Mirkarim Osimga bag’ishlov.

08765

Болаликда энг севган китобим Миркарим Осимнинг «Ўтрор» қиссаси эди. Қайта-қайта ўқирдим,аммо тўймасдим. Кейинчалик адибнинг бошқа асарларини мароқ билан ўқидим, «Ўтрор» севимли бўлиб қолаверди. Тарихга бўлган муҳаббатим Самарқандда туғилганим ва «Ўтрор» боис рўёбга чиққан, деб ўйлайман. Ватанга бўлган муҳаббатимнинг бола  илдизлари ҳам шу икки заминда.
Миркарим Осим асарлари бошқа тарихнавис адиблар ёзган китобларга ўхшамайди. У кўпроқ тарихий солномаларга таяниб ёзар, бадиий тўқимадан кўра тарихий матн, факт ва воқеалар ўзанидан чиқмасди. Балки, кимгадир унинг ҳикоя ва қиссалари жўн кўринар, аммо бу жўнликда бадиий уқувсизлик  эмас, ҳамма қаламкашга ҳам насиб бўлмайдиган табиий соддалик мужассам эди.
Севимли адиб таваллудининг 106 йиллиги кунида Яратгандан фақат мағфират тилайман.

Хуршид Даврон
Ўзбекистон халқ шоири

011МИРКАРИМ ОСИМГА
БАҒИШЛОВ ШЕЪРЛАР
09

Азим Суюн
МИРКАРИМ ОСИМ

Оёғида қари ботинка,
(Балки жоиз «туфли» атамоқ.)
Нашриётга келиб қолар ва
Елкалари бўлиб кетар оқ —
Деворларга ўтар сирпаниб,
Боис: олддан келмоқда одам.
Каттами ё,кичикми ёки,
Гўё лозим бермоқлик салом.

Лекин руҳдай ҳеч ким билан у
Сўзлашмайди… сўзлашган,етар!
Қўлёзмасин топширадию
Жимжитгина уйига кетар
Ва шом тушар… мўъжаз хонани
Беркитару юзма-юз,якка,
Кундузлардан ажратиб маъни
Сўзлай бошлар: Машраб,Ойбекка…

011

Хуршид Даврон
МИРКАРИМ ОСИМ ЁДИ

…Сўнгги дам кўзига
Кўринди бирдан
Олис-олисларга сингиб кетган йўл
Ва қабоғини ёпди эҳтиром билан
Ғойибдан қанотдек пайдо бўлган қўл.

…Миркарим Осимни
Хор этган дамлар
Билдикми дилимиз хор бўлганини,
Тунлари кўксини
Тилганда ғамлар
Бир оғиз овунчга зор бўлганини?!

Қибланамо бўлиб
Ҳотиф туйғулар
Юрагини олиб кетаркан йироқ,
Йилларнинг кўксини
Босган уйқулар
Узра Тарих ёқиб қўярди чироқ.

Ҳасратлар чулғаса
Куйгич кўксини
Тунлари Тўмарис келиб овутди.
Оҳ тортса, Навоий артди кўзини,
Жалолнинг совути дилин совутди.

Боғларни зулумот
Қуршаб олган чоқ
Жўнарди – сезмасдан буни тириклар.
Уни қўриқларди тунлари Широқ,
Уни қўриқларди Темурмаликлар.

Куйиб кул бўлмаган
Ўтрор тошини
Қўлига оларкан ўйга ботарди
Ва секин томизиб
Кўзин ёшини
Асрий ҳикматларни  у уйғотарди.

Кекса Ўкуз узра
Сузган булутлар
Ичра жанг қиларкан зулмат ила нур,
Карвон йўлларидан ўтиб борарди
Манглайига тушиб фалакдан шуур.

Аммо қуёш чиқиб
Оқарганда тун –
У яна қайтарди, ҳорғин қайтарди.
Юрарди гапдонлар
Ичра худди гунг,
Ҳамдарди бўлмаса кимга айтарди?!

Кимгаям айтарди
Ҳамма кар бўлса,
Уқмаса мозийнинг муқаддас куйин.
…Бу қандай ватанким,
Одамни фақат
Кимлигин англаймиз ўлгандан кейин…

055

Bolalikda eng sevgan kitobim Mirkarim Osimning «O’tror» qissasi edi. Qayta-qayta o’qirdim,ammo to’ymasdim. Keyinchalik adibning boshqa asarlarini maroq bilan o’qidim, «O’tror» sevimli bo’lib qolaverdi. Tarixga bo’lgan muhabbatim Samarqandda tug’ilganim va «O’tror» bois ro’yobga chiqqan, deb o’ylayman. Vatanga bo’lgan muhabbatimning bola ildizlari ham shu ikki zaminda.
Mirkarim Osim asarlari boshqa tarixnavis adiblar yozgan kitoblarga o’xshamaydi. U ko’proq tarixiy solnomalarga tayanib yozar, badiiy to’qimadan ko’ra tarixiy matn, fakt va voqealar o’zanidan chiqmasdi. Balki, kimgadir uning hikoya va qissalari jo’n ko’rinar, ammo bu jo’nlikda badiiy uquvsizlik emas, hamma qalamkashga ham nasib bo’lmaydigan tabiiy soddalik mujassam edi.
Sevimli adib tavalludining 106 yilligi kunida Yaratgandan faqat mag’firat tilayman.

Xurshid Davron
O’zbekiston xalq shoiri

011MIRKARIM OSIMGA
BAG’ISHLOV SHE’RLAR
09

Azim Suyun
MIRKARIM OSIM

Oyog’ida qari botinka,
(Balki joiz «tufli» atamoq.)
Nashriyotga kelib qolar va
Yelkalari bo’lib ketar oq —
Devorlarga o’tar sirpanib,
Bois: olddan kelmoqda odam.
Kattami yo,kichikmi yoki,
Go’yo lozim bermoqlik salom.

Lekin ruhday hech kim bilan u
So’zlashmaydi… so’zlashgan,yetar!
Qo’lyozmasin topshiradiyu
Jimjitgina uyiga ketar
Va shom tushar… mo»jaz xonani
Berkitaru yuzma-yuz,yakka,
Kunduzlardan ajratib ma’ni
So’zlay boshlar: Mashrab,Oybekka…

011

Xurshid Davron
MIRKARIM OSIM YODI

…So’nggi dam ko’ziga
Ko’rindi birdan
Olis-olislarga singib ketgan yo’l
Va qabog’ini yopdi ehtirom bilan
G’oyibdan qanotdek paydo bo’lgan qo’l.

…Mirkarim Osimni
Xor etgan damlar
Bildikmi dilimiz xor bo’lganini,
Tunlari ko’ksini
Tilganda g’amlar
Bir og’iz ovunchga zor bo’lganini?!

Qiblanamo bo’lib
Hotif tuyg’ular
Yuragini olib ketarkan yiroq,
Yillarning ko’ksini
Bosgan uyqular
Uzra Tarix yoqib qo’yardi chiroq.

Hasratlar chulg’asa
Kuygich ko’ksini
Tunlari To’maris kelib ovutdi.
Oh tortsa, Navoiy artdi ko’zini,
Jalolning sovuti dilin sovutdi.

Bog’larni zulumot
Qurshab olgan choq
Jo’nardi – sezmasdan buni tiriklar.
Uni qo’riqlardi tunlari Shiroq,
Uni qo’riqlardi Temurmaliklar.

Kuyib kul bo’lmagan
O’tror toshini
Qo’liga olarkan o’yga botardi
Va sekin tomizib
Ko’zin yoshini
Asriy hikmatlarni u uyg’otardi.

Keksa O’kuz uzra
Suzgan bulutlar
Ichra jang qilarkan zulmat ila nur,
Karvon yo’llaridan o’tib borardi
Manglayiga tushib falakdan shuur.

Ammo quyosh chiqib
Oqarganda tun –
U yana qaytardi, horg’in qaytardi.
Yurardi gapdonlar
Ichra xuddi gung,
Hamdardi bo’lmasa kimga aytardi?!

Kimgayam aytardi
Hamma kar bo’lsa,
Uqmasa moziyning muqaddas kuyin.
…Bu qanday vatankim,
Odamni faqat
Kimligin anglaymiz o’lgandan keyin…

МАҲМУД САТТОРОВНИНГ МИРКАРИМ ОСИМГА БАҒИШЛАНГАН МАҚОЛАСИНИ САLAMEO ДАСТУРИ ЁРДАМИДА ЎҚИШИНГИЗ,ПРИНТЕРДАН ЧИҚАРИШИНГИЗ ВА ЮКЛАБ ОЛИШИНГИЗ МУМКИН.

044

(Tashriflar: umumiy 55, bugungi 1)

Izoh qoldiring