Ismoil Bekjon. Hind safari yoxud Imomqulixonning maxfiy topshirig’i & Boburiylar va Go’ri Mir maqbarasi

055     XVI аср иккинчи ярми – XVII аср биринчи ярмида яшаб ижод қилган, замонасининг беназир фарзанди – самарқандлик шоир ва адабиётшунос олим Мутрибий (1556 – 1530) ўзининг “Тазкират уш-шуаро” (1605) ва “Нусхайи зебойи Жаҳонгир” (1605 – 1628) номли тазкираларида Бобур, Ҳумоюн, Акбар, Муҳаммад Ҳаким бин Ҳумоюн, Жаҳонгир бин Акбар ҳамда улар даврида яшаган ҳиндистонлик шоирлар ҳақида қимматли маълумотлар берган.         Davomini o'qish

Olimjon Davlatov. Alisher Navoiy va Amir Temur

052014  йил — Амир Темурнинг 680 ва Алишер Навоийнинг 575 йиллиги

    Ўрта асрларда Шарқда иккинчи Ренессанс жараёнини бошлаб берган темурийлар давлатидаги миллат маънавияти боғининг энг гуллаган даври айнан Султон Ҳусайн Бойқаро ва амир Алишер Навоий замонига тўғри келади, десак янглишмаган бўламиз. Davomini o'qish

Muni Lal. Hindistonga yangi hayot baxsh etgan hukmdor

04     Буюк Бобурий подшоҳлар Ҳиндистонга ўзгача бир дабдаба ва ҳашамат, шону шуҳрат келтирди. Улар мамлакатга янгича кўриниш, услуб ва янги ҳолат бахш этишди. Уларнинг барчаси шон-шуҳратга ўралган эди. Ҳиндистон подшоҳлари сафида улар фақат ўз улуғлиги билангина эмас, балки ўз ниятларининг буюклиги билан ҳам алоҳида ажралиб турадилар. Davomini o'qish

Xurshid Davron. Amir Temur pirlari (1995)

067      Эмишким, навбатдаги юришига отланган Амир Темур қўшинлари Муқаддас Бухоро кўчаларидан ўтаётганда, баланд бир девор устидан эски кийимлар силкиниб, қоқилаётган экан. Чангу тўзон навкарлар уст-бошига қўнар, бундан норози бўлган лашкарбошилар юқоридан туриб жуббаларни қоқаётган дарвешларни жеркиб, тўхтатмоқчи бўладилар. Бу воқеадан хабар топган Темур қўшинни орқага қайтаришни буюрибди, девор устидаги одамларга эса жуббаларни қаттиқроқ қоқишни тайинлабди. Қўшинлар чангу ғубор остидан қайтиб ўтар эканлар, Соҳибқирон «Ҳеч ким устига тушган ғуборни қоқиб тозаламасин», деб амр этибди. Ҳеч ким бу иш сабабини сўрашга ботинолмабди. Фақат кейинчалик, Рум султони Боязид билан бўлган зафардан сўнг, Амир Темурдан Бухорода бўлиб ўтган «Чанг воқеаси» сабаби сўралганда, Турон султони шундай дейди…(Мақола 1994 йил «Тафаккур» журналининг 1-сонида босилган) Davomini o'qish

Zarvaraqlar: Sulton Husayn Boyqaro farmoni

033     Ота-боболаримиздан қолган улкан маънавий бойлик, қўлёзма асарлар Қизилқум саҳросига сочилиб кетган олтинни эслатади. Авлодларимиз яратган бу асарлар дунё кутубхона, музейларига сочилиб кетган. Жаҳондаги бирорта машҳур кутубхона йўқки, у ерда халқимиз тарихи ва адабиётига тегишли қўлёзма асар бўлмасин. Британия Музейи, Париж Миллий Кутубхонаси, Оксфорд, Кэмбриж, Сорбонна, Харвард, Йел университети кутубхоналари, Голландия, Олмония, Испания, Италия, Ватикан китобликлари, ҳамда Туркия, Эрон, Ҳиндистондаги кутубхоналарда ўзимиз сақлай олмаган кўплаб ёзма адабиётларимиз намуналари авайлаб асраб келинмоқда. Davomini o'qish

Xurshid Davron. Sohibqiron, Mirzo Ulug’bek va Muhammad Alining «Altoyir yulduzi» hikoyasi haqida

Ashampoo_Snap_2017.10.17_00h21m56s_001_.png    09  Айрим  «муаллиф»лар бошқа китоблардан кўчириб олганларини ўз номлари остида уялмасдан нашр этаётганларига  жим қараб туриш керакми?  09    Муаммо нимада? Муаммо шундаки, газета Борхеснинг шеърини (аслида достон) чала ҳолда эълон қилди. 09  Муҳаммад Алининг «Алтойир юлдузи» ҳикоясида тахтидан айрилган Мирзо Улуғбек довдир, нима қилишини билмаган гаранг, мақсадсиз шаҳар айланган телбадек тасвирланган. Бугунги замонавий тилда айтсам, ҳикояда Улуғбекнинг “бомж”дан фарқи йўқ. 09 Бобур мирзонинг «Ўн икки ёшта ПОДШОҲ бўлдум» деган гапиниям рамзий маънода тушуниш керак…

Davomini o'qish

Prof. Dr. Juliboy Eltazarov. Çağdaş Özbek Edebiyatında Emir Timur hakkında yazılmış eserlere toplu bir bakış.

Ashampoo_Snap_2017.08.24_14h31m08s_003_.png    Ertaga Turkiya poytaxtida Anqara jangining 410 yilligi munosabati bilan «1401 Anqara jangi kongressi (Yeldirim va Temur) — 1402 Ankara Savaşı Uluslararası Kongresi (Yildirim ve Timur)» boshlanadi. Turkiy xalqlarning ikki buyuk davlat arbobi va harbiy sarkardasi hayoti va faoliyatiga bag’ishlangan kongress 9 oktabrdan 12 oktabrgacha davom etadi. Saytimiz sahifalarini o’qib borayotganlar Anqara jangining 410 yilligiga bag’ishlab bir necha maqola va hikoyalar e’lon qilganimizni unutmagan bo’lsalar kerak. Biz ularni eslatib o’tamiz: Davomini o'qish

Xurshid Davron. Anqara ustida porlar mungli oy…

04    Ушбу ҳикоя  «Соҳибқирон набираси» номли тарихий қиссам таркибидаги «Султон Боязид билан жанг» сарлавҳали бобнинг ичида алоҳида ҳолда келади.  Нима учундир 1983 йилда ёзилган шеъримни ушбу ҳикоя  олдидан ўқишингизни истадим. Davomini o'qish

Xurshid Davron. Amir Temur bilan Sulton Boyazid jangi.

ankara

«Темурбек билан Улуғбек» номли тарихий қиссам 1993-1994 йилларда ёзилган ва 1994 йилда «Соҳибқирон набираси» номи билан нашр этилган эди. Бу китобнинг пайдо бўлишига аслида аввалан менинг кўҳна тарихимизга бўлган меҳрим ва қизиқишим ,кейин эса ўша йиллари Ўзбекистон радиосининг болалар ва ўсмирлар редакциясининг бош муҳарири бўлган Эркин Малик сабабчи бўлган эди. Эркин аканинг «Хуршидбек, болаларга  тарихий қисса ёзиб бераман,деган эдингиз. Бу ёқда Мирзо Улуғбек таваллдининг 600 йиллиги яқинлашиб келяпти.Келинг,бир иш қилайлик, сиз улуғ бобомиз ҳақида ҳафтанинг ҳар чоршанбасигача 13 варақ ёзиб келасиз,ўзингиз ўқиб берасиз,мен эса студияни тайёрлаб беравераман» деган гапи билан китобнинг дастлабки нусхаси ярим йил ичида ёзилди.
Қиссада Амир Темур юришлари,шу жумладан,унинг Рум юриши ҳақида ҳам ҳикоя қилинган.Бугун Анқара жангининг 610 йиллиги олдидан айни шу жанг билан боғлиқ бобни тақдим этаяпман.
Davomini o'qish

Anqara jangining 610 yilligi oldidan. (28.07.1402)

anqara

Бундан роппа-роса 610 йил аввал — 1402 йил 28 июлида Амир Темур (1336-1405) билан усмонли турк султони Йилдирим Боязид (1389—1402) қўшинлари ўртасида Анқара ёнида ўша даврдаги энг муҳим ва қақшатқич жанг бўлиб ўтган эди. Анқара жангининг 610 йиллиги кунигача роппа-роса бир ой бор.Мана шу бир ой мобайнида бу тарихий муҳораба,Амир Темур билан Йилдирим Боязид ҳақида ўзбек,турк ва ғарб олимлари,адиблари асарларидан парчалар эълон қилиб боришни ҳам ўйлаб қўйдим.
Бугун эса Ўзбекистон миллий энциклопедияси асосида ушбу жанг ва унинг асосий иштирокчилари Амир Темур билан Йилдирим Боязид ҳақида қисқача (аммо алоҳида-алоҳида) маълумот бераман-да, кейин янги саҳифада «Темурбек ва Улуғбек» («Соҳибқирон набираси») номли қиссамдан айни шу тарихий ҳодисага бағишланган бобни назарингизга ҳавола этаман. Davomini o'qish

Anqara jangining 610 yilligi oldidan. Amir Temur (1336-1405)

anqara

Бундан роппа-роса 610 йил аввал — 1402 йил 28 июлида Амир Темур (1336-1405) билан усмонли турк султони Йилдирим Боязид (1389—1402) қўшинлари ўртасида Анқара ёнида ўша даврдаги энг муҳим ва қақшатқич жанг бўлиб ўтган эди. Анқара жангининг 610 йиллиги кунигача роппа-роса бир ой бор.Мана шу бир ой мобайнида бу тарихий муҳораба,Амир Темур билан Йилдирим Боязид ҳақида ўзбек,турк ва ғарб олимлари,адиблари асарларидан парчалар эълон қилиб боришни ҳам ўйлаб қўйдим.
Бугун эса Ўзбекистон миллий энциклопедияси асосида ушбу жанг ва унинг асосий иштирокчилари Амир Темур билан Йилдирим Боязид ҳақида қисқача (аммо алоҳида-алоҳида) маълумот бераман-да, кейин янги саҳифада «Темурбек ва Улуғбек» («Соҳибқирон набираси») номли қиссамдан айни шу тарихий ҳодисага бағишланган бобни назарингизга ҳавола этаман. Davomini o'qish