Kelganlarida ham biror narsaga urilib ketmay degandek bir joyda jim o’tiradilar. Ko’chalarni, do’konlarni, bozorlarni aylanib keling desam, qo’y, o’g’lim, til bilmasam, deydilar.
Qishloqqa onamni ko’rgani borganimda xursand bo’ladilaru tez-tez, “sen tengilar… sen tengilar”, — deya afsus ila bosh chayqayveradilar.
Bechora onamning doimo menga qattiq rahmi kelib qarab turishi vujudimni achchiq jizillatadi.

1978

067

(Tashriflar: umumiy 145, bugungi 1)

Izoh qoldiring