Yannis Ritsos. She’rlar (3)

089     Ўтган асрнинг 80-йилларида севиб таржима қилган шоирларимдан бири машҳур юнон шоири Яннис Рицос эди.  Унинг  шеърий дунёсини ўзимга яқин деб билганим учун бўлса керак.  Ҳозиргача  ҳар йили шоир шеърларини қайта-қайта ўқийман. Шоирнинг бир қараганда содда бўлиб кўринган сатрларида инсоннинг буюк ҳаяжони ва изтироби яширин Бундан олдин  ҳам Яннис Рицосдан қилган таржималаримдан икки  туркумини сизга тақдим этган эдим.

ЯННИС РИЦОС
ШЕЪРЛАР
Хуршид Даврон таржималари
013

088Дунёга машҳур юнон шоири Яннис Ритцос 1909 йилнинг 1 майида касодга учраган йирик ер эгасининг оиласида дунёга келган. Иккинчи жаҳон уруши пайтида фашист босқинчиларига қарши бошланган юнон қаршилик ҳаракатида фаол иштирок этган. Узоқ йиллар мобайнида қамоқда ўтирган.
Шоирнинг юзга яқин шеърий китоби нашр этилган. Улардан энг машҳурлари: «Тракторлар» (1934), «Аҳромлар» (1935), «Синглимнинг қўшиқлари» (1937), «Синов» (1943), «Ойдин соната» (1956), «Шаҳодатнома» (1 жилд, 1963; 2 жилд 1966). Унинг қадимий юнон миф ва афсоналари асосида ёзган достонлари («Орест», «Филоктет») ҳам 20 аср юнон адабиётиниг етук намуналари саналади.

013

«ВАРАҚЛАРДАН» ТУРКУМИДАН ҚАТРАЛАР

* * *

Ростданми? Хат келдими?
Йиртиб улоқтир.
Йиртиқларни
Йиғиб, елимлаб,
Ўқижакмиз кейинроқ—
Эшитяпсанми, ташқарида
Ўқлар овози.

* * *

Рамкадаги  суратдан
Соқоллли қария
Қараб турарди.
Уни олиб қўйдилар.
«Ипи бўшабди, — дедилар, —
Тушиб кетса,
Ойинаси чил-чил синарди.

Энди эски жомадоннинг ортида
Деворга қараб
Турар соқолли қария.
Илгаки ипдан эмас,
Бақувват симдан эди.

* * *

Нимаки йитди,
Нимаки содир бўлмади,
Уларни деб асло йиғлама.

Мабодо топганингни
Яширган бўлсанг,
Ўша деб йиғла.

* * *
Овқатини келтириб қўйдим.
Кейин кетдим.
У келгунича совиб қолмайди.
Мен қўйганимни у англар —
Фақат англармикан
У кетганимни?

БИЗ ТАЙЁРМИЗ

Чодирлар ўрмалар қояга—08
Осмонга қараб.
Чодирлар тошларга михланган,
Йиртиқлари
Чидам билан чатилган.
Чодирнинг кўксида қуёш найзаси,

Уфқ таранг
Худди миршаб камари каби.
Кунлар келиб,
Кунлар кетмоқда.
Фақат қоялар кетмас кўз ўнгимиздан.

Баъзан кема сузиб келар,
Баъзан булут юзиб келар
Бир нарча соясин судраб заминда —
Бу соя,
Бу бир парча соя
Заминда дарахтлар тирик бўлган
Аллақайси замонга
Очилиб турган деразалардир.

Ҳеч нарса ўзгармас —
Тош ҳам, юрак ҳам:
Тўшагимиз тошдан — унда ухлаймиз.
Нонимиз ҳам тошдан — тишни чархлаймиз.
Шамоллар енголмас ҳеч қачон
Бу тошни, бу юракни.
Шамол уфқнинг алвон байроғини
Олисда ўраб олар.

Денгиз нафасини сезиб пешонамизда,
Қояларни тишда қисиб ухлаймиз қаттиқ.
Неки келар бошимизга, келаверсинлар —

Биз тайёрмиз, ўртоқ,
Тайёр турар йўл тўрваларимиз,
Юрагимиз йўл тўрваларида.
Индамас, сас чиқармай,
Дўстлар кўйлагидаги тугмани
бураб ўйнаймиз,
Бу айтишга ҳеч гап йўқлигидан эмас,
Бу дўстимизнинг жуда севгалимиздан.

Эркинлик  олдида қасам ичамиз,
Заминга битамиз қутлуғ исмни.
Фақат бир исмни:
Озодлик исмини.

ЖОЛИО КЮРИГА

Менинг Жолиом,
Аи-Стратисдан сенга хат битмоқдаман.
Бу ерда биз — уч минг маҳбус —
Зиёлилар, меҳнаткашлар, оддий одамлар.
Устимизда йиртиқ жункўрпа,
Беш дона ғўр мева, бпр бош пиёз,
Бир бурда нон олдимизда.

Дарахтлардек оддий одамлармиз,
Гуноҳи йўқ оддий одамлармиз.
Биз фақат сен каби, Жолио,
Барча одамлар каби
Тинчликни, озодликни
Жуда севамиз!

Бироқ, бу бийдай тақир оролда
Нон тугилган тугунни
Ва тугилган юракни кўтариб,
Бир қайғудан иккинчисига ўрмалаймиз, Жолио.

Юракларда ишонч бор фақат!
Гоҳо нонсиз,
Ташналикдан лаблар ёрилиб,
Кишанларни жаранглатиб
Дераза билан,
Дарахт билан
Дўстлашишга улгурмай туриб,
Бир қайғудан иккинчисига ўтиб яшаяпмиз.

Дарахтлардек оддий,
Дарахтлардек енгилмас бўлганимиздан,
Тинчликдан, озодликдан
Кеча олмаганимиздан
Бизнинг қўллар кишанланган, Жолио.

Макронисос оролида узоқ яшадик.
Ўлим билан бир тўшакда ухладик, Жолио.
Кўплар бунда қўлини йўқотди,
Кўплар бунда дилини йўқотди,
Оёғини, сўнгакларини йўқотди.
Кўплар қўлтиқтаёқда судралиб юрар,
Кўплар ҳатто юрмоқдан ҳам бунда бенасиб.
Кўплар бунда кечалари қичқириб чиқар,
Кўплар бунда оғзини ҳам очолмас ҳатто
Ва жуда кўплар абадий кўрмас
Оқшомнинг нимпушти сурати узра
Булутлар сузишин қирмизи қайғуси билан.

Жуда кўплар онасини қайтиб кўрмайди —
Уларнинг гуноҳи
Худди сендай дилдан севарлар
Тинчликни,
Озодликни!

Бизни, Жолио, таъқиб қилишар Ватанимизда —
Уни жуда севганимиз учун.
Севганимиз учун
Бу қадимий зайтунзорларни,
Ғазаби, қайғуси, изтироби билан
Севганимиз учун узумзорларнию
Кечалари остонамизга ёғду сепган
Бурдаланган мармартошларни
Севганимиз учун.

Тунлари бедорлигимиз учун,
Бошимиз узра чироқлар ёққан
Пўртаҳол шохларин севганимиз учун,
Елкасида асрларни, қуёшни кўтарган
Меҳрибон чинорларни севганимиз учун.
Тинчлик ҳаққи ҳурмати
Қадоқ қўлимизга олган кўп қадим
Қуролларимизни севганимиз учун
Бизни таъқиб қилишар Ватанимизда.

Бизни таъқиб қилишар
Бегона этиклар Ватанимизни
Топташига йўл қўймаганимиз учун,
Она Элладани тинчликдан, озодликдан
Айри тасаввур этмаганимиз учун
Бизни таъқиб қилишар.

Қари Вайица ҳақида
Эшитганмисан, Жолио?
У қатл олдидан
Ювиниб таранди,
Бошмоғини бўятиб олди.
Сўнг ажин босган юзларида
Табассум уйғонди,
Жилмайди дарахтлар шохлари аро
Бизга қуёш нурларини
Сочгани каби.

У қўлга қоп-қора рўмолин ушлаб,
Қамоқхона ҳовлисида
«Алвидо, булоқлар» куйи остида
Мириқиб рақсга тушди,
Рўмолини силкитиб.

Қари Вайицани кўрганмисан, Жолио?
Кўрмаслигинг мумкин эмас, ахир, Жолио.
Қари Вайица рақс тушганини
Қўл ушлашиб озодлик ва тинчлик билан?

Биласанми, биродарим, Жолио,
Мария Леонтиадуни?
У оқсоч, камбағал, чўри қиз эди.
Бегона уйларни йиғиштирарди —
Ўзининг уйи йўқ эди, Жолио.
Юварди бегоналар кирини —
Ювишга ўзининг кўйлаги йўқ эди.
Фақат икки қўли бор эди, холос —
Икки меҳнаткаш,
Темирдан, қайғудан дағаллашган
Меҳнатда ҳориб толган,
Оқшомги
Дарахтлардек куйган
Икки қўли бор эди, холос.

Уни ўлдирдилар, Жолио,
Аммо ишонаман, эртага
Тинчлик ва озодлик ҳурмати ҳаққи
Унинг икки меҳнаткаш қўли
Тинчлик ва озодликни эркаламоқда
Қайтади гул бўлиб, сарин ел бўлиб.
Мария яхши биларди,
Худди биз билгандек,
Худди сен билгандек,
Осмон ибтидоси дўллардаги нондадир.

Шундан ўлими олдида қўйганча
Икки қўлиниям кўксига
Кунчиқарга боқиб шивирлади жим:
«Агар одамлар тўйиб нон емоғи учун керак бўлса
(Мен ўзим тўймадим),
Майли, йиғлай,
Фақат оч қолмаса бас, одамлар».

Марияни қайтиб кўрамизми, Жолио,
Тонг нурларин пичан ўрамидек
Қўлида ушлаб турган,
Келажак йўлкаларин супуриб турган
Ва ёки шамолда тўлғанган,
Улкан алвон байроғин тутиб турган
Марияни қайтиб кўрамизми, Жолио?
Марияни қайтиб кўрамизми
Тинчлик ва озодлик
Тантанасида?

Сен, Жолио, онахонимиз Мамалина
Ҳақида эшитганмисан?
Онахонимиз Мамалина
Тўқсон ёшдадир.
Кўзларининг икки четида
Икки ажин дарахти шовиллаб турар,
Ғурур жарлиги бор
Қошларининг қоқ ўртасида,
Эгнида мотамлик қоп-қора либос:

Тўнғич ўғлини италияликлар ўлдирди,
Ўртанчасини — немислар,
Кенжасини эса кеча деворга тираб
Пешонасидан отиб ташлашди…
Онахонимиз Мамалинани эса,
Бечора тўқсон яшар кампирни,
Худди биздек, худди сендек
Тинчлик ва озодликни севгани учун
Умрининг охиригача қамоқхонада
Яшашга маҳкум этишди.

Ҳозир онахонимиз Мамалина
Камерада ўлганларни санаб юради,
Ўлганларга пайпоқ тўқийди
Ва оппоқ кўйлак тўқир
Совуққотган тинчлик учун,
Алвон папоқ тўқир
Келажак навнаҳорга.

Йўқ, таслим бўлмас онахонимиз Мамалина,
У қаҳва қайнатар, Жолио,
Иложини топса,
Кейин меҳмон қилар сопол тўстағонда
Тинчлик ва озодликни иссиқ қаҳва билан.

Жолио,
Бу хатга кўплар имзо қўярди,
Фақат хат-саводи йўқдир уларнинг.
Баъзилар бармоқ босар
Боникро даласин деҳқонларидай.
Аммо, ўша қўл қўйишни билмаганлар ҳам
Юракларин беришга тайёр
Тинчлик учун, озодлик учун.

Шунинг учун
Тинчлик деб,
Озодлик деб
Юракларин беришга тайёр
Турганлар номидан ўзим қўл қўяман.
Жолио, биродарларпмга етказ,
Нерудага, Эренбургга, Арагонга,
Элюарга, Пикассога етказ,
Етказ, ҳамма биродарларимга:

Биз бунда уч минг кишимиз.
Ёниб кетган уйимизнинг чўғини
Елкамизда кўтариб турганимиз учун,
Токи тунлар қўрқмасин деб оналаримиз,
Токи боболаримиз ўлим билан
бир тўшакда ухламасин деб
Катта-катта деразалари кунчиқарга қараган
Янги уй қурмоқчи бўлганимиз учун
Биз бунда маҳбусмиз —
Уч минг кишимиз.

Нима, бўлар, Жолио?
Кун келар — эритиб снарядларни
Болғаларга, омочларга, қанотларга,
Равоқларга айлантирамиз уларни.
Қанотсиз қувонч ҳайкалини эса
Маҳалламиздаги автобус бекатига
Ўрнатажакмиз.

Дарахтларга кўмилган маҳаллага
Тикланаётган хўжалик ҳақидаги рақамларни
Хабар берувчи,
Бахтли муҳаббат ҳақида шеърлар айтгувчи,
Тўғонлар ҳақида,
Дунёни электрлаштирпш ҳақида
Сўзлаб берувчи
Касаба уюшмасининг карнайи осилган
Маҳаллада
Қанотсиз қувонч ҳайкалини ўрнатажакмиз.

Эҳ, биродарларим,
Агар ёндирилган уйлар бўлмаганда эди,
Дунёнинг ўзи улкан уйга айланарди,
Қуёш бўяб чиққан бўларди
Ўша уйнинг деворларини
Ва бу уйни гулдай яшнатарди
Онамиз — озодлик,
Озодлик фарзанди — тинчлик.

089 O’tgan asrning 80-yillarida sevib tarjima qilgan shoirlarimdan biri mashhur yunon shoiri Yannis Ritsos edi. Uning she’riy dunyosini o’zimga yaqin deb bilganim uchun bo’lsa kerak. Hozirgacha har yili shoir she’rlarini qayta-qayta o’qiyman. Shoirning bir qaraganda sodda bo’lib ko’ringan satrlarida insonning buyuk hayajoni va iztirobi yashirin Bundan oldin ham Yannis Ritsosdan qilgan tarjimalarimdan ikki turkumini sizga taqdim etgan edim.

YANNIS RITSOS
SHE’RLAR
Xurshid Davron tarjimalari
013

     Dunyoga mashhur yunon shoiri Yannis Rittsos 1909 yilning 1 mayida kasodga uchragan yirik yer egasining oilasida dunyoga kelgan. Ikkinchi jahon urushi paytida fashist bosqinchilariga qarshi boshlangan yunon qarshilik harakatida faol ishtirok etgan. Uzoq yillar mobaynida qamoqda o’tirgan.
Shoirning yuzga yaqin she’riy kitobi nashr etilgan. Ulardan eng mashhurlari: «Traktorlar» (1934), «Ahromlar» (1935), «Singlimning qo’shiqlari» (1937), «Sinov» (1943), «Oydin sonata» (1956), «Shahodatnoma» (1 jild, 1963; 2 jild 1966). Uning qadimiy yunon mif va afsonalari asosida yozgan dostonlari («Orest», «Filoktet») ham 20 asr yunon adabiyotinig yetuk namunalari sanaladi.

013

«VARAQLARDAN» TURKUMIDAN QATRALAR

* * *
05
Rostdanmi? Xat keldimi?
Yirtib uloqtir.
Yirtiqlarni
Yig’ib, yelimlab,
O’qijakmiz keyinroq—
Eshityapsanmi, tashqarida
O’qlar ovozi.

* * *

Ramkadagi  suratdan
Soqollli qariya
Qarab turardi.
Uni olib qo’ydilar.
«Ipi bo’shabdi, — dedilar, —
Tushib ketsa,
Oyinasi chil-chil sinardi.

Endi eski jomadonning ortida
Devorga qarab
Turar soqolli qariya.
Ilgaki ipdan emas,
Baquvvat simdan edi.

* * *

Nimaki yitdi,
Nimaki sodir bo’lmadi,
Ularni deb aslo yig’lama.

Mabodo topganingni
Yashirgan bo’lsang,
O’sha deb yig’la.

* * *
Ovqatini keltirib qo’ydim.
Keyin ketdim.
U kelgunicha sovib qolmaydi.
Men qo’yganimni u anglar —
Faqat anglarmikan
U ketganimni?

BIZ TAYYORMIZ

Chodirlar o’rmalar qoyaga—
Osmonga qarab.
Chodirlar toshlarga mixlangan,
Yirtiqlari
Chidam bilan chatilgan.
Chodirning ko’ksida quyosh nayzasi,

Ufq tarang
Xuddi mirshab kamari kabi.
Kunlar kelib,
Kunlar ketmoqda.
Faqat qoyalar ketmas ko’z o’ngimizdan.

Ba’zan kema suzib kelar,
Ba’zan bulut yuzib kelar
Bir narcha soyasin sudrab zaminda —
Bu soya,
Bu bir parcha soya
Zaminda daraxtlar tirik bo’lgan
Allaqaysi zamonga
Ochilib turgan derazalardir.

Hech narsa o’zgarmas —
Tosh ham, yurak ham:
To’shagimiz toshdan — unda uxlaymiz.
Nonimiz ham toshdan — tishni charxlaymiz.
Shamollar yengolmas hech qachon
Bu toshni, bu yurakni.
Shamol ufqning alvon bayrog’ini
Olisda o’rab olar.

Dengiz nafasini sezib peshonamizda,
Qoyalarni tishda qisib uxlaymiz qattiq.
Neki kelar boshimizga, kelaversinlar —

Biz tayyormiz, o’rtoq,
Tayyor turar yo’l to’rvalarimiz,
Yuragimiz yo’l to’rvalarida.
Indamas, sas chiqarmay,
Do’stlar ko’ylagidagi tugmani
burab o’ynaymiz,
Bu aytishga hech gap yo’qligidan emas,
Bu do’stimizning juda sevgalimizdan.

Erkinlik oldida qasam ichamiz,
Zaminga bitamiz qutlug’ ismni.
Faqat bir ismni:
Ozodlik ismini.

JOLIO KYURIGA

Mening Joliom,09
Ai-Stratisdan senga xat bitmoqdaman.
Bu yerda biz — uch ming mahbus —
Ziyolilar, mehnatkashlar, oddiy odamlar.
Ustimizda yirtiq junko’rpa,
Besh dona g’o’r meva, bpr bosh piyoz,
Bir burda non oldimizda.

Daraxtlardek oddiy odamlarmiz,
Gunohi yo’q oddiy odamlarmiz.
Biz faqat sen kabi, Jolio,
Barcha odamlar kabi
Tinchlikni, ozodlikni
Juda sevamiz!

Biroq, bu biyday taqir orolda
Non tugilgan tugunni
Va tugilgan yurakni ko’tarib,
Bir qayg’udan ikkinchisiga o’rmalaymiz, Jolio.

Yuraklarda ishonch bor faqat!
Goho nonsiz,
Tashnalikdan lablar yorilib,
Kishanlarni jaranglatib
Deraza bilan,
Daraxt bilan
Do’stlashishga ulgurmay turib,
Bir qayg’udan ikkinchisiga o’tib yashayapmiz.

Daraxtlardek oddiy,
Daraxtlardek yengilmas bo’lganimizdan,
Tinchlikdan, ozodlikdan
Kecha olmaganimizdan
Bizning qo’llar kishanlangan, Jolio.

Makronisos orolida uzoq yashadik.
O’lim bilan bir to’shakda uxladik, Jolio.
Ko’plar bunda qo’lini yo’qotdi,
Ko’plar bunda dilini yo’qotdi,
Oyog’ini, so’ngaklarini yo’qotdi.
Ko’plar qo’ltiqtayoqda sudralib yurar,
Ko’plar hatto yurmoqdan ham bunda benasib.
Ko’plar bunda kechalari qichqirib chiqar,
Ko’plar bunda og’zini ham ocholmas hatto
Va juda ko’plar abadiy ko’rmas
Oqshomning nimpushti surati uzra
Bulutlar suzishin qirmizi qayg’usi bilan.

Juda ko’plar onasini qaytib ko’rmaydi —
Ularning gunohi
Xuddi senday dildan sevarlar
Tinchlikni,
Ozodlikni!

Bizni, Jolio, ta’qib qilishar Vatanimizda —
Uni juda sevganimiz uchun.
Sevganimiz uchun
Bu qadimiy zaytunzorlarni,
G’azabi, qayg’usi, iztirobi bilan
Sevganimiz uchun uzumzorlarniyu
Kechalari ostonamizga yog’du sepgan
Burdalangan marmartoshlarni
Sevganimiz uchun.

Tunlari bedorligimiz uchun,
Boshimiz uzra chiroqlar yoqqan
Po’rtahol shoxlarin sevganimiz uchun,
Yelkasida asrlarni, quyoshni ko’targan
Mehribon chinorlarni sevganimiz uchun.
Tinchlik haqqi hurmati
Qadoq qo’limizga olgan ko’p qadim
Qurollarimizni sevganimiz uchun
Bizni ta’qib qilishar Vatanimizda.

Bizni ta’qib qilishar
Begona etiklar Vatanimizni
Toptashiga yo’l qo’ymaganimiz uchun,
Ona Elladani tinchlikdan, ozodlikdan
Ayri tasavvur etmaganimiz uchun
Bizni ta’qib qilishar.

Qari Vayitsa haqida
Eshitganmisan, Jolio?
U qatl oldidan
Yuvinib tarandi,
Boshmog’ini bo’yatib oldi.
So’ng ajin bosgan yuzlarida
Tabassum uyg’ondi,
Jilmaydi daraxtlar shoxlari aro
Bizga quyosh nurlarini
Sochgani kabi.

U qo’lga qop-qora ro’molin ushlab,
Qamoqxona hovlisida
«Alvido, buloqlar» kuyi ostida
Miriqib raqsga tushdi,
Ro’molini silkitib.

Qari Vayitsani ko’rganmisan, Jolio?
Ko’rmasliging mumkin emas, axir, Jolio.
Qari Vayitsa raqs tushganini
Qo’l ushlashib ozodlik va tinchlik bilan?

Bilasanmi, birodarim, Jolio,
Mariya Leontiaduni?
U oqsoch, kambag’al, cho’ri qiz edi.
Begona uylarni yig’ishtirardi —
O’zining uyi yo’q edi, Jolio.
Yuvardi begonalar kirini —
Yuvishga o’zining ko’ylagi yo’q edi.
Faqat ikki qo’li bor edi, xolos —
Ikki mehnatkash,
Temirdan, qayg’udan dag’allashgan
Mehnatda horib tolgan,
Oqshomgi
Daraxtlardek kuygan
Ikki qo’li bor edi, xolos.

Uni o’ldirdilar, Jolio,
Ammo ishonaman, ertaga
Tinchlik va ozodlik hurmati haqqi
Uning ikki mehnatkash qo’li
Tinchlik va ozodlikni erkalamoqda
Qaytadi gul bo’lib, sarin yel bo’lib.
Mariya yaxshi bilardi,
Xuddi biz bilgandek,
Xuddi sen bilgandek,
Osmon ibtidosi do’llardagi nondadir.

Shundan o’limi oldida qo’ygancha
Ikki qo’liniyam ko’ksiga
Kunchiqarga boqib shivirladi jim:
«Agar odamlar to’yib non yemog’i uchun kerak bo’lsa
(Men o’zim to’ymadim),
Mayli, yig’lay,
Faqat och qolmasa bas, odamlar».

Mariyani qaytib ko’ramizmi, Jolio,
Tong nurlarin pichan o’ramidek
Qo’lida ushlab turgan,
Kelajak yo’lkalarin supurib turgan
Va yoki shamolda to’lg’angan,
Ulkan alvon bayrog’in tutib turgan
Mariyani qaytib ko’ramizmi, Jolio?
Mariyani qaytib ko’ramizmi
Tinchlik va ozodlik
Tantanasida?

Sen, Jolio, onaxonimiz Mamalina
Haqida eshitganmisan?
Onaxonimiz Mamalina
To’qson yoshdadir.
Ko’zlarining ikki chetida
Ikki ajin daraxti shovillab turar,
G’urur jarligi bor
Qoshlarining qoq o’rtasida,
Egnida motamlik qop-qora libos:

To’ng’ich o’g’lini italiyaliklar o’ldirdi,
O’rtanchasini — nemislar,
Kenjasini esa kecha devorga tirab
Peshonasidan otib tashlashdi…
Onaxonimiz Mamalinani esa,
Bechora to’qson yashar kampirni,
Xuddi bizdek, xuddi sendek
Tinchlik va ozodlikni sevgani uchun
Umrining oxirigacha qamoqxonada
Yashashga mahkum etishdi.

Hozir onaxonimiz Mamalina
Kamerada o’lganlarni sanab yuradi,
O’lganlarga paypoq to’qiydi
Va oppoq ko’ylak to’qir
Sovuqqotgan tinchlik uchun,
Alvon papoq to’qir
Kelajak navnahorga.

Yo’q, taslim bo’lmas onaxonimiz Mamalina,
U qahva qaynatar, Jolio,
Ilojini topsa,
Keyin mehmon qilar sopol to’stag’onda
Tinchlik va ozodlikni issiq qahva bilan.

Jolio,
Bu xatga ko’plar imzo qo’yardi,
Faqat xat-savodi yo’qdir ularning.
Ba’zilar barmoq bosar
Bonikro dalasin dehqonlariday.
Ammo, o’sha qo’l qo’yishni bilmaganlar ham
Yuraklarin berishga tayyor
Tinchlik uchun, ozodlik uchun.

Shuning uchun
Tinchlik deb,
Ozodlik deb
Yuraklarin berishga tayyor
Turganlar nomidan o’zim qo’l qo’yaman.
Jolio, birodarlarpmga yetkaz,
Nerudaga, Erenburgga, Aragonga,
Elyuarga, Pikassoga yetkaz,
Yetkaz, hamma birodarlarimga:

Biz bunda uch ming kishimiz.
Yonib ketgan uyimizning cho’g’ini
Yelkamizda ko’tarib turganimiz uchun,
Toki tunlar qo’rqmasin deb onalarimiz,
Toki bobolarimiz o’lim bilan
bir to’shakda uxlamasin deb
Katta-katta derazalari kunchiqarga qaragan
Yangi uy qurmoqchi bo’lganimiz uchun
Biz bunda mahbusmiz —
Uch ming kishimiz.

Nima, bo’lar, Jolio?
Kun kelar — eritib snaryadlarni
Bolg’alarga, omochlarga, qanotlarga,
Ravoqlarga aylantiramiz ularni.
Qanotsiz quvonch haykalini esa
Mahallamizdagi avtobus bekatiga
O’rnatajakmiz.

Daraxtlarga ko’milgan mahallaga
Tiklanayotgan xo’jalik haqidagi raqamlarni
Xabar beruvchi,
Baxtli muhabbat haqida she’rlar aytguvchi,
To’g’onlar haqida,
Dunyoni elektrlashtirpsh haqida
So’zlab beruvchi
Kasaba uyushmasining karnayi osilgan
Mahallada
Qanotsiz quvonch haykalini o’rnatajakmiz.

Eh, birodarlarim,
Agar yondirilgan uylar bo’lmaganda edi,
Dunyoning o’zi ulkan uyga aylanardi,
Quyosh bo’yab chiqqan bo’lardi
O’sha uyning devorlarini
Va bu uyni gulday yashnatardi
Onamiz — ozodlik,
Ozodlik farzandi — tinchlik.

045

(Tashriflar: umumiy 147, bugungi 1)

Izoh qoldiring