Faxriyor. Yangi she’rlar & Shoir «Ijodiy uchrashuvlar» teledasturida & Ayolgu, She’rlar va dostonlar

011Шоир ўзи яшаб турган муҳитдан ташқарида бўла олмайди. У жамоатчиликни жунбушга келтираётган воқеаларга муносабат билдиришга мажбур. Мен ҳам ўзимни ўйлантираётган нарсалар ҳақида ёзаман (Шоир билан суҳбатдан. Суҳбатни мана бу саҳифада ўқишингиз мумкин).

ФАХРИЁР
ЯНГИ ШЕЪРЛАР


14    Фахриёр (Фахриддин Низом) 1963 йилда Самарқанд (ҳозирги Навоий) вилояти Хатирчи туманидаги Сангижумон қишлоғида туғилган. Самарқанд давлат университетининг ўзбек филологияси факультетини тугатган (1988). «Дарднинг шакли» (1987), «Аёлғу» (2000), «Геометрик баҳор» (2004) шеърий тўпламлари, «Янгиланиш анъаналари» (1988) публицистик мақолалар тўплами нашр этилган. Унинг таржимасида Т. Уинтер (Абдулҳаким Мурод)нинг «21-асрда ислом: постмодерн дунёда қиблани топиш» (2001) диний-фалсафий китоби нашр этилган.


карантин

1. қийғоч гуллади гилос
сув тошқинидай
уйлар орасини тўлдирди ифор

ифор остида
қолиб кетди мошинлар
депутатлардай
қаердандир кўчиб келган арча кўчатлар
қоқигуллар
ҳатто гилоснинг ўзи

яна набирасини
велигига ўтқазиб олиб
суриб борар бир аёл

ғаввосларнинг ҳаво сўрғичи мисол
ниқоб тутиб олган икков ҳам
ифор остида

гуллаган дарахтларни
даллаган гулахтлар дейди чуғурлаб
энди фаришталар тилидан
ўзбекчага ўта бошлаган
қизалоқ

2. саройни забт этган навкарлар шоҳ тожини
тепиб ўйнагандай тахтнинг пойида
оёқлар остида ўралашади
тожвирус дегани

бугун ё эрта
гилос гулларини пойандоз қилиб
тўшаб берар вирус устига
ниқобдай
қизалоқ велигин учиши учун
бемалол
безарар
беармон

3. шаҳардор еллар
гилос ифори қилиб
уйлар оралиғидан
ҳайдаб олиб ўтар кўкламни
карантинни бузгани учун
қўлларига кишан ҳам солиб

кўчалар бўм-бўш
кўкламнинг ёнини олмайди ҳеч ким

кўклам завқини
бутун шаҳар қамаб ўтирар
уйига
қизалоқ қилиб
боланинг кўчага чиқаман деган
йиғиси қилиб

4. телевизор айтаётгандай
карантинда қолган уйларга
кўклам кирмай ўтиб борар

боласи кўчага ўйнагани кетган
илҳақда онадай
кўкламни кўзлари тўрт бўлиб эмас
тўртбурчак бўлиб
кутади уйнинг
тўққизта қавати баробар

5. қўшни уйлик депутат
тўрқовоққа солиб бедана сайроғини
қамаб қўйган болохонага

лекин карантинда димиқиб кетган
сайроқ
соғинч кўз ёшидай болохонадан
сизиб чиқар ташқари
тонгласи
ва тарқайди қўшни уйларга

кимдир сайроқ билан
қудуқдан сув тортган мисоли
чўкиб кетган кўнглини кўтариб олар
сайроқ билан артади сўнгра
кўнгил устидаги зиқлик гардларин

штатларда яшаб келган дипломат қўшни
тўнғиз эти қўшилмаган
фу юнг омлетини
устига
зиравор эмас
туз ҳам эмас
сайроқ сепиб тановул қилар

6. дарахт шохига
гултуваклар осиб қўйиш мумкиндир
чироқларни осса бўлади
дейлик
байроқ шаклида

лекин дарахтлар
лаган кўтариб турмас ҳеч қачон

улар табиатга шукронасини
япроқ ёзиб айтади
гуллаб берар ёки бўлмаса
гилосдай чаппар уриб

7. осмон эниб келар шаҳарга
оппоқ булут парчалари
кезиб юрар шаҳар кўчаларида
уйлар орасида
бўзсув ёқаларида
гилос дарахти бўлиб

мавлавия тариқати сўфиларидай
рақси само қилар
турган жойида
айланган кўйи
гул кўйлаги гилоснинг
суйри тусига кирар

йўқ
хато айтдим
осмон ерга тушмас аслида

гилос шаҳарни
осмонларга олиб учади
карантинга тушган уйлари билан қўшиб
уйлар учиб юрар
булутлар орасида
ўша қизалоғу бувиси билан
бедананинг болохонадан қочган
сайроғи қанотида

2020 йил 30 март

қорайтма

1. ризқ излаб уядан ташқари чиққан
чумолилар тўдасидай
қоғозга сочилиб бораётган сўз
айланади қорайтмаларга

ёки
бир саҳнадан иккинчисига
ўтиш пардаси бўлар
бугун бўғзига тизза босилган
ҳабаш сўз

ва ёки
дарвозасига
карантин туйнуги тикланган
ҳаёт бозорига ўтилар ундан

2. сўзлаётган пайтда яшамас одам
ўтаётган бўлади фақат
бир ҳолатдан иккинчисига
масалан
алиштириб олаётган бўлади
юзидаги ниқобни

хитой операсидай
ҳеч ким сезмай қолади ниқоб
қандай алмашганини

он билан уқув
жараён сирини
бой бермайди томошабинга

3. қорайтмалар ҳукмидаги вақт
бўйсунмайди замон ҳукмига
гоҳи ўтмишга
гоҳи ёндош кечинмаларга
қараб оқади

гоҳо ноэ фильми сингари
келажакдан ўтмишга томон
бостириб келади
ва
жамиятнинг ифлосликлари
жинояту гуноҳларидан
покланиб
бола бўлиб дунёга қайта
туғилмоқ учун

ишонманг муқаррарлик қаҳрамонининг
вақт ҳар нарсани бузади
деган ақидасига

вақтни тескарига айлантирар режиссёр
сувни терс оқизган авлиё мисол
қорайтмалар ила атайин

аёлни зўрлаган йўлтўсар мисол
вақтнинг номусига тегар қорайтма

4. қорайтманинг ҳукмига кўра
эсда қоларлик
бирор нарса рўй бермоғи шарт
ҳар бир саҳнада

ахтарасан ҳатто оқ-қора
туси йўқ кунлардан қаҳрамонликни
ёпмоқ учун санани дей лик

бу ёғи таваккал

бироқ
қаҳрамонлик ҳижрат қилган олис юртларга
кўча супуради
уй қоровуллар
чўчқа боқар
иштонин ювади чакмазак чолнинг
ўша ёқларда

уйингда эса
карантинли кунларинг рангпар

қора рангни
телевизор ўғирлаб кетган
чапламоққа мухолифнинг башарасига

қорайтмага етмай қолар ранг

камалакни мусодара этиб осмондан
ўзал қилиб олган корчалон
беқасам ёки атлас
қилиб пуллар ипподром бозорида

5. қорайтма асли
яшалмаган кунлар қуйқаси

маййитни куйдирган ҳиндилар каби
ёқиб юборади режиссёр
қорайтма
оташкадада
манқалда оташдек қаро
кунларни

ўрнига
сония
дақиқа
соатларни
чорсу бозор орқасидаги
лағмончи уйғур чолга
олиб бориб чўздиради эринмай

асрдан ҳам узоқ чўзилади кун

6. кино
бир одамнинг умрига
бошқаларнинг саргузаштларин
кўчириб ўтқазган
ростакам ёлғон

меъдасига ботмай бировнинг сўзи
ўқчиса
ва
туфлаб ташламоқчи бўлса қаҳрамон
дастёр қорайтма
ёрдамга келар

7. қорайтма ҳар доим режиссёрнинг
захирасида
турар тўппончадаги
сўнгги ўқ мисол

2020 йил 4 июнь

бувим

Мукаррам бувим хотирасига

баҳор осмонида
сузиб кетаётган парқут булутнинг
бир бўлагин узиб олиб,
ичидаги дўлларини чигитлаб ташлаб,
шолчага солар
ва
таёқлар билан саваб булутни,
солар неварасин кўрпачасига.

ишкомдаги токнинг бўлиқ барглари
орасидан сўрига тушган
нур қатими билан қавийди кўрпачани.

сўнгра
янги чиққан ойга белар неварасини
кўрпача тўшаб.

елбешик бўлар ой.

тонгласи
ечиб олар уни елбешигидан,
азон айтар қулоғига тўрғайлар,
қалдирғочлар тилаб берар ризқин Худодан.

тушиб қолмаслиги учун бола юраги
жавзо
яшин билан қалдироқни
ўчириб туради келаси кўкламгача.

ариқ чулдирашни,
қушлар чуғурлашни ўргатар унга,
қуш тилида тили чиқар боланинг аввал,
кейин ўрганади одам тилини.

энди тили чиққан бола
фаришталар тилини
тилимизга таржима қилиб
ҳайратга солади ҳаммани,
завқланамиз унинг ғалати
саволу топилдиқларидан.

йиллар ўтиб унутади қуш тилини болакай,
ҳайратлари босилади сут тиши оғриғидай –
қўшилиб кетади қаторга.

болакайнинг оёқ остига тушиб
издай босилаётган ҳайратларини
бир-бир териб олар ва асраб қўяр
эртаклар учун.

унинг кўнглини
лавҳга солиб ўқиб ўтирар
тақдирига
тангридан таҳрирлар тилаб бермоққа
“девонайи машраб”у
“қисасул анбиё” хатмидан
бир нафас тин олиб…

2017 йил 3 июнь

Лолажон
дўстимнинг шеъри

исминг бунча гўзал сенинг, лолажон,
унда қушлар куйлаб берар баҳор баётин,
тунлагани келар унга осмонида жунжиккан юлдуз
сузиб юрар унда эгасиз қайиқлардай
жавобсиз муҳаббатлар

алвонларга бурканади адирлар,
осмон чақинларин чақиб беради,
булут ёмғирларини ёғиб беради
армон қилиб, лолажон!

исмингга борар йўллар
девнинг ҳамласи,
ажина чолғуси бекинган
асқартоғдан ошиб ўтади

девни енгмоққа
на қиличи ва на камони
бўлмаган бўз йигитлар
юрагини яроғ қилиб ва қалқон қилиб
йўлга отланади гуррос ва гуррос

исминг сингари
ишққа элтгувчи йўллар
ошиқларнинг лошига тўла

сенга элтар йўлларда
қонга бўялган
лолалар унади алвон ва алвон

сенга борар йўл
бунча олис бўлди, лолажон?

ошиқларингни
нечун чечак билан алдайсан?

сен сари
бир фасллик йўл бор, лолажон,
селлардан,
гуллардан,
қуллардан,
қўллардан
ўтиб йўл босилар сенга етгунча.

исмингда
селлар озори бор,
гуллар бозори бор,
қуллар мозори бор,
қўлларнинг зори бор,
лолажон!

соғинчларим карвон бўлди, етмадим,
баҳорларим алвон бўлди, етмадим.

исмингга дунёлар жо бўлган санам,
ўшал дунёларда бормисан ўзинг?

2020

аёлнинг ҳиссий портрети

ёзнинг қоқ чилласида
девордаги совиткич мисол
лабларингда осилиб турар
музлаб қолган ҳазин табассум

изтиробларинг
гизламоқчи бўласан
шўрлик табассуминг ортига

ботинингда қарсиллар дардлар
ва синади кетма-кет
совуқда урчиб
бораётган муз парчасидай

асли табассум
музлаб қолган кўзинг ёшлари

қани эди
деразага теккан доғларни
артганингдай дардлар ариса

ва ёқиб юборсанг тубассумингни
фойдаланиб бўлган ниқобдай
ва тўйиб йиғласанг
юзингни ёстиққа босиб уззукун

бироқ
вирусдан чўчиган рамақижондай
табассумни тақиб юрасан
кўча-кўйларда

ҳатто уни тақиб ухлайсан
таниб қолмаслиги учун дардингни
эринг ва болаларинг

2020 йил 12 июнь

Shoir oʼzi yashab turgan muhitdan tashqarida boʼla olmaydi. U jamoatchilikni junbushga keltirayotgan voqealarga munosabat bildirishga majbur. Men ham oʼzimni oʼylantirayotgan narsalar haqida yozaman (Shoir bilan suhbatdan. Suhbatni mana bu sahifada oʼqishingiz mumkin).

FАXRIYOR
YANGI SHE’RLАR


05Faxriyor (Faxriddin Nizom) 1963 yilda Samarqand (hozirgi Navoiy) viloyati Xatirchi tumanidagi Sangijumon qishlog‘ida tug‘ilgan. Samarqand davlat universitetining o‘zbek filologiyasi fakultetini tugatgan (1988). “Dardning shakli” (1987), “Ayolg‘u” (2000), “Geometrik bahor” (2004) she’riy to‘plamlari, “Yangilanish an’analari” (1988) publitsistik maqolalar to‘plami nashr etilgan. Uning tarjimasida T. Uinter (Abdulhakim Murod)ning “21-asrda islom: postmodern dunyoda qiblani topish” (2001) diniy-falsafiy kitobi nashr etilgan.


karantin

1. qiygʼoch gulladi gilos
suv toshqiniday
uylar orasini toʼldirdi ifor

ifor ostida
qolib ketdi moshinlar
deputatlarday
qaerdandir koʼchib kelgan archa koʼchatlar
qoqigullar
hatto gilosning oʼzi

yana nabirasini
veligiga oʼtqazib olib
surib borar bir ayol

gʼavvoslarning havo soʼrgʼichi misol
niqob tutib olgan ikkov ham
ifor ostida

gullagan daraxtlarni
dallagan gulaxtlar deydi chugʼurlab
endi farishtalar tilidan
oʼzbekchaga oʼta boshlagan
qizaloq

2. saroyni zabt etgan navkarlar shoh tojini
tepib oʼynaganday taxtning poyida
oyoqlar ostida oʼralashadi
tojvirus degani

bugun yo erta
gilos gullarini poyandoz qilib
toʼshab berar virus ustiga
niqobday
qizaloq veligin uchishi uchun
bemalol
bezarar
bearmon

3. shahardor yellar
gilos ifori qilib
uylar oraligʼidan
haydab olib oʼtar koʼklamni
karantinni buzgani uchun
qoʼllariga kishan ham solib

koʼchalar boʼm-boʼsh
koʼklamning yonini olmaydi hech kim

koʼklam zavqini
butun shahar qamab oʼtirar
uyiga
qizaloq qilib
bolaning koʼchaga chiqaman degan
yigʼisi qilib

4. televizor aytayotganday
karantinda qolgan uylarga
koʼklam kirmay oʼtib borar

bolasi koʼchaga oʼynagani ketgan
ilhaqda onaday
koʼklamni koʼzlari toʼrt boʼlib emas
toʼrtburchak boʼlib
kutadi uyning
toʼqqizta qavati barobar

5. qoʼshni uylik deputat
toʼrqovoqqa solib bedana sayrogʼini
qamab qoʼygan boloxonaga

lekin karantinda dimiqib ketgan
sayroq
sogʼinch koʼz yoshiday boloxonadan
sizib chiqar tashqari
tonglasi
va tarqaydi qoʼshni uylarga

kimdir sayroq bilan
quduqdan suv tortgan misoli
choʼkib ketgan koʼnglini koʼtarib olar
sayroq bilan artadi soʼngra
koʼngil ustidagi ziqlik gardlarin

shtatlarda yashab kelgan diplomat qoʼshni
toʼngʼiz eti qoʼshilmagan
fu yung omletini
ustiga
ziravor emas
tuz ham emas
sayroq sepib tanovul qilar

6. daraxt shoxiga
gultuvaklar osib qoʼyish mumkindir
chiroqlarni ossa boʼladi
deylik
bayroq shaklida

lekin daraxtlar
lagan koʼtarib turmas hech qachon

ular tabiatga shukronasini
yaproq yozib aytadi
gullab berar yoki boʼlmasa
gilosday chappar urib

7. osmon enib kelar shaharga
oppoq bulut parchalari
kezib yurar shahar koʼchalarida
uylar orasida
boʼzsuv yoqalarida
gilos daraxti boʼlib

mavlaviya tariqati soʼfilariday
raqsi samo qilar
turgan joyida
aylangan koʼyi
gul koʼylagi gilosning
suyri tusiga kirar

yoʼq
xato aytdim
osmon yerga tushmas aslida

gilos shaharni
osmonlarga olib uchadi
karantinga tushgan uylari bilan qoʼshib
uylar uchib yurar
bulutlar orasida
oʼsha qizalogʼu buvisi bilan
bedananing boloxonadan qochgan
sayrogʼi qanotida

2020 yil 30 mart

qoraytma

1. rizq izlab uyadan tashqari chiqqan
chumolilar toʼdasiday
qogʼozga sochilib borayotgan soʼz
aylanadi qoraytmalarga

yoki
bir sahnadan ikkinchisiga
oʼtish pardasi boʼlar
bugun boʼgʼziga tizza bosilgan
habash soʼz

va yoki
darvozasiga
karantin tuynugi tiklangan
hayot bozoriga oʼtilar undan

2. soʼzlayotgan paytda yashamas odam
oʼtayotgan boʼladi faqat
bir holatdan ikkinchisiga
masalan
alishtirib olayotgan boʼladi
yuzidagi niqobni

xitoy operasiday
hech kim sezmay qoladi niqob
qanday almashganini

on bilan uquv
jarayon sirini
boy bermaydi tomoshabinga

3. qoraytmalar hukmidagi vaqt
boʼysunmaydi zamon hukmiga
gohi oʼtmishga
gohi yondosh kechinmalarga
qarab oqadi

goho noe filьmi singari
kelajakdan oʼtmishga tomon
bostirib keladi
va
jamiyatning iflosliklari
jinoyatu gunohlaridan
poklanib
bola boʼlib dunyoga qayta
tugʼilmoq uchun

ishonmang muqarrarlik qahramonining
vaqt har narsani buzadi
degan aqidasiga

vaqtni teskariga aylantirar rejissyor
suvni ters oqizgan avliyo misol
qoraytmalar ila atayin

ayolni zoʼrlagan yoʼltoʼsar misol
vaqtning nomusiga tegar qoraytma

4. qoraytmaning hukmiga koʼra
esda qolarlik
biror narsa roʼy bermogʼi shart
har bir sahnada

axtarasan hatto oq-qora
tusi yoʼq kunlardan qahramonlikni
yopmoq uchun sanani dey lik

bu yogʼi tavakkal

biroq
qahramonlik hijrat qilgan olis yurtlarga
koʼcha supuradi
uy qorovullar
choʼchqa boqar
ishtonin yuvadi chakmazak cholning
oʼsha yoqlarda

uyingda esa
karantinli kunlaring rangpar

qora rangni
televizor oʼgʼirlab ketgan
chaplamoqqa muxolifning basharasiga

qoraytmaga yetmay qolar rang

kamalakni musodara etib osmondan
oʼzal qilib olgan korchalon
beqasam yoki atlas
qilib pullar ippodrom bozorida

5. qoraytma asli
yashalmagan kunlar quyqasi

mayyitni kuydirgan hindilar kabi
yoqib yuboradi rejissyor
qoraytma
otashkadada
manqalda otashdek qaro
kunlarni

oʼrniga
soniya
daqiqa
soatlarni
chorsu bozor orqasidagi
lagʼmonchi uygʼur cholga
olib borib choʼzdiradi erinmay

asrdan ham uzoq choʼziladi kun

6. kino
bir odamning umriga
boshqalarning sarguzashtlarin
koʼchirib oʼtqazgan
rostakam yolgʼon

meʼdasiga botmay birovning soʼzi
oʼqchisa
va
tuflab tashlamoqchi boʼlsa qahramon
dastyor qoraytma
yordamga kelar

7. qoraytma har doim rejissyorning
zaxirasida
turar toʼpponchadagi
soʼnggi oʼq misol

2020 yil 4 iyun

buvim

Mukarram buvim xotirasiga

bahor osmonida
suzib ketayotgan parqut bulutning
bir boʼlagin uzib olib,
ichidagi doʼllarini chigitlab tashlab,
sholchaga solar
va
tayoqlar bilan savab bulutni,
solar nevarasin koʼrpachasiga.

ishkomdagi tokning boʼliq barglari
orasidan soʼriga tushgan
nur qatimi bilan qaviydi koʼrpachani.

soʼngra
yangi chiqqan oyga belar nevarasini
koʼrpacha toʼshab.

yelbeshik boʼlar oy.

tonglasi
yechib olar uni yelbeshigidan,
azon aytar qulogʼiga toʼrgʼaylar,
qaldirgʼochlar tilab berar rizqin Xudodan.

tushib qolmasligi uchun bola yuragi
javzo
yashin bilan qaldiroqni
oʼchirib turadi kelasi koʼklamgacha.

ariq chuldirashni,
qushlar chugʼurlashni oʼrgatar unga,
qush tilida tili chiqar bolaning avval,
keyin oʼrganadi odam tilini.

endi tili chiqqan bola
farishtalar tilini
tilimizga tarjima qilib
hayratga soladi hammani,
zavqlanamiz uning gʼalati
savolu topildiqlaridan.

yillar oʼtib unutadi qush tilini bolakay,
hayratlari bosiladi sut tishi ogʼrigʼiday –
qoʼshilib ketadi qatorga.

bolakayning oyoq ostiga tushib
izday bosilayotgan hayratlarini
bir-bir terib olar va asrab qoʼyar
ertaklar uchun.

uning koʼnglini
lavhga solib oʼqib oʼtirar
taqdiriga
tangridan tahrirlar tilab bermoqqa
“devonayi mashrab”u
“qisasul anbiyo” xatmidan
bir nafas tin olib…

2017 yil 3 iyun

Lolajon
doʼstimning sheʼri

isming buncha goʼzal sening, lolajon,
unda qushlar kuylab berar bahor bayotin,
tunlagani kelar unga osmonida junjikkan yulduz
suzib yurar unda egasiz qayiqlarday
javobsiz muhabbatlar

alvonlarga burkanadi adirlar,
osmon chaqinlarin chaqib beradi,
bulut yomgʼirlarini yogʼib beradi
armon qilib, lolajon!

ismingga borar yoʼllar
devning hamlasi,
ajina cholgʼusi bekingan
asqartogʼdan oshib oʼtadi

devni yengmoqqa
na qilichi va na kamoni
boʼlmagan boʼz yigitlar
yuragini yarogʼ qilib va qalqon qilib
yoʼlga otlanadi gurros va gurros

isming singari
ishqqa eltguvchi yoʼllar
oshiqlarning loshiga toʼla

senga eltar yoʼllarda
qonga boʼyalgan
lolalar unadi alvon va alvon

senga borar yoʼl
buncha olis boʼldi, lolajon?

oshiqlaringni
nechun chechak bilan aldaysan?

sen sari
bir fasllik yoʼl bor, lolajon,
sellardan,
gullardan,
qullardan,
qoʼllardan
oʼtib yoʼl bosilar senga yetguncha.

ismingda
sellar ozori bor,
gullar bozori bor,
qullar mozori bor,
qoʼllarning zori bor,
lolajon!

sogʼinchlarim karvon boʼldi, yetmadim,
bahorlarim alvon boʼldi, yetmadim.

ismingga dunyolar jo boʼlgan sanam,
oʼshal dunyolarda bormisan oʼzing?

2020

ayolning hissiy portreti

yozning qoq chillasida
devordagi sovitkich misol
lablaringda osilib turar
muzlab qolgan hazin tabassum

iztiroblaring
gizlamoqchi boʼlasan
shoʼrlik tabassuming ortiga

botiningda qarsillar dardlar
va sinadi ketma-ket
sovuqda urchib
borayotgan muz parchasiday

asli tabassum
muzlab qolgan koʼzing yoshlari

qani edi
derazaga tekkan dogʼlarni
artganingday dardlar arisa

va yoqib yuborsang tubassumingni
foydalanib boʼlgan niqobday
va toʼyib yigʼlasang
yuzingni yostiqqa bosib uzzukun

biroq
virusdan choʼchigan ramaqijonday
tabassumni taqib yurasan
koʼcha-koʼylarda

hatto uni taqib uxlaysan
tanib qolmasligi uchun dardingni
ering va bolalaring

2020 yil 12 iyun

045

(Tashriflar: umumiy 130, bugungi 1)

Izoh qoldiring