Chingiz Aytmatov. Qizil olma.

777

Исабеков бу ғаройиб олмани ўша нотаниш қизга совға қилишга қарор қилди. У қизни шаҳар кутубхонасида кўп кўрарди. Шунинг учун бўлса керак, қишлоқ хўжалиги институти жойлашган чекка жойдан шаҳар марказига судралиб борарди. Ўқув залида ўтирганча қандайдир ички туйғуга асосланиб унинг қачон пайдо бўлишини сезарди. У қизни шундай кучли ҳаяжон билан кутардики, нима ўқиётганини тушунмасди. Исабеков эшик қаршисидаги столга ўтириб, у остонада пайдо бўлганда, нигоҳини китобдан узар, кўзлар бир лаҳзага тўқнашарди. У тикилиб туришдан қўрқарди. Қиз ҳам унинг хижолат бўлганини сезгандай тезда бўш жойга бориб, столга сумкасини қўярди-да, китобга кетарди. Исабеков эса китобларни олиб, мағрур, эркин, ҳамиша чиройли кийинган ҳолда яна ёнидан ўтишини кутарди. Davomini o'qish

Mirzo Abdulqodir Bedil. Shavqingni yod etib… (2)

бедил
Мирзо Бедилдан 3861 рубоий мерос қолганини айтадилар. Бу рубоийларда Бедилнинг ўзигагина хос бўлган, заррада олам маъносини бериш маҳорати ёрқин намоён бўлади,ҳар бир рубоий шоир фалсафасининг янги қирраларини кўрсатаверади, Бедил тафаккурининг етти пардага ўранган асрори янгидан кашф этилаверади. Davomini o'qish

Mirzo Abdulqodir Bedil. Shavqingni yod etib… (1)

bedil

Форс-тожик мумтоз шеъриятида Бедилнинг ўзигагина хос бўлган, заррада олам маъносини беришга интилган ва бунга кўпинча эришган шоирнинг кўпгина асарлари ҳар ўқилганида янги қирраларини кўрсатаверади, янгидан кашф этилаверади. Халқимизнинг бу буюк ватандошимизга бўлган меҳрини унга берилган «Абулмаоний» — «Маънолар отаси» деган фахрли лақабининг ўзи ҳам кўрсатиб турибди. Мумтоз Шарқ шеъриятининг биз катта ифтихор билан атайдиганимиз — Бедил чаманидаги анвойи гуллар дунё тургунича ўзининг тенги йўқ муаттар ҳидини сочиб тураверади, иншоолло! Davomini o'qish

Matnazar Abdulhakim. She’rlar

matnazar abdulhakimТаниқли шоир ва таржимон Матназар Абдулҳаким 20 феврал куни 65 ёшга тўлган бўларди.

Ҳозирги адабий жараёнда фаол иштирок этиб, Рауф Парфи, Шавкат Раҳмон, Муҳаммад Юсуф каби ўзидан эзгу ном ва безавол ижодий мерос қолдирган шоирлардан бири – Матназар Абдулҳаким (1948-2010) эди. Матназар Абдулҳаким юрак қўри, виждон амри билан чинакамига ижод қилди. Шоирнинг бутун ижодига хос бу томойил унинг ҳали чоп этилмаган, лекин дўстлари, адабиёт мухлислари бисотида сақланаётган шеърларида ҳам бош мезон бўлиб, улардаги беғубор туйғулар ижодкор маънавий умрининг давоми сифатида қадрлидир. Davomini o'qish

ShukurXolmirzayev haqida uch xotira.

091

Ишонсангиз, эрталабгача мижжа қоққанимиз йўқ. Ўшанда мен ёзувчи асарларининг пойдевори катта ҳаёт эканлигини ҳис қилдим. У киши бир воқеани гапираркан, замирида бошқа гап мавжудлигини айтмай-айтарди. Ёки бирор кишининг ҳаёт тарзини биргина жумла билан ифодалаб ўтарди. Муносабатида, шу гапни мен айтаяпман, деган урғу йўқ эди. Davomini o'qish

Xurshid Davron. «Bibixonim qissasi» dan parcha.

777
18 феврал — Буюк ватандошимиз Амир Темур хотираси куни.

Хира сариқ доғ бўзариб турган осмонда оч бургутлар чарх уриб айланарди. Улар гоҳ тўсатдан ўқдай бўлиб пастга шўнғир ва панжаларида типирчилаган товушқон ёки очликдан сулайиб қолган тулкини чангаллаб яна шиддат билан юксакка кўтарилардилар. Худди мана шундай тўсатдан чанг солган хасталик АмирТемурни тўшакка ётқизди. Davomini o'qish

Omon Matjon. She’rlar va suhbat

7014 феврал — Атоқли ва ардоқли шоир Омон Матжон 70 ёшга тўлди.

Омон Матжон ХХ аср ўзбек шеъриятида ўз изини қолдирган,ўз сўзини айтган шоирлардан бири. Унинг шеърлари ва достонлари адабиётимиз хазинасидан муносиб жойини топган. Бугун атоқли ва ардоқли шоиримизнинг муборак 70 ёшлари билан чин юракдан қутлаймиз. Davomini o'qish

Alisher Navoiyning mashhur uch maktubi.

777

Навоий ёзади: «Яна битибсизким, «Астрободга киши юбормангким, бермагумдур»… Бу мазмунни ҳам мулойимроқ битаолур эрдингиз. Ва «Ироқ вилоятларин улашибмен» деб битибсиз. Ироқ… иликка кирмасдан бурун… Мирзо била бир-икки қатла сўзлашмай, арз қилмай бу иш қилилмиш бўлса… сиздан ажаб воқеъ бўлибдур».
Навоий ҳовлиқиб кетган шаҳзоданинг хатоларини аниқ далиллар билан исботлаб беради. Подшоҳ отасига «одам юборманг, мол бермагумдур» деб дағал сўз айтгани, ҳали қўлга киритилмаган Ироқ (Эрон у пайтда Ироқ дейилган) вилоятларини подшодан берухсат ўз амирларига улашиб юборгани — шаҳзоданинг кибру ҳавоси ажабланарли даражага етганини Алишер Навоий мулойим бир киноя билан «сиздан ажаб воқеъ бўлубдур» деб танбеҳ беради.
Davomini o'qish

Babur Nama. Journal of Emperor Babur (The Memoirs of Babur)

bobur

«‘The facts are as stated here . . . I have set down of good and bad whatever is known.’ The Babur Nama, a journal kept by Zahir Uddin Muhammad Babur (1483–1530), the founder of the Mughal Empire, is the earliest example of autobiographical writing in world literature, and one of the finest. Against the turbulent backdrop of medieval history, it paints a precise and vivid picture of life in Central Asia and Afghanistan—where Babur ruled in Samarkand and Kabul—and in the Indian subcontinent, where his dazzling military career culminated in the founding of a dynasty that lasted three centuries. Babur was far more than a skilled, often ruthless, warrior and master strategist. In this abridged and edited version of a 1921 English translation of his memoirs, he also emerges as a sensitive aesthete, naturalist, poet and lover. Writer, journalist and internationally acclaimed Middle eastern and Central asian expert, Dilip Hiro breathes new life into a unique historical document that is at once objective and intensely personal—for, in Babur’s words, ‘the truth should be reached in every matter’.» Davomini o'qish

Sultonmurod Olim. Bobur: shoir ko’ngli va shoh siyosati.

6578
Бир инсон бегона юрт иқлимига кўниколмаган бўлса, шуни шеърга солса, нима қилибди! Шоир Бобур буни ажабтовур тушунади. Аммо бу шоҳ Бобурга асло ёқмайди. Чунки шугина икки қатор шеър унинг сиёсатига, демакки, тузган давлати манфаатига қарши эди, унинг ана шу сиёсатига халал келтирар эди, албатта.
Аввало, ёзмасин эди. Ёзса ҳам, жилла қурса, элга, хусусан, ҳинд халқига бундай ошкор қилмасин эди. Ахир, Хожа Калон кетаётган бўлса ҳам, биз шу ерда қоляпмиз-ку, дейди у.
Davomini o'qish

Hasan Qudratillayev. «Boburnoma» asrori kaliti.

bobur

      Заҳириддин Бобурнинг 47 йиллик умри тинимсиз муҳорабалар, қариндош-уруғлар, темурий шаҳзодалар ва бекларнинг бирин-кетин қилган хиёнатлари, фарзандларининг бевақт вафоти муҳитида ўтиб, умрининг охирларида турли касалликлар бу иродаси мустаҳкам кишининг ҳам руҳиятига таъсир этган. “Бобурнома”да биз муаллифнинг бундай машаққатларга нақадар бардош бергани, айрим ҳолатларда дарднинг зўрайиши кўзларига аччиқ ёш, танасига чидамсиз дардни келтириб чиқарганлигини кўрамиз. Муаллиф шу ҳолатлар тасвирини берар экан, насрий матндан кўнгли тўлмайди, ички туғёни, ҳасратларини тўла баён эта олмаганлигини сезиб, кўпинча ўз рубоий, ғазаллари билан, айрим ҳолларда бошқа буюк адиблар — Саъдий, Ҳофиз шеърлари билан насрий матнни бойитади. Davomini o'qish

А.Ш. Шамухамедов. Основные формы персидско-таджикской поэзии

777
Профессор Е.Э. Бертельс в своих трудах “Алишер Навои”, “Персидская поэзия в Бухаре, Х век”, “История персидско-таджикской литературы” дал краткую характеристику некоторым жанрам персидской классической поэзии. За послед-ние годы о классических формах узбекской поэзии появились работы О. Насырова, С. Джалалова, М. Зиявутдинова “Ўзбек адабиётида ғазал”, Р. Орзибекова “Лирикада кичик жанрлар”.
Данная работа отнюдь, не претендуя на исследовательский характер, составлена на основе указанных работ, что и требует характер учебника или учебного пособия.
Davomini o'qish