Менинг исмим Камола! Сурхондарёликман! Адабиётни, шеърни, сўзни яхши кўраман. Ўзим ҳам нималардир ёзиб тураман… Агар имконингиз бўлса, вақтингизни ажратиб шеърларимни ўқиб, нимадир десангиз, бу мен учун муҳим нимадир бўларди. Олдиндан раҳмат, қадрли «Хуршид Даврон Кутубхонаси» ўқувчилари…
Камола АБДУҒАНИЕВА
ШЕЪРЛАР
Камола Абдуғаниева 2002 йил Сурхондарё вилояти Музработ туманида туғилган. Тошкент Давлат Ўзбек тили ва Адабиёти университетида таҳсил олган. «Ёш ижодкорлар – 2022» семинари иштирокчиси.
1.
Ноябрь сўнгги кунларини яшаяпти
Гарчи
Ҳали ёмғирларга тўймади кузак.
Мен учоқ деразасидан булутларни кузатаман.
Секин сўз қотасан:
«Табриздан учиб ўтяпмиз, хоним!»
Хотираларимнинг бир бурчагида
Таниш ҳисларни туртиб ўтади
бу шаҳар номи
(Эҳтимол сенда ҳам).
Ва суҳбат бошлайсан узундан узоқ.
Дейсан, гўзал бўлди танишувимиз.
Менимча бу тасодиф,
Сенингча тақдир.
Кунлар ўтиб борар вақтга қастма-қаст.
Дарахт шохларида титрайди умид.
Сўнг секин ечина бошлайди борлиқ.
Ва ўша мен айтган тасодиф — сен айтган тақдир
Мени улоқтиради сенинг ўлкангга…
2.
Қаҳва.
Соҳилбўйи.
Мусиқа янграйди —
Ботир Зокиров. Танго.
Тўлқинлар пишқириғига қоришиқ қушлар овози.
Шафақни бағрига олади уммон.
О, сен билмайсан,
Сарҳадлари кўкларга туташ бу денгиз,
Бу тўлқинларнинг
Қачонлардир
Бостириб кирганин тушимга қадар
Ҳудди
Якунсиз шеърларнинг азоби каби.
Тўлин ой нурига чўмилар шаҳар.
Сени ўзига мафтун этар Венера.
Кейин
Яратганнинг мўъжизаларини муҳрлаб олишга шошаётган кўзларимга қараб
Юлдузлар тилида бошлайсан суҳбат.
Вақт чайқалиб боради тўлқинлар аро.
Мен эса денгизли лаҳзаларни бирма-бир тутиб
Жойлай бошлайман бирга терганимиз чиғаноқларга
Янаям узоқроқ яшамоқликчун.
Энди видолашув.
Парвозим яқин.
Учоғимга элтиб қўясан мажбур.
Ва такрор хотирлатасан:
— Учрашувимиз бу…
— Менимча тасодиф
Сенингча тақдир.
* * *
Туйғулар ўлди.
Сўзлар эскирди.
Энди орзулар ҳам аввалгидекмас.
Осмон узоқлашди.
Ой ҳам нуради.
Юлдузлар тушиб қолгандек
Туннинг кўксидан.
Эҳтимол
Жойлашуви ўзгаргандир Сомон йўлининг,
Сайёралар тескари айланаётгандир
Қуёш эмас, Ернинг атрофида.
(Балиқлар ҳавода сузаётгандир,
Тоғ тоғ билан кўришаётгандир балки…)
Айни шу лаҳзада
Вақтни тўхтатиб
Дунёнинг қайсидир тор кўчасида
Манзилини унутиб қўйиб
Бир қиз кетиб борар,
Киприклари нам,
Юракчаси бироз совқотган,
Лаблари
Майсалар тилида қилиб борар хиргойи.
Шамол унга эргашади.
Томчилар эса…
Дақиқа санарлар,
чак-чак, чак-чак.
Қачонлардир
Денгизни мафтун этган эди қизнинг кўзлари,
Унинг мулки эди Ҳимолай.
Қушлар эрк таширди у учун тумшуқларида.
Кейин…
Денгиз чекинди.
Ҳимолай тарк этди.
Қушлар эркни олиб кетди ўзлари билан.
Қиз эса…
Ҳамон кетиб борар
Киприклари нам.
* * *
1.
Сен денгизни менчалик севолмайсан
Мен эса Истанбулни.
Эҳтимол
Ван Гогҳ бирлаштириб турар бизларни
Ва ёки…
Туркийларга хос мағрурлик бўлса ҳам ажабмас.
Аммо биласанми
Орамизни қор ва ёмғирлар тўсади,
Яна ўша сен айтган улкан масофалар,
Шаҳарлар,
Вақт.
Сен болалигингни қўмсайсан,
Мен эса ўлимни.
Сўнгида яна тун бирлаштиради…
Дардларимиз…
Ёлғизлик…
дейман-у, қаёғда,
Иккимиз ҳам буларнинг асирларимиз
Истагимиз — эрк, орзумиз — парвоз…
Шу он ҳаёлимда
Фуруғнинг шу сатри
«…Парвозни эслаб қол, қуш эса ўлар»
Аммо мен
на эсда қоларли парвоз қила одим,
на қуш бўлиб ўлдим…
Балки
Яшамоқлик — бу бўшлиқ,
Умидсизлик
Елкаларимдан тобора бўртиб чиқаётган улкан тоғлардир
Менга менсизликни хотирлатгувчи.
2.
Тонг бедорлигимга берар ниҳоя.
Ортиқ хабар кутмайман…
Кўзёшларга эрк бераман
ғурурни қучиб.
Кейин
уйқуга таслим этаман кўзларимни.
Бор умидим энди тушлардан!
Парвозлар истайман эсда қоларли,
Қуш эса… У билан ортиқ ишим йўқ.
* * *
Куз — хотиралар фасли.
Сарғайган япроқлар —
Сенга атаган мактубларим.
Куз — сендек чорасиз,
Мендек йиғлоқи фасл.
Тўкилиб кетади борлиққа.
Куз — менингдек маюс,
Сендек кашанда.
Фақат у вақтнинг ҳасратин чекар.
Куз — туғилибоқ бўғилган бахт.
Кейинги фаслга етолмаган илинж.
Ва йилда бир бор янгиланадиган соғинч.
Куз — бу мен.
Куз — бу сен.
Куз — бу ўртамиздаги
дарахтдан ергача бўлган масофа.
* * *
Бола эдим.
Орзуларим ҳақида берилиб сўзласам
Бобомнинг лабларидан
«Насиб» сўзи сирғалиб чиқарди оҳиста.
(Насибим не экан?)
Момом эса
«Сизлар бегуноҳсиз,
Худодан сўранг
Орзуларингиз рўёбини,
Саодатли кунларни».
Яна дердики
«Ундан сўраб беринг соғлигимни,
Аммаларингизга тўкис бахт,
Акангизга ҳам сўранг
Ширин-ширин фарзандлар берсин.
Сизлар бегуноҳсиз,
Қабул қилади илтижонгизни…»
Бугун эса
Уйқусиз тунларнинг ҳасратин тинглаб
Узоооқ ўй сураман.
Бегуноҳлик бу туғилмаганлик,
Яратилмаганлик эмасми?!
Гуноҳларимиз —
Яшаётганимиз исботи,
Маҳшаргача ҳамроҳимиз
Ва Худога олиб боргувчи ягона йўл.
(Эҳтимол бу шунчаки таскиндир…)
Одамизод гуноҳлар учун,
Хатолар учун,
Изтироблар учун яралган.
Агар Худо имкон берганда,
Яна ибтидога қайтганда инсон
Гуноҳлар, хатолар йўлидан борарди такрор.
Баъзан момомга ишонгим келади.
Қачонлардир бегуноҳ,
Маъсум,
Унга соғлик,
Аммамга бахт,
Акамга фарзанд сўраб бергувчи
Худога яқин бир қизалоқ бўлганлигимга
Ишонгим келади…
* * *
О Истанбул!
Неча-неча ҳасратлар чеккан
Ва толесизликлар яшаган
Гўзаллар гўзали бир аёл.
Билмассан воз кечмоқ нелигин
(Енгилмоқ нелигин).
Савдолар гувоҳи эй мовий диёр!
Бағрингда Босфор —
шиддатидан тўлиб тошар тўлқинлар,
(Ишқдан ҳўплаган ҳойнаҳой)
Ва сармаст ҳолатда кўпириб келиб
Ўпаркан соҳилнинг лабларин,
Чағалаклар бунда созанда.
Истанбул! Сен эркнинг тимсоли…
Қармоғида тунларни тутиб
Кемалар мудрайди бандаргоҳларда.
Сукутин сақлайди ҳовучларида
Минг асрки Қиз Минораси…
Қуёш эса ғурубдан уйғониб, оқшом
Яна денгизнинг кўксига қўяр бошини.
О Истанбул,
Неча-неча ҳасратлар чеккан
Ва толесизликлар яшаган
Гўзаллар гўзали бир аёл…
* * *
Сўз бўлиб кираман тушларингга ва
Шеърга айланаман Худо хоҳласа.
Ўшанда
Уйқуни уйғотиб кечаларингдан,
Ишқнинг торларини чертиб, куйласам.
Куйласам…
Тингласанг…
Тўсатдан,
Хаёлларинг каби тўзғийди мезон.
Хотиралар узар торларни.
Қўл силтаб кеэетасан барига,
Сеники бўлмаган манзиллар томон.
Бекат мудраб борар, автолар ҳорғин.
Шоирларни хуш кўрмас шаҳар.
Сен-чи, Ишқ сўрайсан,
Сўз тиланасан
Бомдодга қадар.
Ва жавоб келади қайдандир:
«Аллоҳу Акбар… Аллоҳу Акбар…»
Э воҳҳ, сукутда янграган энг гўзал садо.
Жилмайиб қўясан дунёга.
Тонг сенга шивирлар нелардир.
Кўзингда кўмилииб ётади
Мажнуннинг паришон сурати.
Мен эса…
Йўқликка мағлубман.
Ҳисларим кўмаман
Миллион кузакнинг хазонларига.
Кун келар,
Умидларим куртак очар қайтадан
Минг йиллик заъфарон тонгга эргашиб
Эрксиз туйғуларинг тўзонларида.
Ўшанда
Сўз бўлиб кираман тушларингга ва
Шеърга айланаман Худо хоҳласа…
* * *
Ой дарахт шоҳидан боқади маъюс,
Деразам чертади юлдузлар бир-бир.
Куз менга ёғдирган хайрларини
Супуриб ташлади ердан декабрь.
Чуқур «уҳ» тортаман, юрагим тўлиб,
Зулматга сингишиб кетади бари.
Баркка битилган шеър,
Бродвей ҳамда
Ўша кузнинг сенли хотиралари.
Ноябрь — кўзёшлар ойи эҳтимол.
Соғинч имзо чеккан ҳар сонясига.
Нима дейолардим, ҳар инсоннинг ҳам
Чин ишқ ёзилмаган пешонасига.
Қиш ором бермади хаёлларга ҳеч.
Энди остонамга келмайди баҳор.
Қишнинг қорлари не, мен учун фақат
Табиатнинг шеърли кузаклари бор.
* * *
Оқшом.
Хиёбон.
Одамлар ўтади, қайтади.
Сен бир маромда
отилаётган фавворани кузатасан.
Йўловчилардан бири келиб
Кўзларингиз чиройли экан, дейди.
Нигоҳингиз маъюс?
Улар кузатмайдилар
куз япроқларининг
ерда ўрмалаб
фавворага интилаётганларини.
Дарахтларнинг пичирлари-ю
Ўриндиқларнинг хўрсиниғини.
Юлдузларни ютиб юборади шаҳар чироқлари…
Тошкентнинг чарчоқларини елкалаб
Ўтиб-қайтади автолар.
Сўнгра яна бошқа бири келади:
— Сочларингиз денгиз тўлқинларини эслатди менга.
Суратингизни чизсам майлими?
Сукут…
Миямда саволлар уради ғужғон.
Билмадим
Мен қандай яшаб келяпман
севгисиз, бахтсиз?
Қизиқ, мен нега дунёга келдим?
Сени кутиш учунми, Ишқ!
Ёки Ишққа айланиш учун?
Mening ismim Kamola! Surxondaryolikman! Adabiyotni, she’rni, soʻzni yaxshi koʻraman. Oʻzim ham nimalardir yozib turaman… Agar imkoningiz boʻlsa, vaqtingizni ajratib yuborganlarimni oʻqib, nimadir desangiz, bu men uchun muhim nimadir boʻlardi. Oldindan rahmat, qadrli «Xurshid Davron Kutubxonasi» oʻquvchilari…
Kamola ABDUGʻANIYEVA
SHE’RLAR
Kamola Abdugʻanieva 2002 yil Surxondaryo viloyati Muzrabot tumanida tugʻilgan. Toshkent Davlat Oʻzbek tili va Adabiyoti universitetida tahsil olgan. «Yosh ijodkorlar – 2022» seminari ishtirokchisi.
1.
Noyabr soʻnggi kunlarini yashayapti
Garchi
Hali yomgʻirlarga toʻymadi kuzak.
Men uchoq derazasidan bulutlarni kuzataman.
Sekin soʻz qotasan:
«Tabrizdan uchib oʻtyapmiz, xonim!»
Xotiralarimning bir burchagida
Tanish hislarni turtib oʻtadi
bu shahar nomi
(Ehtimol senda ham).
Va suhbat boshlaysan uzundan uzoq.
Deysan, goʻzal boʻldi tanishuvimiz.
Menimcha bu tasodif,
Seningcha taqdir.
Kunlar oʻtib borar vaqtga qastma-qast.
Daraxt shoxlarida titraydi umid.
Soʻng sekin yechina boshlaydi borliq.
Va oʻsha men aytgan tasodif — sen aytgan taqdir
Meni uloqtiradi sening oʻlkangga…
2.
Qahva.
Sohilboʻyi.
Musiqa yangraydi —
Botir Zokirov. Tango.
Toʻlqinlar pishqirigʻiga qorishiq qushlar ovozi.
Shafaqni bagʻriga oladi ummon.
O, sen bilmaysan,
Sarhadlari koʻklarga tutash bu dengiz,
Bu toʻlqinlarning
Qachonlardir
Bostirib kirganin tushimga qadar
Huddi
Yakunsiz she’rlarning azobi kabi.
Toʻlin oy nuriga choʻmilar shahar.
Seni oʻziga maftun etar Venera.
Keyin
Yaratganning moʻ’jizalarini muhrlab olishga shoshayotgan koʻzlarimga qarab
Yulduzlar tilida boshlaysan suhbat.
Vaqt chayqalib boradi toʻlqinlar aro.
Men esa dengizli lahzalarni birma-bir tutib
Joylay boshlayman birga terganimiz chigʻanoqlarga
Yanayam uzoqroq yashamoqlikchun.
Endi vidolashuv.
Parvozim yaqin.
Uchogʻimga eltib qoʻyasan majbur.
Va takror xotirlatasan:
— Uchrashuvimiz bu…
— Menimcha tasodif
Seningcha taqdir.
* * *
Tuygʻular oʻldi.
Soʻzlar eskirdi.
Endi orzular ham avvalgidekmas.
Osmon uzoqlashdi.
Oy ham nuradi.
Yulduzlar tushib qolgandek
Tunning koʻksidan.
Ehtimol
Joylashuvi oʻzgargandir Somon yoʻlining,
Sayyoralar teskari aylanayotgandir
Quyosh emas, Yerning atrofida.
(Baliqlar havoda suzayotgandir,
Togʻ togʻ bilan koʻrishayotgandir balki…)
Ayni shu lahzada
Vaqtni toʻxtatib
Dunyoning qaysidir tor koʻchasida
Manzilini unutib qoʻyib
Bir qiz ketib borar,
Kipriklari nam,
Yurakchasi biroz sovqotgan,
Lablari
Maysalar tilida qilib borar xirgoyi.
Shamol unga ergashadi.
Tomchilar esa…
Daqiqa sanarlar,
chak-chak, chak-chak.
Qachonlardir
Dengizni maftun etgan edi qizning koʻzlari,
Uning mulki edi Himolay.
Qushlar erk tashirdi u uchun tumshuqlarida.
Keyin…
Dengiz chekindi.
Himolay tark etdi.
Qushlar erkni olib ketdi oʻzlari bilan.
Qiz esa…
Hamon ketib borar
Kipriklari nam.
* * *
1.
Sen dengizni menchalik sevolmaysan
Men esa Istanbulni.
Ehtimol
Van Gogh birlashtirib turar bizlarni
Va yoki…
Turkiylarga xos magʻrurlik boʻlsa ham ajabmas.
Ammo bilasanmi
Oramizni qor va yomgʻirlar toʻsadi,
Yana oʻsha sen aytgan ulkan masofalar,
Shaharlar,
Vaqt.
Sen bolaligingni qoʻmsaysan,
Men esa oʻlimni.
Soʻngida yana tun birlashtiradi…
Dardlarimiz…
Yolgʻizlik…
deyman-u, qayogʻda,
Ikkimiz ham bularning asirlarimiz
Istagimiz — erk, orzumiz — parvoz…
Shu on hayolimda
Furugʻning shu satri
«…Parvozni eslab qol, qush esa oʻlar»
Ammo men
na esda qolarli parvoz qila odim,
na qush boʻlib oʻldim…
Balki
Yashamoqlik — bu boʻshliq,
Umidsizlik
Yelkalarimdan tobora boʻrtib chiqayotgan ulkan togʻlardir
Menga mensizlikni xotirlatguvchi.
2.
Tong bedorligimga berar nihoya.
Ortiq xabar kutmayman…
Koʻzyoshlarga erk beraman
gʻururni quchib.
Keyin
uyquga taslim etaman koʻzlarimni.
Bor umidim endi tushlardan!
Parvozlar istayman esda qolarli,
Qush esa… U bilan ortiq ishim yoʻq.
* * *
Kuz — xotiralar fasli.
Sargʻaygan yaproqlar —
Senga atagan maktublarim.
Kuz — sendek chorasiz,
Mendek yigʻloqi fasl.
Toʻkilib ketadi borliqqa.
Kuz — meningdek mayus,
Sendek kashanda.
Faqat u vaqtning hasratin chekar.
Kuz — tugʻiliboq boʻgʻilgan baxt.
Keyingi faslga yetolmagan ilinj.
Va yilda bir bor yangilanadigan sogʻinch.
Kuz — bu men.
Kuz — bu sen.
Kuz — bu oʻrtamizdagi
daraxtdan yergacha boʻlgan masofa.
* * *
Bola edim.
Orzularim haqida berilib soʻzlasam
Bobomning lablaridan
«Nasib» soʻzi sirgʻalib chiqardi ohista.
(Nasibim ne ekan?)
Momom esa
«Sizlar begunohsiz,
Xudodan soʻrang
Orzularingiz roʻyobini,
Saodatli kunlarni».
Yana derdiki
«Undan soʻrab bering sogʻligimni,
Ammalaringizga toʻkis baxt,
Akangizga ham soʻrang
Shirin-shirin farzandlar bersin.
Sizlar begunohsiz,
Qabul qiladi iltijongizni…»
Bugun esa
Uyqusiz tunlarning hasratin tinglab
Uzoooq oʻy suraman.
Begunohlik bu tugʻilmaganlik,
Yaratilmaganlik emasmi?!
Gunohlarimiz —
Yashayotganimiz isboti,
Mahshargacha hamrohimiz
Va Xudoga olib borguvchi yagona yoʻl.
(Ehtimol bu shunchaki taskindir…)
Odamizod gunohlar uchun,
Xatolar uchun,
Iztiroblar uchun yaralgan.
Agar Xudo imkon berganda,
Yana ibtidoga qaytganda inson
Gunohlar, xatolar yoʻlidan borardi takror.
Ba’zan momomga ishongim keladi.
Qachonlardir begunoh,
Ma’sum,
Unga sogʻlik,
Ammamga baxt,
Akamga farzand soʻrab berguvchi
Xudoga yaqin bir qizaloq boʻlganligimga
Ishongim keladi…
* * *
O Istanbul!
Necha-necha hasratlar chekkan
Va tolesizliklar yashagan
Goʻzallar goʻzali bir ayol.
Bilmassan voz kechmoq neligin
(Yengilmoq neligin).
Savdolar guvohi ey moviy diyor!
Bagʻringda Bosfor —
shiddatidan toʻlib toshar toʻlqinlar,
(Ishqdan hoʻplagan hoynahoy)
Va sarmast holatda koʻpirib kelib
Oʻparkan sohilning lablarin,
Chagʻalaklar bunda sozanda.
Istanbul! Sen erkning timsoli…
Qarmogʻida tunlarni tutib
Kemalar mudraydi bandargohlarda.
Sukutin saqlaydi hovuchlarida
Ming asrki Qiz Minorasi…
Quyosh esa gʻurubdan uygʻonib, oqshom
Yana dengizning koʻksiga qoʻyar boshini.
O Istanbul,
Necha-necha hasratlar chekkan
Va tolesizliklar yashagan
Goʻzallar goʻzali bir ayol…
* * *
Soʻz boʻlib kiraman tushlaringga va
She’rga aylanaman Xudo xohlasa.
Oʻshanda
Uyquni uygʻotib kechalaringdan,
Ishqning torlarini chertib, kuylasam.
Kuylasam…
Tinglasang…
Toʻsatdan,
Xayollaring kabi toʻzgʻiydi mezon.
Xotiralar uzar torlarni.
Qoʻl siltab keeetasan bariga,
Seniki boʻlmagan manzillar tomon.
Bekat mudrab borar, avtolar horgʻin.
Shoirlarni xush koʻrmas shahar.
Sen-chi, Ishq soʻraysan,
Soʻz tilanasan
Bomdodga qadar.
Va javob keladi qaydandir:
«Allohu Akbar, Allohu Akbar…»
E vohh, sukutda yangragan eng goʻzal sado.
Jilmayib qoʻyasan dunyoga.
Tong senga shivirlar nelardir.
Koʻzingda koʻmiliib yotadi
Majnunning parishon surati.
Men esa…
Yoʻqlikka magʻlubman.
Hislarim koʻmaman
Million kuzakning xazonlariga.
Kun kelar,
Umidlarim kurtak ochar qaytadan
Ming yillik za’faron tongga ergashib
Erksiz tuygʻularing toʻzonlarida.
Oʻshanda
Soʻz boʻlib kiraman tushlaringga va
She’rga aylanaman Xudo xohlasa…
* * *
Oy daraxt shohidan boqadi ma’yus,
Derazam chertadi yulduzlar bir-bir.
Kuz menga yogʻdirgan xayrlarini
Supurib tashladi yerdan dekabr.
Chuqur «uh» tortaman, yuragim toʻlib,
Zulmatga singishib ketadi bari.
Barkka bitilgan she’r,
Brodvey hamda
Oʻsha kuzning senli xotiralari.
Noyabr — koʻzyoshlar oyi ehtimol.
Sogʻinch imzo chekkan har sonyasiga.
Nima deyolardim, har insonning ham
Chin ishq yozilmagan peshonasiga.
Qish orom bermadi xayollarga hech.
Endi ostonamga kelmaydi bahor.
Qishning qorlari ne, men uchun faqat
Tabiatning she’rli kuzaklari bor.
* * *
Oqshom.
Xiyobon.
Odamlar oʻtadi, qaytadi.
Sen bir maromda
otilayotgan favvorani kuzatasan.
Yoʻlovchilardan biri kelib
Koʻzlaringiz chiroyli ekan, deydi.
Nigohingiz ma’yus?
Ular kuzatmaydilar
kuz yaproqlarining
yerda oʻrmalab
favvoraga intilayotganlarini.
Daraxtlarning pichirlari-yu
Oʻrindiqlarning xoʻrsinigʻini.
Yulduzlarni yutib yuboradi shahar chiroqlari…
Toshkentning charchoqlarini yelkalab
Oʻtib-qaytadi avtolar.
Soʻngra yana boshqa biri keladi:
— Sochlaringiz dengiz toʻlqinlarini eslatdi menga.
Suratingizni chizsam maylimi?
Sukut…
Miyamda savollar uradi gʻujgʻon.
Bilmadim
Men qanday yashab kelyapman
sevgisiz, baxtsiz?
Qiziq, men nega dunyoga keldim?
Seni kutish uchunmi, Ishq!
Yoki Ishqqa aylanish uchun?
